‘વાત-વાતમાં ના પાડી દે છે…’ સત્ય નડેલાએ આ નવી AI ટેકનોલોજીની લપડાક લગાવી, જુઓ શું કહ્યું
માઇક્રોસોફ્ટના સીઇઓ (CEO) સત્ય નડેલાએ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ક્ષેત્રે ચાલી રહેલી સ્પર્ધા વચ્ચે એક મોટું નિવેદન આપ્યું છે. તેમણે એન્થ્રોપિક (Anthropic) કંપનીના નવા AI મોડલ ‘Claude Fable 5’ માં રાખવામાં આવેલા અતિશય કડક નિયંત્રણો અને સેફગાર્ડ્સ (સુરક્ષાત્મક પ્રતિબંધો) સામે સવાલો ઉઠાવ્યા છે. નડેલાએ પોતાના ર્મચારીઓ સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું હતું કે એન્થ્રોપિક દ્વારા લાદવામાં આવેલા આ પ્રતિબંધો બિનજરૂરી છે અને કંપની યુઝર્સની ક્રિએટિવિટીને અટકાવી રહી છે.
તેમના મતે, સામાન્ય અને બિન-વિવાદાસ્પદ પ્રશ્નો પૂછવામાં આવે ત્યારે પણ આ મોડલ વારંવાર જવાબ આપવાનો ઇનકાર કરી દે છે, જે ટેકનોલોજીના વિકાસમાં અવરોધરૂપ છે.
સામાન્ય પ્રોમ્પ્ટ્સ પર પણ ઇનકાર: નડેલાની નારાજગી
સત્ય નડેલાએ માઇક્રોસોફ્ટના કોપાયલટ (Copilot) AI સોફ્ટવેર પર કામ કરી રહેલા એન્જિનિયરો સાથેની બેઠકમાં જણાવ્યું કે, ‘Claude Fable 5’ યુઝર્સના એવા પ્રોમ્પ્ટ્સ (પ્રશ્નો) સ્વીકારવામાં પણ આનાકાની કરે છે જેમાં કોઈ જ વાંધાજનક બાબત હોતી નથી.
તેમણે પ્રશ્ન ઉઠાવતા કહ્યું:
“જો તમે Fable નો ઉપયોગ કરો છો, તો તે ગમે તે નાની બાબતમાં જવાબ આપવાની ના પાડી દે છે. તમે છેલ્લે ક્યારે એવું ક્રિએટિવ ટૂલ જોયું હતું કે જેના પર આટલું બધું કડક એડિટોરિયલ કંટ્રોલ (નિયંત્રણ) રાખવામાં આવ્યું હોય? આ વાત ખરેખર ગળે ઉતરતી નથી.”
નડેલાનું માનવું છે કે AI એક એવું સાધન હોવું જોઈએ જે યુઝર્સની કલ્પનાશીલતા અને કામને વેગ આપે, નહીં કે વાત-વાતમાં તેના પર સેન્સરશિપ લગાવી દે.
‘મોડલ ડિસ્ટિલેશન’ પોલિસી અને એન્થ્રોપિકનો બચાવ
સત્ય નડેલાનો આ આક્રોશ માત્ર સામાન્ય જવાબો પૂરતો સીમિત નથી, પણ તેનો સીધો ઈશારો એન્થ્રોપિકની ‘એન્ટી-મોડલ-ડિસ્ટિલેશન’ (Anti-Model-Distillation) નીતિ તરફ પણ છે.
-
શું છે મોડલ ડિસ્ટિલેશન? જ્યારે કોઈ એક શક્તિશાળી AI મોડલ (જેમ કે Fable 5) માંથી જવાબો મેળવીને, તે ડેટાના આધારે બીજું નવું AI મોડલ ટ્રેન કરવામાં આવે, તો તેને મોડલ ડિસ્ટિલેશન કહેવાય છે.
-
એન્થ્રોપિકની સેફગાર્ડ સિસ્ટમ: જો કોઈ યુઝર ક્લોડ ફેબલ (Claude Fable) ને એવા સવાલો પૂછે જેનાથી અન્ય નવું મોડલ બનાવવામાં મદદ મળી શકે, તો સિસ્ટમ આપોઆપ જૂના અને ઓછા પાવરફુલ મોડલ પર સ્વિચ થઈ જાય છે.
એન્થ્રોપિકના સપોર્ટ પેજ મુજબ, આ સુરક્ષાત્મક પગલું જાણીજોઈને લેવામાં આવ્યું છે જેથી કરીને કોઈ તેમની ટેકનોલોજીનો દુરુપયોગ ન કરી શકે કે તેમની નકલ ન કરી શકે. કંપનીનું કહેવું છે કે વર્ષોની મહેનત, અબજો રૂપિયાનું રોકાણ અને સંશોધન (R&D) પછી આ મોડલ તૈયાર થયું છે. કોઈ પણ પ્રતિસ્પર્ધી કંપની આ આખી પ્રક્રિયામાંથી પસાર થયા વગર સીધી જ તેમના ડેટાની નકલ કરી લે, તે એન્થ્રોપિકને મંજૂર નથી.
એન્ટરપ્રાઇઝ AI માટે સત્ય નડેલાનું વિઝન
આ વિવાદ વચ્ચે સત્ય નડેલાએ બિઝનેસ જગતમાં AI ના ઉપયોગને લઈને પોતાનો મોટો રોડમેપ અને વિઝન રજૂ કર્યું હતું. તેમના મતે ઉદ્યોગોએ કોઈ એક મોડલ પ્રદાતા (Provider) પર સંપૂર્ણ નિર્ભર રહેવું જોઈએ નહીં.
તેમણે મુખ્ય ત્રણ બાબતો પર ભાર મૂક્યો:
-
સ્વતંત્રતા (Ownership): દરેક વ્યવસાયે પોતાના AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર ખુદની માલિકી રાખવી જોઈએ, જેથી ભવિષ્યમાં કોઈ એક જ ટેક કંપનીના નિયમોના બંધનમાં ન બંધાવું પડે.
-
પોતાના ડેટાનો ઉપયોગ: કંપનીઓએ પોતાના આંતરિક (Internal) ડેટાનો ઉપયોગ કરીને અત્યંત સસ્તા દરે પોતાના કસ્ટમાઇઝ્ડ AI મોડલ તૈયાર કરવા જોઈએ.
-
ખર્ચ-અસરકારકતા (Cost-Effectiveness): AI ટેકનોલોજી મોંઘી ન હોવી જોઈએ. જો તે તમામ બિઝનેસ માટે આર્થિક રીતે પરવડે તેવી હશે, તો જ તેનો સાચો વિકાસ થઈ શકશે.
અહીં આપણને AI જગતની બે અલગ-અલગ વિચારધારાઓ વચ્ચેની ટક્કર જોવા મળે છે. એક તરફ એન્થ્રોપિક જેવી કંપની છે જે સુરક્ષા, કોપીરાઇટ અને પોતાની બૌદ્ધિક સંપદા (Intellectual Property) બચાવવા માટે અતિશય સાવચેતીભર્યું વલણ અપનાવી રહી છે. તો બીજી તરફ માઇક્રોસોફ્ટ અને સત્ય નડેલા જેવા દિગ્ગજો છે, જેઓ માને છે કે AI ને વધુ પડતું નિયંત્રિત કરવાથી તેની ઉપયોગિતા અને ક્રિએટિવિટી ખતમ થઈ જશે. આવનારા સમયમાં આ બંને વચ્ચેનું સંતુલન કેવી રીતે સધાય છે, તે જોવું રસપ્રદ રહેશે.
