ક્રિકેટ સ્કોટલેન્ડનો મોટો નિર્ણય: અફઘાનિસ્તાન સામે દ્વિપક્ષીય શ્રેણી નહીં રમે, માત્ર ICC ટુર્નામેન્ટમાં જ થશે મુકાબલો; જાણો શું છે કારણ
અફઘાનિસ્તાન ક્રિકેટ ટીમે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાં પોતાની મજબૂત ઓળખ બનાવી છે. જોકે, મેદાન પરના શાનદાર પ્રદર્શન વચ્ચે અફઘાનિસ્તાન ક્રિકેટને તાલિબાન સરકારની નીતિઓને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વિરોધનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. હવે આ મામલે ક્રિકેટ સ્કોટલેન્ડે પણ મોટું પગલું ભર્યું છે. સ્કોટલેન્ડ ક્રિકેટ બોર્ડે અફઘાનિસ્તાન સામે દ્વિપક્ષીય શ્રેણી નહીં રમવાનો નિર્ણય લીધો છે. નવી નીતિ અનુસાર, બંને દેશોની ટીમો હવે માત્ર ICCની મોટી ટુર્નામેન્ટ અથવા ફરજિયાત આંતરરાષ્ટ્રીય મેચોમાં જ એકબીજા સામે મેદાનમાં ઉતરશે. આ નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ અફઘાનિસ્તાનમાં મહિલાઓ અને છોકરીઓના અધિકારો પર તાલિબાન સરકાર દ્વારા લગાવવામાં આવેલા પ્રતિબંધો છે.
ક્રિકેટ સ્કોટલેન્ડનો આ નિર્ણય માત્ર પુરુષોની ટીમ પૂરતો મર્યાદિત નથી. બોર્ડે તેના પુરુષ અને મહિલા બંને વિભાગના ખેલાડીઓ માટે નવી નીતિ લાગુ કરી છે. આ પગલાથી ફરી એકવાર આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાં રમત અને માનવ અધિકારો વચ્ચેના સંબંધને લઈને ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
ક્રિકેટ સ્કોટલેન્ડે નવી નીતિમાં શું સ્પષ્ટતા કરી?
ક્રિકેટ સ્કોટલેન્ડે પોતાના ખેલાડીઓને નવી નીતિ અંગે જાણ કરી છે. બોર્ડના જણાવ્યા અનુસાર, હવે તે અફઘાનિસ્તાન સામે કોઈ દ્વિપક્ષીય શ્રેણીનું આયોજન કરશે નહીં અને આવી શ્રેણી રમવા માટે પણ પહેલ કરશે નહીં. આ ઉપરાંત, અફઘાનિસ્તાન સામે વ્યક્તિગત દ્વિપક્ષીય મેચો રમવાનું પણ ટાળવામાં આવશે.જોકે, ICCની મોટી ટુર્નામેન્ટમાં જો બંને ટીમો એકબીજાની સામે આવે અથવા સત્તાવાર વોર્મ-અપ મેચ રમવી ફરજિયાત બને, તો સ્કોટલેન્ડની ટીમ તેમાં ભાગ લઈ શકે છે. એટલે કે, અફઘાનિસ્તાન સામે રમવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો નથી, પરંતુ દ્વિપક્ષીય ક્રિકેટ સંબંધોને મર્યાદિત કરવામાં આવ્યા છે.
બોર્ડે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે અફઘાનિસ્તાન સામે રમવા માટે ખેલાડીઓને નો ઓબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ (NOC) આપવાનો અર્થ તાલિબાન સરકાર અથવા તેની નીતિઓને સમર્થન આપવું એવો નથી. આ નીતિ પાછળ મહિલાઓ અને છોકરીઓના અધિકારોનો મુદ્દો મુખ્ય છે.ક્રિકેટ સ્કોટલેન્ડનું કહેવું છે કે જ્યાં સુધી અફઘાનિસ્તાનમાં મહિલાઓને ક્રિકેટ રમવાનો અધિકાર અને તેમના મૂળભૂત માનવ અધિકારો આપવામાં નહીં આવે, ત્યાં સુધી તે અફઘાનિસ્તાન સાથે દ્વિપક્ષીય ક્રિકેટ સંબંધો સ્થાપિત કરશે નહીં. આ રીતે બોર્ડે રમતના માધ્યમથી માનવ અધિકારોના મુદ્દે પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું છે.
અફઘાનિસ્તાનની તાલીમ માટેની વિનંતી બાદ સંબંધોની સમીક્ષા
ક્રિકેટ સ્કોટલેન્ડના આ નિર્ણય પાછળ અફઘાનિસ્તાન ક્રિકેટ બોર્ડ સાથેના સંબંધોની તાજેતરની સમીક્ષા પણ મહત્વપૂર્ણ રહી છે. આયર્લેન્ડના પ્રવાસ પહેલાં અફઘાનિસ્તાનની ટીમે સ્કોટલેન્ડમાં તાલીમ લેવાની સુવિધા ઉપલબ્ધ કરાવવા વિનંતી કરી હતી. જોકે, આ વિનંતી ખૂબ મોડેથી કરવામાં આવી હતી અને ઉપલબ્ધ સુવિધાઓમાં જગ્યા ન હોવાથી તેને સ્વીકારવામાં આવી નહોતી.આ ઘટનાને પગલે ક્રિકેટ સ્કોટલેન્ડે અફઘાનિસ્તાન ક્રિકેટ બોર્ડ સાથેના પોતાના સંબંધોનું પુનઃમૂલ્યાંકન કર્યું હતું. આ સમીક્ષાનો એક હેતુ એ પણ હતો કે સ્કોટિશ ખેલાડીઓને અફઘાન પ્રીમિયર લીગ (APL) T20માં રમવાની મંજૂરી આપવી કે નહીં તે અંગે નિર્ણય લઈ શકાય.
આ લીગમાં સ્કોટલેન્ડના ઓપનિંગ બેટર જ્યોર્જ મન્સી એકમાત્ર ખેલાડી છે, જેની પસંદગી ડ્રાફ્ટમાં થઈ છે. જોકે, ક્રિકેટ સ્કોટલેન્ડે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જ્યાં સુધી અફઘાન પ્રીમિયર લીગને ICC તરફથી સત્તાવાર મંજૂરી નહીં મળે, ત્યાં સુધી મન્સીને તેમાં રમવા માટે NOC આપવામાં આવશે નહીં.આ નિર્ણયથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ક્રિકેટ સ્કોટલેન્ડ માત્ર આંતરરાષ્ટ્રીય દ્વિપક્ષીય મેચો જ નહીં, પરંતુ અફઘાનિસ્તાન સાથે જોડાયેલી અન્ય ક્રિકેટ પ્રવૃત્તિઓને પણ માનવ અધિકારો અને આંતરરાષ્ટ્રીય માન્યતાના દૃષ્ટિકોણથી જોઈ રહ્યું છે.
ઓસ્ટ્રેલિયા અને ઇંગ્લેન્ડ પણ અફઘાનિસ્તાન સામે શ્રેણી રમવાનું ટાળે છે
અફઘાનિસ્તાન સામે દ્વિપક્ષીય શ્રેણી નહીં રમવાનો નિર્ણય લેનાર ક્રિકેટ સ્કોટલેન્ડ એકમાત્ર બોર્ડ નથી. ક્રિકેટ ઓસ્ટ્રેલિયા (CA) અને ઇંગ્લેન્ડ એન્ડ વેલ્સ ક્રિકેટ બોર્ડ (ECB) પણ તાલિબાન સરકારની નીતિઓને કારણે અફઘાનિસ્તાન સામે દ્વિપક્ષીય શ્રેણી રમવાનું ટાળે છે.
આ બંને બોર્ડે પણ અફઘાનિસ્તાનમાં મહિલાઓ અને છોકરીઓ સાથે થતા ભેદભાવ તથા તેમના અધિકારો પરના પ્રતિબંધોને આ વલણનું મુખ્ય કારણ ગણાવ્યું છે. જોકે, ICCની મોટી ટુર્નામેન્ટમાં અફઘાનિસ્તાન સામે રમવા અંગે તેમની સ્થિતિ અલગ છે. આવી સ્પર્ધાઓમાં તેઓ અફઘાનિસ્તાન સામે મેદાનમાં ઉતરે છે.નોંધનીય છે કે અફઘાનિસ્તાન અને સ્કોટલેન્ડ વચ્ચે 2021ના T20 વર્લ્ડ કપ બાદ નિયમિત આંતરરાષ્ટ્રીય મેચ રમાઈ નથી. જોકે, 2024 અને 2026ના T20 વર્લ્ડ કપની વોર્મ-અપ મેચોમાં બંને ટીમો સામસામે આવી હતી.
