રાજ્યમાં SIR અભિયાનથી મતદાર યાદી વધુ પારદર્શક અને વિશ્વસનીય બનવા તરફ
ગુજરાતમાં ચાલી રહેલી SIR પ્રક્રિયા પોતાના પહેલા તબક્કામાં સફળતાપૂર્વક ચાલી રહી છે. રાજ્યના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીએ જણાવ્યું કે આ સમગ્ર કામગીરી ચૂંટણી પંચના નિર્દેશ અનુસાર અમલમાં મૂકાઈ રહી છે, અને આવનારી સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણીઓ પર તેનો પ્રભાવ પડશે કે નહીં તેનો અંતિમ નિર્ણય રાજ્ય ચૂંટણી પંચ કરશે. કેટલાક વિસ્તારોમાં બૂથ સ્તરનાં કર્મચારીઓ હાજર ન રહેવા અંગે ફરિયાદો મળી હતી, પરંતુ હજુ સુધી કડક કાર્યવાહી જેવી કે ધરપકડ વોરંટની જરૂર પડી નથી. સાથે જ તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે મતદાર સૂચિમાંથી કોઈનું નામ દૂર કરવામાં આવે તો તેની માહિતી ખુલ્લા માધ્યમો દ્વારા પ્રસિદ્ધ કરવામાં આવશે, જેથી પારદર્શિતા સંપૂર્ણ રીતે જળવાઈ રહે.
ગાંધીનગરમાં યોજાયેલી પ્રેસ બેઠકમાં વિગતવાર માહિતી
ગાંધીનગરમાં યોજાયેલી પ્રેસ બેઠકમાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર સાથે ચૂંટણી કમિશનર સુખબીર સિંહ સંધુ અને ડૉ. વિવેક જોશી પણ હાજર રહ્યા હતા. બેઠકમાં ભારતમાં ચાલી રહેલી SIR પ્રક્રિયાનાં વિસ્તૃત પાસાઓ વિશે ચર્ચા કરવામાં આવી. ચૂંટણી પંચે જણાવ્યું કે પશ્ચિમ બંગાળ જેવા કેટલાક રાજ્યોમાં કૃત્રિમ બુદ્ધિ આધારિત ચકાસણી શરૂ કરવામાં આવશે, જેને કારણે ડુપ્લિકેટ ફોટા અને અન્ય ગડબડીઓ ઝડપથી પકડવામાં મદદ મળશે. આ પ્રક્રિયા દ્વારા સમગ્ર દેશની ચૂંટણી વ્યવસ્થા વધુ મજબૂત બનશે અને મતદારોને ડિજિટલ સુવિધાઓનો સરળ ઉપયોગ મળશે.
SIRની પ્રક્રિયાનું માળખું અને સમયરેખા
ચૂંટણી પંચે 27 ઓક્ટોબર 2025ના રોજ 12 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં SIR પ્રક્રિયાની જાહેરાત કરી હતી, જેમાં ગુજરાતનો પણ સમાવેશ થાય છે. આ કાર્ય બંધારણની કલમ 324 તથા પ્રતિનિધિત્વ લોકો અધિનિયમ, 1950 હેઠળ સુનિશ્ચિત છે. પ્રથમ તબક્કામાં 4 નવેમ્બરથી 4 ડિસેમ્બર સુધી બૂથ સ્તરના કર્મચારીઓ દ્વારા ઘર-ઘર જઈને ફોર્મ વહેંચવાના કાર્યમાં 99 ટકા પૂર્ણતા મેળવી છે, જે એક મોટી સિદ્ધિ ગણાય છે. આ ફોર્મ 4 ડિસેમ્બર સુધી પરત લેવામાં આવશે, જયારે 9 ડિસેમ્બરે ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદી જાહેર કરાશે. ત્યારબાદ વધારાના તબક્કે 9 ડિસેમ્બરથી 8 જાન્યુઆરી 2026 સુધી દાવા-આક્ષેપ સ્વીકારાશે, અને 7 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ અંતિમ યાદી જાહેર થશે.
2002ની યાદી સાથેનું જોડાણ પ્રક્રિયાનો મુખ્ય ભાગ
SIRની કામગીરીમાં 2002ની મતદાર યાદી સાથે જોડાણને ખાસ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. જો કોઈ વ્યક્તિ અથવા તેમના પરિવારનું નામ 2002ની સૂચિમાં હોય, તો તેમને વધુ દસ્તાવેજો આપવાની જરૂરિયાત નથી. અત્યાર સુધી આ રીતે 50 ટકા કરતાં વધુ લોકોનું જોડાણ થઈ ચૂક્યું છે, જે 7.66 કરોડમાંથી આશરે 2.4 કરોડ મતદારોને આવરી લે છે. બૂથ સ્તરનાં કર્મચારીઓ મતદારોને આ કાર્યમાં પૂરતી મદદ કરી રહ્યા છે અને ફોર્મ પર તેમનો સંપર્ક પણ ઉપલબ્ધ છે.
રાષ્ટ્રીય સ્તરે સૌથી મોટું SIR અભિયાન
આ પ્રક્રિયા 12 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ચાલે છે, જેમાં તમિલનાડુ, પશ્ચિમ બંગાળ, કેરળ, પુડુચેરી, ગુજરાત અને ઉત્તર પ્રદેશ જેવા પ્રદેશો સામેલ છે. મતદાર ઓળખ માટે આધારનો ઉપયોગ કરી શકાય છે, પરંતુ નાગરિકત્વના પુરાવા તરીકે તેને સ્વીકારવામાં આવશે નહીં. કેટલાક રાજકીય પક્ષોએ આ પ્રક્રિયા અંગે શંકા વ્યક્ત કરી છે, પરંતુ ચૂંટણી પંચે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ અભિયાન માત્ર મતદાર યાદીને નિષ્પક્ષ અને નિર્વિવાદ બનાવવાનો પ્રયત્ન છે. ગુજરાત માટે આ પ્રક્રિયા 2026ની વિધાનસભા ચૂંટણીઓ પહેલાં અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બનશે.
