જંતર-મંતર પર ગુંજતો એક અવાજ: સોનમ વાંગચુકનું આંદોલન અને વધતું જતું સમર્થન
દિલ્હીના જંતર-મંતર પર છેલ્લા ૧૯ દિવસથી ચાલી રહેલી સોનમ વાંગચુકની ભૂખ હડતાલ હવે માત્ર એક વ્યક્તિગત સંઘર્ષ નથી રહી. તે દેશના યુવાનો, વિદ્યાર્થીઓ અને પ્રગતિશીલ વિચારધારા ધરાવતા નાગરિકોની સામૂહિક અવાજ બની ગઈ છે. જ્યારે એક વૈજ્ઞાનિક અને શિક્ષણવિદ દેશના ભવિષ્ય માટે પોતાનું સ્વાસ્થ્ય હોડમાં મૂકે, ત્યારે સ્વાભાવિક રીતે જ સમાજના વિવિધ વર્ગોમાં તેની અસર જોવા મળે છે. આજે આ આંદોલનને જે રીતે રાજકીય અને સામાજિક ક્ષેત્રોમાંથી સમર્થન મળી રહ્યું છે, તે સ્પષ્ટ કરે છે કે વિદ્યાર્થીઓના હિતોનો મુદ્દો કેટલો ગંભીર છે.
રાજકીય સમર્થનનો વધતો વ્યાપ
સોનમ વાંગચુકની મુલાકાત લેનારા નેતાઓની યાદી લાંબી થતી જાય છે. દિલ્હીના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અરવિંદ કેજરીવાલનું જંતર-મંતર પર આગમન આ આંદોલનને એક નવો વળાંક આપે છે. આમ આદમી પાર્ટી (AAP) એ આ મુદ્દે કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રીના રાજીનામાની માંગ સાથે સોનમ વાંગચુકને પોતાનું ખુલ્લું સમર્થન આપ્યું છે.
માત્ર AAP જ નહીં, પરંતુ કોંગ્રેસના સાંસદો પ્રશાંત પડોલે અને બલવંત બસવંત વાનખેડે પણ આંદોલનકારીઓને મળવા પહોંચ્યા હતા. ઉત્તર પ્રદેશના મછલીશહેરથી સાંસદ પ્રિયા સરોજ અને નગીનાના સાંસદ ચંદ્રશેખર આઝાદે પણ જંતર-મંતર પર જઈને આ આંદોલનને પોતાનું સમર્થન વ્યક્ત કર્યું છે. ચંદ્રશેખર આઝાદે તો સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે, “આ કોઈ એક પક્ષ કે વ્યક્તિની લડાઈ નથી, આ દેશના યુવાનોની હકની લડાઈ છે.”
આ ઉપરાંત, સમાજવાદી પાર્ટીના અધ્યક્ષ અખિલેશ યાદવ અને શિવસેના (ઉદ્ધવ ઠાકરે જૂથ) ના પ્રમુખ ઉદ્ધવ ઠાકરેએ પણ ટેલિફોનિક અને સાર્વજનિક માધ્યમોથી વાંગચુકને નૈતિક સમર્થન આપ્યું છે. તૃણમૂલ કોંગ્રેસના મૌઆ મોઇત્રા અને સાકેત ગોખલેએ પણ શિક્ષણ મંત્રીને પત્ર લખીને સરકારને ચેતવણી આપી છે કે, જો વાંગચુકના સ્વાસ્થ્યને કંઈ પણ થશે, તો તેની સંપૂર્ણ જવાબદારી કેન્દ્ર સરકારની રહેશે.
કલા અને સંસ્કૃતિ જગતના દિગ્ગજોનો સાથ
ફિલ્મ જગતની અનેક મોટી હસ્તીઓએ પણ વાંગચુકના સાહસને બિરદાવ્યું છે. શબાના આઝમી, સોની રાજદાન, અનુરાગ કશ્યપ અને ઝીનત અમાન જેવા કલાકારોએ સોશિયલ મીડિયા પર ભાવુક સંદેશાઓ લખ્યા છે. શબાના આઝમીએ કહ્યું હતું કે, “દેશને વાંગચુક જેવા લોકોની ખૂબ જરૂર છે, તેમણે પોતાનો જીવ જોખમમાં મૂકવો ન જોઈએ.” ઝીનત અમાને તો સરકારને સંવેદનશીલતા દાખવવાની વિનંતી કરતા કહ્યું કે, “આ દેશના સૌથી હોનહાર વ્યક્તિને આપણે આ રીતે ગુમાવી શકીએ નહીં.” આ સમર્થન સાબિત કરે છે કે સોનમ વાંગચુકના આંદોલન પાછળ એક મોટો બૌદ્ધિક અને માનવીય વર્ગ ઊભો છે.
जंतर-मंतर पर अनिश्चितकालीन भूख हड़ताल पर बैठे सोनम वांगचुक जी से आज मुलाकात कर उनके स्वास्थ्य की जानकारी ली। साथ ही आंदोलनरत छात्र-छात्राओं से मिलकर उनका हौसला बढ़ाया तथा उनके लोकतांत्रिक संघर्ष के प्रति अपना समर्थन एवं एकजुटता व्यक्त की। आंदोलन में पहुँचे भीम आर्मी-आजाद समाज… pic.twitter.com/LlyMRBkuDF
— Chandra Shekhar Aazad (@BhimArmyChief) July 15, 2026
૨૦ જુલાઈનો ‘ચલો સંસદ’ માર્ચ: એક નિર્ણાયક દિવસ
આંદોલનકારીઓએ ૨૦ જુલાઈના રોજ સંસદ સુધી શાંતિપૂર્ણ માર્ચ કાઢવાની જાહેરાત કરી છે. આ માર્ચ માત્ર એક પ્રદર્શન નથી, પણ સરકાર સામે એક પડકાર છે કે તેઓ વિદ્યાર્થીઓની માંગણીઓ પ્રત્યે કેટલા ગંભીર છે. સમગ્ર આંદોલનનું કેન્દ્રબિંદુ NEET-UG પરીક્ષામાં થયેલી ગેરરીતિઓ છે. લાખો વિદ્યાર્થીઓ જેઓ વર્ષો સુધી મહેનત કરે છે, તેઓ જ્યારે સિસ્ટમની નિષ્ફળતાને કારણે નિરાશ થાય છે, ત્યારે તેમના દિલમાં જે રોષ હોય છે તે આ આંદોલન દ્વારા વ્યક્ત થઈ રહ્યો છે.
સુરક્ષા અને સંવેદનશીલતા: સરકારની ભૂમિકા
કેજરીવાલની મુલાકાત પહેલા જંતર-મંતર પર સુરક્ષા વ્યવસ્થા કડક કરી દેવામાં આવી છે. પોલીસ અને અર્ધલશ્કરી દળોની તૈનાતી એ દર્શાવે છે કે સરકાર આ મામલે સતર્ક છે. જોકે, આંદોલનકારીઓ અને સમર્થકોનું કહેવું છે કે સુરક્ષા કરતા વધુ જરૂર ‘સંવાદ’ની છે. શિક્ષણ એ કોઈ રાજકીય વિષય નથી, તે રાષ્ટ્રના નિર્માણનો વિષય છે. જ્યારે વિરોધ પક્ષો અને નાગરિક સમાજ એક સાથે આવે છે, ત્યારે સરકાર પર નૈતિક દબાણ વધે છે.
जब व्यवस्था युवाओं की मेहनत की रक्षा करने में विफल हो जाए, तब संघर्ष ही सबसे बड़ी आवाज़ बन जाता है।
आज जंतर-मंतर पर भारत के इतिहास के शायद सबसे अनोखे, सबसे शांतिपूर्ण और सबसे युवा आंदोलनों में से एक, CJP के समर्थन में भाग लिया।
Cockroach Janata Party यह सिर्फ एक नाम नहीं, बल्कि… pic.twitter.com/v2KeKZnkK4
— Priya Saroj (@PriyaSarojMP) July 15, 2026
શા માટે આ આંદોલન વિશિષ્ટ છે?
૧. નૈતિક પક્ષ: સોનમ વાંગચુકનો આખો સંઘર્ષ અહિંસક અને ગાંધીવાદી રહ્યો છે. તેમણે ક્યાંય પણ ઉગ્રતા દાખવી નથી.
૨. વિદ્યાર્થીઓનો અવાજ: આ આંદોલન NEET-UG જેવી મોટી પરીક્ષાઓની પારદર્શિતા માટે છે, જે લાખો ઘરોનું સપનું છે.
૩. બિન-રાજકીય પાયો: ભલે રાજકીય પક્ષો સમર્થન આપે છે, પરંતુ આ આંદોલન ‘કોકરોચ જનતા પાર્ટી’ દ્વારા શરૂ કરવામાં આવ્યું છે, જે દર્શાવે છે કે સામાન્ય નાગરિકો પણ પરિવર્તન લાવી શકે છે.
શું બદલાશે?
આગામી થોડા દિવસો દેશના રાજકારણ અને શૈક્ષણિક નીતિઓ માટે ખૂબ જ મહત્વના છે. શું સરકાર આટલા મોટા પાયે મળી રહેલા સમર્થનને અવગણી શકશે? શું ૨૦ જુલાઈના માર્ચ પછી સ્થિતિ બદલાશે? સોનમ વાંગચુકનું સ્વાસ્થ્ય અત્યારે ચિંતાનો વિષય છે, પણ તેમની માનસિક અડગતા લોખંડી છે.
સોનમ વાંગચુકનું આ આંદોલન માત્ર એક ભૂખ હડતાલ નથી, પરંતુ ભારતીય લોકશાહીમાં ‘સંવાદ’ પાછો લાવવાની એક કોશિશ છે. જ્યારે દેશના પ્રબુદ્ધ નાગરિકો, કલાકારો અને વિપક્ષી નેતાઓ એક વ્યક્તિના પડખે ઊભા રહે, ત્યારે તે લોકશાહીની જીવંતતા સાબિત કરે છે. હવે દડા સરકારના કોર્ટમાં છે. જો તેઓ સમયસર યોગ્ય નિર્ણય નહીં લે, તો આ આંદોલનની આગ વધુ ફેલાઈ શકે છે.
આશા રાખીએ કે કોઈ દુઃખદ ઘટના ઘટે તે પહેલાં જ શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં પારદર્શિતા લાવવા માટે રચનાત્મક સંવાદ શરૂ થાય. દેશના ભવિષ્ય એવા વિદ્યાર્થીઓની આશા જળવાઈ રહેવી જોઈએ, અને વાંગચુકનો ત્યાગ સફળ થવો જોઈએ.
