ઠંડા પ્રદેશના પાક હવે પહાડી ગુજરાતમાં, જયંતીભાઈ બુંબડિયાનો અનોખો પ્રયોગ
કહેવાય છે કે મનમાં દૃઢ સંકલ્પ હોય તો કોઈ પણ કાર્ય અશક્ય રહેતું નથી. બનાસકાંઠાના હડાદ તાલુકાના છોટા બામોદરા ગામના આદિવાસી ખેડૂત જયંતીભાઈ બુંબડિયાએ આ વાત સાબિત કરી છે. સામાન્ય રીતે ઠંડા પ્રદેશોમાં થતી સ્ટ્રોબેરીની ખેતી હવે અરવલ્લીની પહાડીઓ વચ્ચે ફૂલી રહી છે. પ્રાકૃતિક ખેતી અને સતત મહેનતના આધારે તેમણે પહાડી વિસ્તારમાં નવા પાકોની સફળ શરૂઆત કરી છે.
પાંચ વર્ષથી પ્રાકૃતિક માર્ગે ચાલતું ખેડૂત પરિવાર
ધોરણ 12 સુધી અભ્યાસ કરનાર જયંતીભાઈ અને તેમના ભાઈઓ છેલ્લા પાંચ વર્ષથી ભગવતી પ્રાકૃતિક કૃષિ મોડેલ ફાર્મ ચલાવી રહ્યા છે. 2.5 એકર જમીનમાં તેઓ સંપૂર્ણપણે રાસાયણિક ખાતર અને દવાઓથી દૂર રહી ખેતી કરે છે. બીજામૃત, જીવામૃત, ઘન જીવામૃત, વાપસા અને અચ્છાદાન જેવી પદ્ધતિઓ અપનાવીને જમીનની ઉર્વરતા જાળવી છે. યોગ્ય આયોજન અને સફેદ કાપડથી ઠંડક જાળવી સ્ટ્રોબેરી ઉગાડવી તેમના માટે મોટી સિદ્ધિ બની છે.
સ્ટ્રોબેરી સાથે શક્કરટેટીનો અનોખો પ્રયોગ
ગત વર્ષની સફળતાથી ઉત્સાહિત થઈ જયંતીભાઈએ આ વર્ષે વધુ સાહસિક પગલું ભર્યું છે. ઓક્ટોબર માસમાં તેમણે સ્ટ્રોબેરીના 4,000 અને શક્કરટેટીના 3,000 રોપાનું એકસાથે વાવેતર કર્યું છે. આ સાથે મરચાં, રીંગણ, ટામેટા, પાલક, લસણ, ડુંગળી અને મકાઈ જેવા વિવિધ પાકો પણ ખેતરમાં લહેરાઈ રહ્યા છે. હાલ ફૂલોથી ભરાયેલા છોડ જાન્યુઆરી મધ્ય સુધી ઉતાર માટે તૈયાર થવાની આશા છે.
વિવિધ પાકોથી આવક અને જોખમ બંનેમાં સંતુલન
કૃષિ વૈવિધ્યીકરણ દ્વારા જયંતીભાઈએ જોખમ ઘટાડીને આવકના નવા રસ્તા ખોલ્યા છે. એક જ પાક પર આધાર રાખવાની જગ્યાએ વિવિધ પાકો ઉગાડી તેઓ સતત આવક મેળવવાની યોજના ધરાવે છે. પ્રાકૃતિક ખેતીના કારણે ઉત્પાદન ખર્ચ ઓછો રહ્યો છે. બજારમાં ઓર્ગેનિક ફળો અને શાકભાજીની વધતી માંગથી તેમને સારો ભાવ મળવાની શક્યતા છે.
કૃષિ નિષ્ણાતો માટે બન્યું પ્રેરણાદાયક મોડેલ
પછાત ગણાતા વિસ્તારમાં થયેલા આ સફળ પ્રયોગે કૃષિ વિભાગનું પણ ધ્યાન ખેંચ્યું છે. ડીસા કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્રના અધિકારીઓ અને ઉત્તર ઝોનના ડાયરેક્ટરે ફાર્મની મુલાકાત લઈને માર્ગદર્શન અને પ્રશંસા આપી છે. જયંતીભાઈ માટે ખેતી માત્ર વ્યવસાય નથી, પરંતુ કુદરત સાથે સંવાદ સાધવાની સાધના છે. પરિવારના તમામ સભ્યોના સહકારથી આ મોડેલ ફાર્મ અન્ય ખેડૂતો માટે પ્રેરણાસ્ત્રોત બની રહ્યું છે.
