પાકિસ્તાનના મુખ્ય શહેરોમાં 5.7ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ: ઈસ્લામાબાદ અને રાવલપિંડીમાં દહેશત
શુક્રવારે સવારે પાકિસ્તાનના અનેક વિસ્તારોમાં, ખાસ કરીને રાજધાની ઈસ્લામાબાદ અને રાવલપિંડીમાં 5.7ની તીવ્રતાના મધ્યમ ભૂકંપના આંચકા અનુભવાયા હતા, જેના કારણે રહેવાસીઓમાં વ્યાપક દહેશત ફેલાઈ ગઈ હતી. રિક્ટર સ્કેલ પર નોંધાયેલી આ તીવ્રતાની અસર ખૈબર પખ્તુનખ્વા (KP) ના અનેક શહેરોમાં પણ જોવા મળી હતી.
ભૂકંપનું કેન્દ્ર અને ઊંડાઈ
પાકિસ્તાન હવામાન વિભાગ (PMD) અને નેશનલ સિસ્મિક મોનિટરિંગ સેન્ટર (NSMC) ના જણાવ્યા અનુસાર, આ ભૂકંપનું કેન્દ્ર અફઘાનિસ્તાનની હિન્દુ કુશ પર્વતમાળામાં સ્થિત હતું. ભૂકંપની ઊંડાઈ જમીનથી અંદાજે 12 કિલોમીટર નીચે નોંધાઈ હતી. ભૂકંપશાસ્ત્રીઓના મતે, છીછરો (shallow) ભૂકંપ વધુ જોખમી હોય છે કારણ કે તેની ઉર્જાને સપાટી સુધી પહોંચવામાં ઓછું અંતર કાપવું પડે છે, જેનાથી ઈમારતો અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને નુકસાન થવાનું જોખમ વધી જાય છે.
અસરગ્રસ્ત વિસ્તારો અને જાન-માલની સ્થિતિ
ભૂકંપના આંચકા ઈસ્લામાબાદ અને રાવલપિંડી ઉપરાંત પેશાવર, ચિત્રાલ, અપર દીર અને ઉત્તર પાકિસ્તાનના અન્ય જિલ્લાઓમાં સ્પષ્ટપણે અનુભવાયા હતા. ઊંચી ઈમારતો અને નીચાણવાળા વિસ્તારોના રહેવાસીઓએ જોરદાર કંપન અનુભવ્યું હોવાનું જણાવ્યું હતું, જેના પગલે સાવચેતીના ભાગરૂપે અનેક લોકોએ પોતાના ઘરો અને ઓફિસો ખાલી કરી દીધી હતી. ભૂકંપ દરમિયાન લોકો ડરના માર્યા કલમા-એ-તૈયબાનો પાઠ કરતા ઘરોની બહાર નીકળી આવ્યા હતા. પ્રારંભિક અહેવાલો મુજબ, આ ભૂકંપમાં અત્યાર સુધી કોઈ જાનહાનિ કે મોટા માળખાગત નુકસાનના સમાચાર નથી.
વધતી જતી ભૂકંપની પ્રવૃત્તિ અને સુરક્ષાના પગલાં
પાકિસ્તાનમાં એક મહિના કરતા પણ ઓછા સમયમાં નોંધાયેલો આ પાંચમો ભૂકંપનો આંચકો છે. અગાઉ 16 ડિસેમ્બરે 4.8ની તીવ્રતા અને નવેમ્બરના અંતમાં 5.2ની તીવ્રતાના આંચકા અનુભવાયા હતા. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે હિન્દુ કુશ વિસ્તાર એક સક્રિય સિસ્મિક ઝોન છે, જેના કારણે ઉત્તર પાકિસ્તાનમાં સમયાંતરે આંચકા આવવા એ સામાન્ય બાબત છે. અધિકારીઓએ જનતાને શાંત રહેવાની અપીલ કરી છે અને મજબૂત ફર્નિચર નીચે આશ્રય લેવો, બારીઓથી દૂર રહેવું અને બહાર હોવ તો ખુલ્લા મેદાનમાં જવાની સલાહ આપી છે.
બિલ્ડિંગ કોડ અને તૈયારી
પાકિસ્તાનની ભૂકંપ સંવેદનશીલતાને ધ્યાનમાં રાખીને, પાકિસ્તાન એન્જિનિયરિંગ કાઉન્સિલ (PEC) એ ‘બિલ્ડિંગ કોડ ઓફ પાકિસ્તાન-2021’ વિકસાવ્યો છે, જે નવી ઇમારતો માટે ભૂકંપ-પ્રતિરોધક ડિઝાઇન સુનિશ્ચિત કરવા માટે બેન્ચમાર્ક પ્રદાન કરે છે. ખાસ કરીને 2005ના વિનાશક ભૂકંપ પછી ઈમારતોની માળખાગત મજબૂતી અને સુરક્ષા પદ્ધતિઓને આધુનિક બનાવવા માટે આ કોડ ફરજિયાત કરવામાં આવ્યો છે.
સમજવા માટે એક ઉદાહરણ:
છીછરો (shallow) ભૂકંપ એ હથોડા જેવો છે જે સીધો સપાટી પર પ્રહાર કરે છે; ઉર્જા જેટલી નજીકથી બહાર નીકળે છે, તેની અસર એટલી જ તીવ્ર અને વિનાશક હોય છે.
