સુપ્રીમ કોર્ટનો BCCI ને આકરો પ્રશ્ન: નેશનલ સ્પોર્ટ્સ ગવર્નન્સ એક્ટ બોર્ડ પર કેમ લાગુ ન થવો જોઈએ?
ભારતીય ક્રિકેટ કંટ્રોલ બોર્ડ (BCCI) અને રાજ્ય ક્રિકેટ એસોસિએશનોના વહીવટને લગતો વિવાદ ફરી એકવાર દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતમાં પહોંચ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે બોર્ડની કાર્યપ્રણાલી અને પારદર્શિતા અંગે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન ઉઠાવતા પૂછ્યું છે કે, દેશમાં નવો ‘નેશનલ સ્પોર્ટ્સ ગવર્નન્સ એક્ટ, ૨૦૨૫’ અમલમાં આવી ચૂક્યો છે, તો પછી BCCI અને તમામ રાજ્ય ક્રિકેટ એસોસિએશનોને આ કાયદાના કાર્યક્ષેત્રમાંથી બહાર શા માટે રાખવામાં આવે?
મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્યકાંતની આગેવાની હેઠળની ત્રણ જજની ખંડપીઠે આ મામલે BCCI અને રાજ્ય સંગઠનોનું પ્રતિનિધિત્વ કરી રહેલા વકીલોને સ્પષ્ટ સૂચનાઓ મેળવવા અને કોર્ટ સમક્ષ પોતાનું અધિકૃત વલણ સ્પષ્ટ કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે.
BCCI અને પદાધિકારીઓની સેવા શરતો પર કોર્ટનો પ્રશ્ન
૯ સપ્ટેમ્બરના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટમાં વિવિધ ક્રિકેટ સંગઠનો દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીઓની સઘન સુનાવણી હાથ ધરવામાં આવી હતી. આ ખંડપીઠમાં ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંત ઉપરાંત જસ્ટિસ જોયમલ્યા બાગચી અને જસ્ટિસ વી. મોહના પણ સામેલ હતા. સુનાવણી દરમિયાન બેન્ચે ખાસ કરીને BCCI અને તેનાથી જોડાયેલા વિવિધ રાજ્ય ક્રિકેટ એસોસિએશનોના પદાધિકારીઓની સેવા શરતો (Terms of Service) અને કાર્યકાળ અંગે ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા.
PTI ના અહેવાલ મુજબ, સર્વોચ્ચ અદાલતે બોર્ડના વકીલોને સીધો સવાલ કર્યો હતો કે જ્યારે દેશમાં રમતગમતના સુશાસન માટે રાષ્ટ્રીય કાયદો બનેલો છે, ત્યારે ક્રિકેટ સંસ્થાઓના હોદ્દેદારોની સેવા શરતોને ‘નેશનલ સ્પોર્ટ્સ ગવર્નન્સ એક્ટ, ૨૦૨૫’ હેઠળ કેમ ન લાવવી જોઈએ? કોર્ટે તમામ સંબંધિત પક્ષકારોને આ અંગે ઝડપથી સ્પષ્ટતા રજૂ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે.
૨૦૧૪થી ચાલી રહેલો કાનૂની વિવાદ અને લોઢા સમિતિની ભલામણો
BCCIના વહીવટમાં પારદર્શિતા અને સુધારા લાવવા સંબંધિત આ કાનૂની લડાઈ નવી નથી. આ બાબતે સૌથી પહેલી અરજી વર્ષ ૨૦૧૪માં સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવી હતી. ત્યારથી લઈને અત્યાર સુધી ક્રિકેટ બોર્ડના બંધારણ અને સત્તાના સંચાલનને લઈને અનેક અરજીઓ સમયાંતરે કોર્ટ સમક્ષ આવતી રહી છે.
ભારતીય ક્રિકેટ વહીવટમાં વ્યાપક સુધારા કરવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટે અગાઉ દેશના ભૂતપૂર્વ મુખ્ય ન્યાયાધીશ આર. એમ. લોઢાના નેતૃત્વમાં એક ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિની રચના કરી હતી. લોઢા સમિતિને BCCIની કામગીરીની તપાસ કરવા, તેમાં જરૂરી સુધારા સૂચવવા અને બોર્ડ માટે એક નવું પારદર્શક બંધારણ તૈયાર કરવાની જવાબદારી સોંપાઈ હતી. સુપ્રીમ કોર્ટે બાદમાં લોઢા સમિતિની મોટાભાગની ભલામણોને સ્વીકારીને તેને લાગુ કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
કૂલિંગ-ઓફ પિરિયડ અને નિયમોમાં થયેલા સુધારા
લોઢા સમિતિની ભલામણો બાદ સુપ્રીમ કોર્ટે સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૨માં BCCIના બંધારણમાં કેટલાક સુધારા કરવાની મંજૂરી આપી હતી. આ સુધારેલા નિયમો અનુસાર:
કૂલિંગ-ઓફ સમયગાળો (Cooling-off Period): કોઈ પણ પદાધિકારી રાજ્ય ક્રિકેટ એસોસિએશનમાં સતત બે મુદત (૬ વર્ષ) અને તે પછી BCCIમાં સતત બે મુદત (૬ વર્ષ) સુધી હોદ્દો ભોગવી શકે છે.
કુલ ૧૨ વર્ષની સેવા: પદાધિકારી કૂલિંગ-ઓફ પિરિયડ લાગુ થાય તે પહેલાં કુલ ૧૨ વર્ષ સુધી સતત વહીવટી પદ પર રહી શકે છે.
ફરજિયાત વિરામ: BCCI અને રાજ્ય સંસ્થાઓમાં સતત બે-બે મુદત પૂરી કર્યા બાદ પદાધિકારી માટે ફરજિયાત ૩ વર્ષનો વિરામ (કૂલિંગ-ઓફ) લેવો અતિ આવશ્યક બનાવવામાં આવ્યો હતો.
