“મંદિર જવું એ જ શ્રદ્ધાની ઓળખ નથી”: હિન્દુ ધર્મ પર સુપ્રીમ કોર્ટની મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી

હિંદુ ધર્મ એ જીવન જીવવાની પદ્ધતિ છે, આસ્થા સાબિત કરવા મંદિર જવું જરૂરી નથી: સુપ્રીમ કોર્ટ

ધાર્મિક સ્વતંત્રતા અને મંદિરોમાં મહિલાઓના પ્રવેશ સાથે જોડાયેલા મહત્વના મુદ્દાઓ પર સુનાવણી કરતા સુપ્રીમ કોર્ટે બુધવારે (13 મે) એક ઐતિહાસિક ટિપ્પણી કરી છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હિંદુ ધર્મ માત્ર પૂજા-પદ્ધતિ પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે જીવન જીવવાની એક રીત છે. અદાલતે કહ્યું કે હિંદુ હોવા માટે મંદિર જવું કે કોઈ ખાસ ધાર્મિક વિધિ કરવી ફરજિયાત નથી, જો કોઈ વ્યક્તિ પોતાના ઘરમાં દીવો પ્રગટાવે તો તે પણ તેની શ્રદ્ધાનો પૂરતો પુરાવો છે.

નવ ન્યાયાધીશોની બંધારણીય બેંચની મહત્વની સુનાવણી

મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતાવાળી નવ ન્યાયાધીશોની બંધારણીય બેંચ સબરીમાલા મંદિર અને અન્ય ધાર્મિક પરંપરાઓ અંગે સુનાવણી કરી રહી છે. આ બેંચમાં જસ્ટિસ બી.વી. નાગરત્ના સહિત અન્ય વરિષ્ઠ ન્યાયાધીશો સામેલ છે. સુનાવણી દરમિયાન જસ્ટિસ નાગરત્નાએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, “દરેક વ્યક્તિ પોતાની આસ્થા પોતાની રીતે વ્યક્ત કરી શકે છે અને કોઈને પણ તેની શ્રદ્ધામાં અવરોધ ઊભો કરવાનો અધિકાર નથી.”

જૂના ચુકાદાઓ અને બદલાતી સામાજિક વાસ્તવિકતા

સુનાવણી દરમિયાન વરિષ્ઠ વકીલ ડો. જી. મોહન ગોપાલે 1966ના એક જૂના ચુકાદાનો હવાલો આપ્યો હતો, જેમાં હિંદુની વ્યાખ્યા એવી વ્યક્તિ તરીકે કરવામાં આવી હતી જે વેદોને સર્વોચ્ચ માનતી હોય. આ મુદ્દે કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે આજના સમયમાં સામાજિક વાસ્તવિકતા ઘણી વ્યાપક છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતે ટિપ્પણી કરી કે જો કોઈ વ્યક્તિ પોતાની ઝૂંપડીમાં પણ દીવો પ્રગટાવે છે, તો તે તેના ધર્મ અને આસ્થાને સાબિત કરવા માટે પૂરતું છે.

કર્ણાટકના નવા મુખ્યમંત્રી બન્યા ડી.કે. શિવકુમાર: રાહુલ ગાંધી અને ખડગેની હાજરીમાં લીધા શપથ

‘આત્મનિર્ભર ભારત’ તરફ વધુ એક ડગલું: નૌસેના ખરીદશે ખાસ મિની સબમરીન, સમુદ્રમાં મારકોસ કમાન્ડો રહેશે વધુ ઘાતક

ધર્મ અને બંધારણીય મર્યાદાઓ

કોર્ટે અગાઉ પણ ચેતવણી આપી હતી કે જો દરેક ધાર્મિક પ્રથા કે પરંપરાને અદાલતમાં પડકારવામાં આવશે, તો સેંકડો અરજીઓ થશે જેનાથી ધર્મનું માળખું જોખમમાં મુકાઈ શકે છે. અદાલતનો ઉદ્દેશ્ય ધાર્મિક સ્વતંત્રતા અને સમાનતા વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો છે.

સબરીમાલા કેસની પૃષ્ઠભૂમિ

ઉલ્લેખનીય છે કે સપ્ટેમ્બર 2018માં સુપ્રીમ કોર્ટે સબરીમાલા મંદિરમાં 10 થી 50 વર્ષની વયની મહિલાઓના પ્રવેશ પરનો પ્રતિબંધ હટાવી દીધો હતો. તે સમયે કોર્ટે આ પ્રથાને ગેરબંધારણીય ગણાવી હતી. અત્યારે નવ જજોની આ મોટી બેંચ તે ચુકાદા સહિત ધાર્મિક સ્વતંત્રતાના વ્યાપક પાસાઓ પર ફરીથી વિચારણા કરી રહી છે, જેથી ભવિષ્ય માટે સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા નક્કી કરી શકાય.