વિમાની મુસાફરો માટે મોટા સમાચાર! ૨૦૨૭ થી બદલાઈ જશે ટિકિટના ભાવ નક્કી કરવાના નિયમો.
દેશમાં તહેવારો અને રજાઓની સિઝનમાં એરલાઈન્સ દ્વારા વિમાની ટિકિટોના ભાડામાં કરવામાં આવતા આડેધડ વધારાનો મુદ્દો દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત એટલે કે સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી પહોંચ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટમાં એક અરજી દાખલ કરીને દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે દેશમાં સ્થાનિક વિમાની ભાડામાં આશરે ૭૦૦ ટકા સુધીનો આસમાની વધારો થઈ ચૂક્યો છે.
આ કેસની રજૂઆત જસ્ટિસ વિક્રમ નાથ, જસ્ટિસ સદીપ મહેતા અને જસ્ટિસ અપરેશ કુમાર સિંહની ખંડપીઠ (Bench) સમક્ષ કરવામાં આવી હતી. અરજદાર વકીલે દલીલ કરી હતી કે આજના યુગમાં હવાઈ મુસાફરી એ એક અત્યાવશ્યક સેવા (Essential Service) બની ગઈ છે અને ભાડામાં આટલો મસમોટો વધારો કરવો એ બંધારણના આર્ટિકલ ૧૪ (સમાનતાનો અધિકાર) નું સીધું ઉલ્લંઘન છે.
જોકે, આ ગંભીર દલીલો છતાં સુપ્રીમ કોર્ટે આ અરજી પર તાત્કાલિક કે કટોકટીના ધોરણે (Urgent Hearing) સુનાવણી કરવાનો ઈનકાર કરી દીધો હતો.
એરલાઈન્સ પર મનસ્વી ભાડાં વસૂલવા સામે સર્વોચ્ચ અદાલતમાં વિગતવાર વિચારણા
ઉલ્લેખનીય છે કે, સુપ્રીમ કોર્ટ અગાઉથી જ એ વાતની તપાસ કરી રહી છે કે ખાનગી એરલાઈન્સ ટિકિટના દર કેવી રીતે નક્કી કરે છે અને શું તેમના પર કોઈ સરકારી કે નિયામક સંસ્થાની દેખરેખ હોવી જોઈએ કે નહીં.
સામાજિક કાર્યકર એસ. લક્ષ્મીનારાયણન દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી એક અલગ અરજીમાં માંગ વધવાના સમયે ભાડામાં થતા અચાનક વધારા અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. આ અરજીમાં માંગ કરવામાં આવી છે કે:
વિમાની ભાડાં પર નજર રાખવા માટે એક સ્વતંત્ર રેગ્યુલેટર (Independent Regulator) ની રચના કરવામાં આવે.
ખાનગી એરલાઈન્સ દ્વારા હિડન ચાર્જીસ અને વધારાના ફીના નામે વસૂલાતા નાણાં પર લગામ લગાવવામાં આવે.
મુસાફરોના અધિકારોનું રક્ષણ કરવા માટે સ્પષ્ટ દિશાનિર્દેશો બનાવવામાં આવે.
આ અગાઉ જાન્યુઆરી મહિનામાં થયેલી સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે પણ કડક વલણ અપનાવ્યું હતું. કોર્ટે તહેવારો વખતે વધતા ભાડાં અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા અને કહ્યું હતું કે જો મુસાફરોનું આ રીતે ‘શોષણ’ કરવામાં આવશે, તો કોર્ટ આ મામલે ચોક્કસ હસ્તક્ષેપ કરશે. ત્યારબાદ કેન્દ્ર સરકાર અને ડીજીસીએ (DGCA) ને પોતાનો જવાબ રજૂ કરવા આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો.
નવો એવિએશન કાયદો અને ૧૬ નવેમ્બરની મહત્વની તારીખ
કેન્દ્ર સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટને માહિતી આપી હતી કે તેઓ જૂના એવિએશન કાયદાના સ્થાને લાવવામાં આવેલા નવા કાયદા ‘ભારતીય વાયુયાન અધિનિયમ, ૨૦૨૪’ હેઠળના નિયમો બનાવવાની પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવી રહ્યા છે.
ગત ૧૬ ઓક્ટોબરે થયેલી સુનાવણીમાં કેન્દ્ર સરકારે કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે આ નવા નિયમોને વહીવટી મંજૂરી મળી ગઈ છે અને ટૂંક સમયમાં જ તેનું નોટિફિકેશન બહાર પાડવામાં આવશે. સુપ્રીમ કોર્ટે સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાને આગામી ૧૬ નવેમ્બરની સુનાવણી દરમિયાન આ નોટિફાય થયેલા નવા નિયમો રજૂ કરવા આદેશ આપ્યો છે.
વર્ષ ૨૦૨૭ થી વિમાની ભાડાનું શું થશે? (What happens from 2027?)
રોકાણકારો અને મુસાફરોના મનમાં સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે નવા નિયમો આવ્યા બાદ શું વિમાની ટિકિટો સસ્તી થશે?
કેન્દ્ર સરકારનું નવું કાનૂની માળખું ‘ભારતીય વાયુયાન નિયમ, ૨૦૨૬’, જે ૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૭ થી અમલમાં આવવાનું છે, તેમાં ટિકિટના ભાવ પર રોજીંદી સરકારી કેપ (અપર લિમિટ) મૂકવાની કોઈ જોગવાઈ નથી.
નવા નિયમો મુજબ:
૧. બજારના પરિબળો પર આધાર: એરલાઈન્સ અગાઉની જેમ જ માંગ, સિઝન અને કોમર્શિયલ કારણોના આધારે પોતાની ટિકિટના દર નક્કી કરવા માટે સ્વતંત્ર રહેશે.
૨. અસાધારણ પરિસ્થિતિમાં હસ્તક્ષેપ: નિયમમાં એક ખાસ જોગવાઈ રાખવામાં આવી છે કે જો દેશમાં કે સમાજમાં કોઈ “અસાધારણ પરિસ્થિતિ” (Extraordinary Situation) ઊભી થાય અને જાહેર હિતમાં જરૂરી જણાય, તો જ સરકાર ભાડાંમાં સીધો હસ્તક્ષેપ કરી શકશે.
આનો સીધો અર્થ એ થાય છે કે વર્ષ ૨૦૨૭ થી પણ સામાન્ય સંજોગોમાં વિમાની ભાડાં પર સરકાર તરફથી કોઈ કાયમી ઉપલી મર્યાદા (Price Cap) જોવા નહીં મળે, પરંતુ ઈમરજન્સી કે કટોકટીના સમયે જ સરકાર પાસે ટિકિટના દરો પર અંકુશ મૂકવાની સત્તા રહેશે.
