સુપ્રીમ કોર્ટનો મોટો નિર્ણય: રખડતા કૂતરાઓને લઈને દેશભરમાં નવા નિયમો જાહેર થશે
દિલ્હી-એનસીઆરમાં રખડતા કૂતરાઓનો મુદ્દો લાંબા સમયથી ચર્ચામાં રહ્યો છે. ડોગ બાઈટના વધતા કેસ અને લોકોની ફરિયાદોને ધ્યાનમાં રાખીને સુપ્રીમ કોર્ટે હવે આના પર એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય સંભળાવ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે આ મુદ્દો માત્ર દિલ્હી-એનસીઆર સુધી સીમિત નથી પરંતુ સમગ્ર દેશ માટે ગંભીર છે, તેથી તેના પર રાષ્ટ્રીય સ્તરે નિયમો બનાવવામાં આવશે. કોર્ટે તમામ રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને નોટિસ જારી કરીને કહ્યું કે તેઓ પોતાના-પોતાના વિસ્તારોમાં આ સમસ્યાનો સામનો કરવા માટે રિપોર્ટ રજૂ કરે.
સુપ્રીમ કોર્ટની ત્રણ જજોની બેન્ચ – જસ્ટિસ વિક્રમ નાથ, જસ્ટિસ સંદીપ મહેતા અને જસ્ટિસ એનવી અંજારિયા – એ આ નિર્ણય સંભળાવ્યો. આ પહેલા 14 ઓગસ્ટે થયેલી સુનાવણીમાં તમામ પક્ષોની દલીલો સાંભળ્યા બાદ કોર્ટે નિર્ણય સુરક્ષિત રાખ્યો હતો. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે શેલ્ટર હોમમાં રાખવામાં આવેલા સ્વસ્થ કૂતરાઓને છોડવામાં આવશે, પરંતુ હિંસક અને બીમાર કૂતરાઓને બહાર છોડવામાં આવશે નહીં.
સુપ્રીમ કોર્ટના દિશા-નિર્દેશો
પહેલા બે જજોની બેન્ચે રખડતા કૂતરાઓને શેલ્ટર હોમમાં મોકલવાનો આદેશ આપ્યો હતો, જેની સામે અપીલ બાદ ત્રણ જજોની બેન્ચની રચના કરવામાં આવી હતી. કોર્ટે પોતાના નિર્દેશોમાં કહ્યું:
- દિલ્હી-એનસીઆર અને અન્ય રાજ્યોમાં સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાંથી રખડતા કૂતરાઓને પકડીને શેલ્ટર હોમમાં રાખવામાં આવે.
- શેલ્ટર હોમમાં રાખવામાં આવેલા કૂતરાઓનો સંપૂર્ણ રેકોર્ડ બનાવવામાં આવે.
- નસબંધી અને રસીકરણ માટે પૂરતો સ્ટાફ અને સંસાધનો ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે.
- જાહેર સ્થળો, કોલોનીઓ કે બજારોમાં રખડતા કૂતરાઓને છોડવામાં આવશે નહીં.
- દેખરેખ માટે શેલ્ટર હોમ અને તેની આસપાસ સીસીટીવી લગાવવામાં આવે.
- જો કોઈ વ્યક્તિ કે સંગઠન આ પ્રક્રિયામાં અવરોધ ઊભો કરશે તો તેની વિરુદ્ધ કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
ડૉગ બાઈટના વધતા કેસ
સુનાવણી દરમિયાન સરકાર તરફથી જણાવવામાં આવ્યું કે વર્ષ 2024માં દેશભરમાં 37.15 લાખ ડોગ બાઈટ કેસ નોંધાયા છે. એટલે કે, દરરોજ સરેરાશ લગભગ 10 હજાર લોકો કૂતરાના કરડવાનો શિકાર બને છે. જ્યારે, WHOના રિપોર્ટ મુજબ 2023માં ડોગ બાઈટને કારણે 305 લોકોના મૃત્યુ થયા હતા. આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે સમસ્યા કેટલી ગંભીર છે અને તાત્કાલિક કાર્યવાહી કેમ જરૂરી છે.
કોર્ટનો સંતુલિત અભિગમ
સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના આદેશમાં એ પણ કહ્યું કે મનુષ્યની સુરક્ષા જેટલી જરૂરી છે, તેટલી જ સંવેદનશીલતા રખડતા કૂતરાઓના જીવન પ્રત્યે પણ રાખવી પડશે. તેથી નિયમો એવી રીતે બનાવવામાં આવશે કે જેનાથી મનુષ્યો અને કૂતરાઓ બંનેનું સંતુલન જળવાઈ રહે.
