અદાલતનો સમતોલ અભિગમ: રખડતા કૂતરાઓ માટે સંવેદનશીલ અને વ્યવસ્થિત દિશા-નિર્દેશ
સુપ્રીમ કોર્ટે રખડતા કૂતરાઓને આશ્રય ગૃહોમાં કાયમી રાખવા અંગે Delhi-NCRમાં લાગુ કરાયેલા પ્રતિબંધ પર મોટો ચુકાદો આપ્યો છે. ચુકાદામાં હવે એવી સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે દરેક કૂતરાને કાયમી રીતે આશ્રય ગૃહમાં રાખવી જરૂરી નથી. કોર્ટે કહ્યું કે પકડેલા કૂતરાઓને યોગ્ય રસીકરણ પછી તેમની જ જગ્યાએ પાછા છોડવાં જોઈએ.
જસ્ટિસ વિક્રમ નાથેની અધ્યક્ષતાવાળી બેન્ચે જણાવ્યું કે, “અમે અગાઉના આદેશમાં સુધારો કરી રહ્યા છીએ અને તમામ રાજ્યો તથા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને આ પ્રક્રિયામાં સામેલ કરીએ છીએ જેથી રાષ્ટ્રીય સ્તરે એક નીતિનો વિકાસ શક્ય બને.”
આક્રમક કૂતરાઓ માટે રાહત નહીં
આ મહત્વના ચુકાદામાં, કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કહ્યું કે હડકાયેલા અથવા આક્રમક સ્વભાવ ધરાવતા કૂતરાઓને પાછા ન છોડવામાં આવે. આવા કૂતરાઓને જાગરૂકતા અને સુરક્ષા દૃષ્ટિએ ફક્ત પાંજરે બાંધેલા આશ્રય ગૃહોમાં જ રાખવાની સૂચના આપવામાં આવી છે. આ પગલું જાહેર સલામતીને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવ્યું છે.
ક્યાંય પણ ખોરાક ન આપવાનો નિર્દેશ
કોર્ટના આદેશ અનુસાર, હવે જાહેર જગ્યાઓ પર રખડતા કૂતરાઓને ખોરાક આપવો બંધ કરવામાં આવે. દરેક વિસ્તાર માટે નિયત જગ્યાઓ નક્કી કરવામાં આવશે, જ્યાં લોકો કૂતરાઓને ખોરાક આપી શકે. આથી, ખોરાકના નામે ટ્રાફિક, ગંદકી અને લોકોની અસુરક્ષા જેવી સમસ્યાઓ થશે નહીં.
કોર્ટનો આ નિર્ણય રખડતા પ્રાણીઓ સાથે માનવિય વલણ જાળવીને જાહેર સુરક્ષાને પણ બાકાત ન રાખે તેવો છે. એટલું જ નહીં, આ ચુકાદા દ્વારા રાજ્યોને પણ સુચના આપવામાં આવી છે કે તેઓ એક ઝીણવટભરી અને વહીવટી દૃષ્ટિએ અસરકારક નીતિ બનાવે.
નિષ્કર્ષે, સુપ્રીમ કોર્ટનું આ વલણ માનવ અધિકારોથી પ્રેરિત છે, પણ એ પણ સિદ્ધ કરે છે કે પ્રાણીઓના હક્ક અને માનવ સુરક્ષા વચ્ચે સંતુલન સાધી શકાય છે – જો તે યોગ્ય દિશામાં આયોજનપૂર્વક કરવામાં આવે.
