ઈરાનમાં મહાવિદ્રોહ: 12,000 થી વધુના મોત બાદ ‘અંતિમ યુદ્ધ’ની હાકલ; ટ્રમ્પે આપી સૈન્ય કાર્યવાહીની ચેતવણી
ઈરાનમાં 28 ડિસેમ્બર 2025 ના રોજ શરૂ થયેલા વિરોધ પ્રદર્શનો હવે એક ઐતિહાસિક વિદ્રોહમાં ફેરવાઈ ગયા છે, જેને 1979 ની ઈસ્લામી ક્રાંતિ પછી શાસન માટે સૌથી મોટો ખતરો માનવામાં આવે છે. આર્થિક બદહાલી અને રાજકીય દમન સામે શરૂ થયેલું આ આંદોલન હવે ઈરાનના તમામ 31 પ્રાંતો અને 180 થી વધુ શહેરોમાં ફેલાઈ ગયું છે.
આર્થિક સંકટ અને વિદ્રોહની શરૂઆત
આ અશાંતિનું મુખ્ય મૂળ ઈરાનનું ઊંડાતું આર્થિક સંકટ છે. ડિસેમ્બર 2025 ના અંતમાં ઈરાની રિયાલ તેના અત્યાર સુધીના સૌથી નીચલા સ્તરે ગગડી ગયો, જેના કારણે ફુગાવો (મોંઘવારી) 42% થી ઉપર પહોંચી ગયો અને ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં 72% સુધીનો વધારો થયો. વિદ્રોહની ઠીંગારી ત્યારે સળગી જ્યારે તેહરાનના ગ્રાન્ડ બજારના વેપારીઓએ બજારની અસ્થિરતાના વિરોધમાં પોતાની દુકાનો બંધ કરી દીધી. ટૂંક સમયમાં જ આ વિરોધ પ્રદર્શન “સરમુખત્યારનું મૃત્યુ” (અલી ખામેનેઈના સંદર્ભમાં) અને રાજાશાહીની વાપસીના નારાઓ સાથે આખા દેશમાં ગુંજવા લાગ્યું.
ક્રૂર દમન અને નરસંહારના અહેવાલો
ઈરાની સુરક્ષા દળો, ખાસ કરીને ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) અને વિદેશી શિયા મિલિશિયાએ પ્રદર્શનકારીઓ પર સીધું ગોળીબાર કરવાના આદેશોનું પાલન કર્યું છે. વિવિધ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્ત્રોતો અનુસાર, આ કાર્યવાહીમાં અત્યાર સુધીમાં 12,000 થી 20,000 પ્રદર્શનકારીઓ માર્યા ગયા છે, જેને આધુનિક ઈરાની ઈતિહાસનો સૌથી મોટો નરસંહાર કહેવામાં આવી રહ્યો છે. સરકારે માહિતી દબાવવા માટે દેશવ્યાપી ઇન્ટરનેટ બ્લેકઆઉટ લાગુ કરી દીધું છે અને ટેલિફોન સેવાઓ ખોરવી નાખી છે.
મુખ્ય ઘટનાક્રમ અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિક્રિયા:
- ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ચેતવણી: અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પ્રદર્શનકારીઓને ટેકો આપતા કહ્યું છે કે “મદદ રસ્તામાં છે” અને તેમણે ઈરાની સત્તાવાળાઓ સાથેની તમામ બેઠકો રદ કરી દીધી છે. ટ્રમ્પે ચેતવણી આપી છે કે જો નરસંહાર નહીં અટકે તો અમેરિકા સૈન્ય હસ્તક્ષેપ કરી શકે છે.
- રેઝા પહેલવીની અપીલ: નિર્વાસિત ક્રાઉન પ્રિન્સ રેઝા પહેલવીએ ઈરાની સેનાને અપીલ કરી છે કે તેઓ “ઈસ્લામિક રિપબ્લિક” ને બદલે રાષ્ટ્ર પ્રત્યે પોતાની વફાદારી બતાવે અને પ્રદર્શનકારીઓની રક્ષા કરે.
- ફાંસી પર રોક: ભારે આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ વચ્ચે, 26 વર્ષીય પ્રદર્શનકારી ઈરફાન સુલ્તાનીની ફાંસી હાલ પૂરતી ટાળી દેવામાં આવી છે, જેને વર્તમાન અશાંતિ દરમિયાન પ્રથમ મૃત્યુદંડની સજા સંભળાવવામાં આવી હતી.
- એરસ્પેસ બંધ: ગુરુવારે સવારે ઈરાને કોઈ પણ સ્પષ્ટતા વગર પોતાની એરસ્પેસ બંધ કરી દીધી હતી, જેનાથી અમેરિકી હુમલાની આશંકા વધુ પ્રબળ બની છે.
To all of our friends around the world,
Under the yoke of the Islamic Republic, Iran is identified in your minds with terrorism, extremism, and poverty. The real Iran is a different Iran. A beautiful, peace-loving, and flourishing Iran.
It is the Iran that existed before the… pic.twitter.com/IhK6ZRYDY0
— Reza Pahlavi (@PahlaviReza) January 15, 2026
અસ્થિરતા અને ભવિષ્યની રાહ
વિશ્લેષકો માને છે કે આ આંદોલન હવે માત્ર સુધારાની માંગ નથી, પરંતુ શાસન પરિવર્તન (Regime Change) નું લક્ષ્ય રાખે છે. જ્યાં એક તરફ પ્રદર્શનકારીઓ “આ અમારું અંતિમ યુદ્ધ છે” ના નારા લગાવી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ સરકારે તેને અમેરિકા અને ઈઝરાયેલનું ષડયંત્ર ગણાવ્યું છે. હાલમાં ઈરાનની સ્થિતિ અત્યંત નાજુક છે, જ્યાં લાખો લોકો રસ્તા પર છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય મોટા પ્રાદેશિક સંઘર્ષની આશંકાથી ચિંતિત છે.
