અનોખું જીવ: ઠંડીમાં બની જાય છે ‘ગજની’, ગરમી આવતા જ બધું યાદ આવી જાય છે! જાણો કુદરતના આ ચમત્કાર વિશે
દુનિયામાં એક એવું અનોખું પ્રાણી છે જે ઠંડીની ઋતુમાં પોતાની યાદશક્તિ ગુમાવી બેસે છે, પરંતુ જેવો મોસમ બદલાય કે તરત જ તેની યાદશક્તિ પાછી આવી જાય છે. આ જીવનું નામ છે ‘આર્કટિક ગ્રાઉન્ડ સ્ક્વિરલ’ (Arctic Ground Squirrel), જેનું વૈજ્ઞાનિક નામ Urocitellus parryii છે.
ઠંડીમાં કેમ ભૂલી જાય છે બધું?
આ નાનકડું પ્રાણી અલાસ્કા અને સાઇબેરિયા જેવા અત્યંત ઠંડા પ્રદેશોમાં જોવા મળે છે.
- હાઈબરનેશન (ગાઢ નિદ્રા): જ્યારે તાપમાન માઈનસ 30 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી નીચે જાય છે, ત્યારે આ પ્રાણી 8 મહિના માટે ગાઢ નિદ્રામાં જતું રહે છે, જેને વૈજ્ઞાનિક ભાષામાં ‘હાઈબરનેશન’ કહેવાય છે.
- મગજ પર અસર: આ દરમિયાન તેનું શરીર એટલું ઠંડુ થઈ જાય છે કે લોહી થીજી જવાની અણી પર હોય છે. ઠંડીને કારણે તેના મગજના કોષો એટલે કે ન્યુરોન્સ વચ્ચેના કનેક્શન તૂટી જાય છે. પરિણામે તેનું મગજ લગભગ ‘બંધ’ થઈ જાય છે અને તે બધું જ ભૂલી જાય છે.
- ધબકારામાં ઘટાડો: આ સ્થિતિમાં તેના હૃદયના ધબકારા પ્રતિ મિનિટ 200 થી ઘટીને માત્ર 1 થી 5 થઈ જાય છે.
વસંત આવતા જ યાદશક્તિ પાછી ફરે છે
સૌથી હેરાન કરનારી વાત એ છે કે જેવી વસંત ઋતુ શરૂ થાય અને વાતાવરણ ગરમ થાય, કે તરત જ આ ખિસકોલી જાગી જાય છે.
- 2 કલાકમાં રિકવરી: જાગ્યાના માત્ર 2 કલાકની અંદર તેના મગજના તૂટેલા કનેક્શન ફરીથી જોડાઈ જાય છે.
- બધું યાદ આવી જાય છે: તેને તરત જ યાદ આવી જાય છે કે તેણે પોતાનો ખોરાક ક્યાં છુપાવ્યો હતો, તેનો રસ્તો કયો છે કે તેનો સાથી કોણ છે.
માનવજાત માટે આશાનું કિરણ
સામાન્ય રીતે માણસોમાં જો આટલો ઓછો ઓક્સિજન મળે અથવા મગજ આટલું ઠંડુ પડે તો ‘બ્રેઈન ડેડ’ થવાનું જોખમ રહે છે, પરંતુ આ જીવ બિલકુલ સુરક્ષિત રહે છે. અત્યારે વૈજ્ઞાનિકો આ અનોખા પ્રાણી પર સંશોધન કરી રહ્યા છે.
વૈજ્ઞાનિકોનું માનવું છે કે: “જો આપણે એ જાણી શકીએ કે આ જીવ કેવી રીતે પોતાના મગજના કોષોને જાતે જ ઠીક કરી લે છે, તો ભવિષ્યમાં અલ્ઝાઈમર અને સ્ટ્રોક જેવી ગંભીર બીમારીઓના ઈલાજમાં ક્રાંતિકારી મદદ મળી શકે છે.”
