સુખી જીવન માટે આ ૩ ચીજોથી બનાવવી લેજો અંતર, નહીંતર પતન નક્કી છે!
શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતાને માત્ર એક ગ્રંથ નહીં, પરંતુ સમગ્ર જીવનનો સાર માનવામાં આવે છે. ગીતામાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ દ્વારા અર્જુનને આપવામાં આવેલા ઉપદેશો આજના સમયમાં પણ એટલા જ સચોટ અને ઉપયોગી છે જેટલા ત્યારે હતા. ગીતા એકમાત્ર એવો ગ્રંથ છે જેનો પ્રત્યેક શબ્દ સ્વયં શ્રીકૃષ્ણના મુખમાંથી નીકળ્યો છે. એટલા માટે સનાતન ધર્મમાં તેને સર્વોચ્ચ સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે.
ગીતામાં જીવન જીવવાની કળાની સાથે-સાથે એવા રસ્તાઓ વિશે પણ વિસ્તારથી જણાવવામાં આવ્યું છે જે માણસને બરબાદી કે પતનના માર્ગ તરફ લઈ જાય છે. ભગવદ્ ગીતાના સોળમા અધ્યાય (૧૬.૨૧)માં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે ત્રણ એવા મહાદુર્ગુણો કે પ્રવૃત્તિઓનો ઉલ્લેખ કર્યો છે, જે માણસને સીધા નર્કના દ્વાર સુધી પહોંચાડી દે છે. આવો ખૂબ જ સરળ અને સહજ ભાષામાં જાણીએ કે તે ત્રણ આદતો કઈ છે અને શા માટે આપણે તેનાથી તુરંત જ અંતર જાળવી લેવું જોઈએ.
ગીતાનો એક જાણીતો શ્લોક છે:
ત્રિવિધં નરકસ્યેદં દ્વારં નાશનમાત્મનઃ;
કામઃ ક્રોધસ્તથા લોભસ્તસ્માદેતત્ત્રયં ત્યજેત્।
આ શ્લોકનો સ્પષ્ટ અને સીધો અર્થ એ છે કે કામ (વાસના/ઈચ્છા), ક્રોધ અને લોભ—આ ત્રણેય નરકના દ્વાર છે અને તે માનવ આત્માના વિનાશ તરફ દોરી જાય છે. તેથી જ શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને સલાહ આપે છે કે સાચી સમજદારી આ ત્રણેયનો સંપૂર્ણ ત્યાગ કરવામાં જ રહેલી છે. ચાલો જોઈએ કે આ ત્રણ તત્વો કેવી રીતે કોઈ વ્યક્તિના જીવનને બરબાદ કરી શકે છે:
১. કામ (વાસના અને અતિશય આસક્તિ)
ગીતા અનુસાર, ‘કામ’ નો અર્થ માત્ર શારીરિક વાસના પૂરતો જ નથી, પરંતુ મનની એવી અંધ ઈચ્છાઓ અને ખરાબ આસક્તિઓથી છે જે માણસ પર હાજર થઈ જાય છે. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિના મનમાં વાસના કે ખોટી લાલસા હદ વગર વધી જાય છે, ત્યારે તેની સાચા-ખોટાની ઓળખ કરવાની ક્ષમતા સમાપ્ત થઈ જાય છે. તે પોતાની ઈચ્છાઓ પૂરી કરવા માટે કોઈપણ હદ સુધી નીચે પડી જવા તૈયાર થઈ જાય છે અને અજાણતા જ પાપના રસ્તે ચડી જાય છે. આ જ કારણ છે કે ગીતામાં કામને માણસના પતનના પ્રથમ દ્વાર તરીકે ગણાવવામાં આવ્યો છે.
૨. ક્રોધ (ગુસ્સો – જે બુદ્ધિનો નાશ કરી દે)
ગુસ્સો કે ક્રોધ એક એવું ઝેર છે જે માણસની અંદરના વિવેકને સંપૂર્ણપણે બાળીને ખાખ કરી નાખે છે. જ્યારે માણસ ગુસ્સામાં હોય છે, ત્યારે તેનું પોતાના મગજ અને જીભ પર કોઈ નિયંત્રણ રહેતું નથી. ગુસ્સામાં લીધેલા નિર્ણયો મોટે ભાગે ખોટા સાબિત થાય છે. ક્રોધની આગમાં માણસ અપશબ્દો બોલવા, હિંસા કરવા કે પોતાના જ સ્વજનોને ઈજા પહોંચાડવાથી પાછળ હટતો નથી. ગુસ્સામાં માણસ પોતાના જ ભવિષ્ય અને સંબંધોનો સત્યાનાશ કરી બેસે છે. એટલા માટે જ શ્રીકૃષ્ણે ક્રોધને નર્કનું બીજું દ્વાર કહ્યું છે.
૩. લોભ (લાલચ – જે ક્યારેય સંતુષ્ટ થતી નથી)
લોભ એક અસાધ્ય રોગ છે. લોભી વ્યક્તિ ગમે તેટલી સંપત્તિ કે સુખ-સુવિધાઓ મેળવી લે, તો પણ તે ક્યારેય ખરેખર સંતુષ્ટ થતી નથી. આ અનંત તરસ—’વધુ ને વધુ’ મેળવવાની સતત માંગ—વ્યક્તિની માનસિક શાંતિ છીનવી લે છે. આ લોભને સંતોષવાની દોડમાં, માણસ ઘણીવાર અનૈતિકતા, અપ્રામાણિકતા અને ભ્રષ્ટાચારનો આશરો લે છે. લોભ માણસની સહજ માનવતાને દબાવી દે છે અને તેને સંપૂર્ણપણે સ્વાર્થી બનાવી દે છે—એવી સ્થિતિ જે અંતે તેના પોતાના વિનાશનું કારણ બને છે.
જો તમે શાંત, સફળ અને સુખી જીવન જીવવા માંગતા હોવ, તો ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના આ ઉપદેશને હંમેશાં ગાંઠ બાંધી લો. કામ, ક્રોધ અને લોભ—આ ત્રણેય એવી સાંકળો છે જે માણસને ક્યારેય આગળ વધવા દેતી નથી. તેનાથી દૂર રહેવામાં જ આપણી ભલાઈ છે, કારણ કે સંતોષ અને સંયમથી જ જીવનનું સાચું કલ્યાણ શક્ય છે.
