ટાટાની તનિષ્ક કે જોય અલુક્કાસ? જાણો દેશની સૌથી મોટી જ્વેલરી બ્રાન્ડ અને તેના માલિકો વિશે
ભારતીય સંસ્કૃતિમાં સોનું એ માત્ર ધાતુ કે ઘરેણું નથી, પણ તે સૌભાગ્ય, સંપત્તિ અને સુરક્ષિત ભવિષ્યનું પ્રતીક છે. લગ્નપ્રસંગ હોય કે દિવાળી, સોનાની ખરીદી વગર ભારતીય ઉજવણી અધૂરી ગણાય છે. હાલમાં જ્યારે ઈરાન-અમેરિકા વચ્ચેનો તણાવ અને વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતા વધી રહી છે, ત્યારે રોકાણકારો ફરી એકવાર સોનાને સૌથી સુરક્ષિત વિકલ્પ તરીકે જોઈ રહ્યા છે.
પરંતુ, તાજેતરમાં વડાપ્રધાન મોદી દ્વારા દેશના હિતમાં એક વર્ષ સુધી સોનાની ખરીદી પર સંયમ રાખવાની જે અપીલની ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે, તેણે જ્વેલરી ઉદ્યોગમાં હલચલ મચાવી દીધી છે. જો લોકો સોનું ખરીદવાનું ઓછું કરે, તો તેની સીધી અસર ભારતની અબજો રૂપિયાની ગોલ્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી પર પડી શકે છે.
દેશની GDP માં સોનાનું યોગદાન અને રોજગાર
‘વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલ’ (World Gold Council) ના આંકડા મુજબ, ભારતમાં અંદાજે 3 લાખથી 3.5 લાખ નાના-મોટા જ્વેલર્સ કાર્યરત છે. આ ઉદ્યોગ માત્ર ઝગમગાટ પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે દેશની કુલ જીડીપીમાં અંદાજે 1.3 ટકા જેટલું માતબર યોગદાન આપે છે. એટલું જ નહીં, આ સેક્ટર લાખો કારીગરો અને સેલ્સમેનને રોજગારી પૂરી પાડે છે. ભારતીય બજારમાં અત્યારે ટાટા ગ્રુપની તનિષ્ક (Tanishq) થી લઈને કલ્યાણ અને જોયાલુક્કાસ જેવા દિગ્ગજોનો દબદબો છે.
૧. જ્વેલરી જગતના માંધાતા: જોય અલુક્કાસ
ભારતના સૌથી ધનિક જ્વેલર્સની યાદીમાં જોય અલુક્કાસનું નામ ટોચ પર આવે છે. ફોર્બ્સના માર્ચ 2026ના રિપોર્ટ અનુસાર, તેમની કુલ સંપત્તિ અંદાજે 5 અબજ ડોલર છે. જોય અલુક્કાસ ગ્રુપનું નેટવર્ક માત્ર ભારતમાં જ નહીં, પણ ગલ્ફ દેશો (મિડલ ઈસ્ટ) માં પણ ખૂબ મોટું છે.
તેમના બિઝનેસની ખાસિયત એ છે કે તેમની પાસે ભારતમાં 100 થી વધુ અને વિદેશમાં 60 થી વધુ આલીશાન શોરૂમ છે. ગ્રાહકોનો વિશ્વાસ અને સતત નવું કરવાની વૃત્તિએ જ તેમને આ મુકામ પર પહોંચાડ્યા છે.
૨. કલ્યાણ જ્વેલર્સ: ટેક્સટાઇલથી ગોલ્ડ સુધીની સફર
કલ્યાણ જ્વેલર્સના માલિક ટી.એસ. કલ્યાણરમનની વાર્તા પ્રેરણાદાયી છે. આજે આ કંપનીના વિશ્વભરમાં 83 થી વધુ શોરૂમ છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, કલ્યાણરમન પહેલા ટેક્સટાઇલ (કાપડ) ના વ્યવસાયમાં હતા. પરંતુ 1993માં તેમણે કેરળના ત્રિશૂરથી જ્વેલરી બિઝનેસમાં ઝંપલાવ્યું.
1998માં તમિલનાડુના કોયંબટૂરમાં થયેલા બોમ્બ વિસ્ફોટોને કારણે જ્યારે લોકો ત્યાં ખરીદી કરવા જતા ડરતા હતા, ત્યારે કલ્યાણ જ્વેલર્સે સ્થાનિક સ્તરે શોરૂમ ખોલીને ગ્રાહકોની જરૂરિયાત પૂરી કરી. આજે કલ્યાણ જ્વેલર્સ ભારતની સૌથી મોટી સંગઠિત (Organized) જ્વેલરી કંપનીઓમાંની એક ગણાય છે, જેની નેટવર્થ અંદાજે 2.5 અબજ ડોલર આંકવામાં આવે છે.
૩. ટાટાની વિશ્વસનીયતા: તનિષ્ક (Tanishq)
જો આપણે માર્કેટ વેલ્યુની વાત કરીએ, તો ટાટા ગ્રુપની Titan Company (Tanishq) મેદાન મારી જાય છે. તનિષ્ક એ ભારતના મધ્યમ અને ઉચ્ચ વર્ગની પહેલી પસંદ છે. તેની માર્કેટ વેલ્યુ અંદાજે ₹3.73 લાખ કરોડ છે. તેમની ડિઝાઈન અને શુદ્ધતાની ગેરંટીને કારણે તે દેશની સૌથી વિશ્વસનીય બ્રાન્ડ બની ગઈ છે.
૪. મલબાર ગોલ્ડ એન્ડ ડાયમંડ્સ
એમ.પી. અહમદ દ્વારા સ્થાપિત મલબાર ગોલ્ડ પણ આ રેસમાં પાછળ નથી. અંદાજે 1 અબજ ડોલરની સંપત્તિ ધરાવતા આ ગ્રુપે ખૂબ જ ટૂંકા ગાળામાં વૈશ્વિક સ્તરે નામ બનાવ્યું છે. આ કંપની પણ હવે ઉત્તર ભારત અને વિદેશી બજારોમાં ઝડપથી વિસ્તરણ કરી રહી છે.
ભારતના ટોચના જ્વેલરી ઉદ્યોગપતિઓ પર એક નજર
| નામ / ઉદ્યોગપતિ | કંપનીનું નામ | અંદાજિત સંપત્તિ / માર્કેટ વેલ્યુ |
| જોય અલુક્કાસ | જોય અલુક્કાસ ગ્રુપ | 5 અબજ ડોલર |
| ટી.એસ. કલ્યાણરમન | કલ્યાણ જ્વેલર્સ | 2.5 અબજ ડોલર |
| એમ.પી. અહમદ | મલબાર ગોલ્ડ એન્ડ ડાયમંડ્સ | 1 અબજ ડોલર |
| ટાટા ગ્રુપ | ટાઇટન (તનિષ્ક) | ₹3.73 લાખ કરોડ (માર્કેટ કેપ) |
શું બદલાશે સોનાનું બજાર?
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો સરકારી અપીલને કારણે સોનાની આયાત ઘટે, તો ભારતની ચાલુ ખાતાની ખાધ (Current Account Deficit) માં સુધારો થઈ શકે છે, જે અર્થતંત્ર માટે સારું છે. પરંતુ બીજી તરફ, જે લાખો લોકો આ ઉદ્યોગ સાથે જોડાયેલા છે, તેમના રોજગાર પર અસર થવાની ભીતિ પણ છે.

