સ્વાદ પણ અને સ્વાસ્થ્ય પણ: રિફાઇન્ડ ખાંડના બદલે ઉનાળામાં પીવો અમૃત સમાન ગોળનું શરબત, પાચનતંત્ર રહેશે સુપરહિટ
ઉનાળાની કાળઝાળ ગરમી અને લૂ (Heatwave) વચ્ચે શરીરને હાઇડ્રેટ રાખવા અને એનર્જી જાળવી રાખવા માટે લોકો અવનવા ઠંડા પીણાંનો આશરો લેતા હોય છે. આ ઋતુમાં બજારમાં મળતા આર્ટિફિશિયલ ગળપણ અને કેમિકલયુક્ત સોડા કે પેકેજ્ડ જ્યુસ પીવા કરતાં ઘરમાં જ બનેલું પરંપરાગત દેશી શરબત હેલ્થ માટે સર્વશ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. સ્વાદ અને સ્વાસ્થ્યથી ભરપૂર એવા ગોળના શરબત (Gur ka Sharbat) ની રેસિપી, તેના અદભુત ફાયદા.
ભારતમાં મે મહિનાની શરૂઆત થતાં જ સૂર્યદેવ આકરા મિજાજમાં જોવા મળી રહ્યા છે. આવા અસહ્ય તાપમાં શરીરનું તાપમાન જાળવી રાખવા અને થાક તેમજ નબળાઈને દૂર કરવા માટે યોગ્ય હાઇડ્રેશન ખૂબ જ જરૂરી છે. મોટાભાગના ઘરોમાં લીંબુ-ખાંડનું શરબત કે બજારના પેકેજ્ડ ડ્રિંક્સ પીવાનું ચલણ વધારે છે, પરંતુ આ વર્ષે તમે રિફાઇન્ડ ખાંડના સ્થાને એક દેશી અને હેલ્ધી ઓપ્શન અપનાવી શકો છો— ‘ગોળનું શરબત’. સદીઓથી ભારતીય ઘરોમાં પરંપરાગત રીતે બનતું આ પીણું કુદરતી મીઠાશની સાથે-સાથે શરીરને અનેક જરૂરી મિનરલ્સ પણ પૂરા પાડે છે.
રાષ્ટ્રીય પોષણ સંસ્થા (NIN) ની મહત્વની સલાહ
હૈદરાબાદ સ્થિત રાષ્ટ્રીય પોષણ સંસ્થા (National Institute of Nutrition – NIN) દ્વારા કરવામાં આવેલા વિવિધ ફૂડ સ્ટડીઝમાં ગોળના પોષક મૂલ્ય (Nutritional Value) નો વિશેષ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. નિષ્ણાતોના મતે, ગોળ એ ખાંડ કરતાં વધુ સારો વિકલ્પ ચોક્કસ છે કારણ કે તેમાં કેમિકલ પ્રોસેસિંગ થતું નથી અને આયર્ન તેમજ પોટેશિયમ જેવા ખનિજ તત્વો જળવાઈ રહે છે. જો કે, એ વાત પણ ધ્યાનમાં રાખવી જરૂરી છે કે ગોળ પણ આખરે કાર્બોહાઈડ્રેટ અને સુગરનું જ એક સ્વરૂપ છે. તેથી, વધુ પડતી કેલરી અને ગ્લુકોઝના સ્તરને વધતા અટકાવવા માટે તેનું મર્યાદિત અને સંતુલિત માત્રામાં જ સેવન કરવું હિતાવહ છે. ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ ડોક્ટરની સલાહ લીધા બાદ જ આ શરબત ડાયેટમાં સામેલ કરવું.
ગોળના શરબતથી શરીરને થતા મુખ્ય ફાયદા:
-
ત્વરિત ઉર્જાનો સ્રોત: ગોળમાં રહેલા નેચરલ કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ લોહીમાં ઝડપથી ભળી જાય છે. ગરમીના કારણે જ્યારે અશક્તિ, ચક્કર કે થાક જેવું લાગે ત્યારે એક ગ્લાસ ગોળનું શરબત પીવાથી શરીર તરત જ રિચાર્જ થઈ જાય છે.
-
ઇલેક્ટ્રોલાઇટ સંતુલન: ઉનાળામાં પરસેવા વાટે શરીરના જરૂરી ક્ષારો બહાર નીકળી જાય છે. આ શરબતમાં જ્યારે કાળું મીઠું, લીંબુનો રસ કે વરિયાળી ઉમેરવામાં આવે છે, ત્યારે તે ઉત્કૃષ્ટ નેચરલ ઓઆરએસ (ORS) અથવા ઇલેક્ટ્રોલાઇટ ડ્રિંક બની જાય છે.
-
ઉત્તમ પાચનતંત્ર: આપણા દેશમાં જમ્યા પછી ગોળ ખાવાની જૂની પરંપરા છે કારણ કે તે પાચક ઉત્સેચકો (Digestive Enzymes) ને સક્રિય કરે છે. આ શરબતમાં વપરાતું આદુ અને ફુદીનો પેટની ગરબડ, ગેસ અને એસિડિટીની સમસ્યામાં રાહત આપે છે.
ગોળનું શરબત બનાવવા માટેની જરૂરી સામગ્રી:
પરફેક્ટ હાઇડ્રેટિંગ અને ટેસ્ટી શરબત બનાવવા માટે નીચે મુજબની સામગ્રી એકત્રિત કરી લો:
-
ગોળ (ઝીણો સમારેલો અથવા પાવડર): ૧૦૦ ગ્રામ
-
ઠંડું પાણી: ૨ કપ
-
તાજું આદુ: ૧ નાની ચમચી (પેસ્ટ)
-
ફુદીનાના પાન: ૧ મોટી ચમચી (બારીક પીસેલા)
-
લીંબુનો રસ: ૧ મોટી ચમચી
-
શેકેલું જીરું પાવડર: ૧ ચમચી
-
વરિયાળી પાવડર: ૧/૪ ચમચી
-
સંચળ (કાળું મીઠું): ૧/૪ ચમચી
-
કાળા મરીનો પાવડર: ૧/૪ ચમચી
-
બરફના ટુકડા (Ice Cubes): જરૂરિયાત મુજબ
શરબત બનાવવાની સરળ પદ્ધતિ:
૧. ગોળ ઓગાળવો: સૌથી પહેલા એક વાસણમાં ૨ કપ ઠંડું પાણી લો. તેમાં ૧૦૦ ગ્રામ ઝીણો સમારેલો ગોળ અથવા ગોળનો પાવડર ઉમેરો. ચમચી વડે પાણીને બરાબર હલાવો જેથી ગોળ પાણીમાં સંપૂર્ણપણે ઓગળી જાય.
૨. હર્બલ પેસ્ટ ઉમેરવી: હવે આદુની છાલ ઉતારી, તેને બરાબર ધોઈને બારીક પેસ્ટ બનાવી લો. તે જ રીતે ફુદીનાના પાનને પણ સહેજ વાટી કે ગ્રાઇન્ડ કરી લો. આ બંને સામગ્રીને લીંબુના રસ સાથે ગોળના પાણીમાં ઉમેરી દો.
૩. મસાલાનું મિશ્રણ: હવે આ પાણીમાં શેકેલા જીરાનો પાવડર, વરિયાળી પાવડર, કાળા મરીનો પાવડર અને સ્વાદ અનુસાર કાળું મીઠું (સંચળ) ઉમેરી બધું જ બરાબર મિક્સ કરી લો.
૪. મસાલા સેટ કરવા: આ મિશ્રણને ઢાંકીને ૧૦ મિનિટ માટે બાજુ પર રાખી મૂકો. આ સ્ટેપ ખૂબ મહત્વનું છે કારણ કે તેનાથી આદુ, ફુદીનો અને બાકીના મસાલાનો અસલી ફ્લેવર ગોળના પાણીમાં બરાબર ભળી જશે.
૫. ગાળવું અને સર્વ કરવું: ૧૦ મિનિટ પછી શરબતને ગરણી વડે ગાળી લો. હવે કાચના આકર્ષક ગ્લાસમાં બરફના ટુકડા (Ice Cubes) નાખો અને તેની ઉપર તૈયાર કરેલું ઠંડુંગાર શરબત રેડો. ગાર્નિશિંગ માટે ગ્લાસની ઉપર લીંબુની પાતળી સ્લાઈસ અને ફુદીનાના તાજા પાન મૂકીને મહેમાનોને અથવા પરિવારને સર્વ કરો.
આ શરબત પીવાનો સર્વશ્રેષ્ઠ સમય બપોરનો છે જ્યારે તડકો અને ગરમી સૌથી વધુ હોય છે. આ નેચરલ ડ્રિંક બાળકોથી લઈને વયસ્કો સુધી બધા માટે ફાયદાકારક છે.
