તાંબાની બોટલમાં પાણી પીતા પહેલાં સાવધાન!
બદલાતી જીવનશૈલી અને ફિટનેસ પ્રત્યે વધતી જાગૃતિના કારણે આજકાલ લોકો જૂની અને પરંપરાગત આદતો તરફ પાછા વળી રહ્યા છે. આ આદતોમાં સૌથી લોકપ્રિય છે— ‘તાંબાની બોટલ કે વાસણમાં રાખેલું પાણી પીવું’. આજકાલ ઓફિસ હોય, જીમ હોય કે ઘર, લોકો પ્લાસ્ટિકની બોટલો છોડીને તાંબાની આકર્ષક બોટલોનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે.
આયુર્વેદ અનુસાર, તાંબાના વાસણમાં રાખેલું પાણી પીવાથી પાચનતંત્ર મજબૂત થાય છે, રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immunity) વધે છે અને શરીર કુદરતી રીતે ડિટોક્સિફાય થાય છે. પરંતુ, શું તમે જાણો છો કે આ ચમત્કારી ધાતુનો અયોગ્ય અને અંધાધૂંધ ઉપયોગ તમારા સ્વાસ્થ્યને સુધારવાના બદલે ગંભીર નુકસાન પહોંચાડી શકે છે? પોષણશાસ્ત્રીઓ અને આરોગ્ય નિષ્ણાતોના મતે, તાંબાના પાણીનો ખોટો ઉપયોગ શરીરમાં ‘કોપર ટોક્સિસિટી’ (Copper Toxicity) પેદા કરી શકે છે. ચાલો જાણીએ એવી ત્રણ મુખ્ય ભૂલો વિશે, જેનાથી દરેક વ્યક્તિએ બચવું જોઈએ.
૧. તાંબાની બોટલમાં એસિડિક પદાર્થો કે લીંબુ ઉમેરવાની ભૂલ
આજકાલ વજન ઘટાડવા અને ગ્લોઇંગ સ્કીન માટે સવારે ખાલી પેટ લીંબુ-મધનું પાણી પીવાનો ટ્રેન્ડ ખૂબ વધ્યો છે. ઘણા લોકો આ હેલ્થ ડ્રિંક બનાવવા માટે તાંબાની બોટલમાં સંગ્રહિત કરેલા પાણીનો ઉપયોગ કરે છે અથવા સીધું બોટલમાં જ લીંબુનો રસ નીચોવી દે છે. નિષ્ણાતોના મતે આ એક અત્યંત ઘાતક ભૂલ છે.
લીંબુ, સંતરા કે મોસંબી જેવા સાઇટ્રસ ફળોમાં સાઇટ્રિક એસિડ (Acidic Substances) હોય છે. આ એસિડ જ્યારે તાંબા (Copper) ના સંપર્કમાં આવે છે, ત્યારે તેમની વચ્ચે તીવ્ર રાસાયણિક પ્રતિક્રિયા (Chemical Reaction) થાય છે. આ પ્રતિક્રિયાના કારણે પાણી દૂષિત અને ઝેરી બની જાય છે, જેને પીવાથી અચાનક ઉબકા આવવા, પેટમાં ભયાનક દુખાવો, મરોડ અને ઉલટી જેવી ફૂડ પોઇઝનિંગની સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.
૨. ખૂબ ગરમ કે અતિશય ઠંડું પાણી સંગ્રહિત કરવું
ઘણા લોકોને ફ્રિજનું એકદમ ઠંડું પાણી અથવા શિયાળા અને ચોમાસામાં નવશેકું ગરમ પાણી પીવાની આદત હોય છે અને તેઓ આ જ પાણી તાંબાની બોટલમાં ભરી રાખે છે. વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિએ, તાંબાની બોટલોમાં પાણી હંમેશા સામાન્ય ઓરડાના તાપમાને (Room Temperature) જ સંગ્રહિત કરવું જોઈએ.
પાણીનું તાપમાન ખૂબ વધારે અથવા ખૂબ ઓછું હોવાના કારણે તાંબાના કુદરતી ગુણધર્મો અને તેની આંતરિક સપાટી પર નકારાત્મક અસર પડે છે. તાપમાનના આ ભારે ઉતાર-ચઢાવને લીધે પાણીમાં તાંબાના કણો અસામાન્ય માત્રામાં ઓગળી શકે છે, જે લાંબા ગાળે લિવર અને કિડનીના સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક સાબિત થાય છે.
૩. ચોવીસ કલાક કે આખો દિવસ માત્ર તાંબાનું જ પાણી પીવું
અતિ સર્વત્ર વર્જયેત્— આ નિયમ તામ્રજળને પણ લાગુ પડે છે. કેટલાક લોકો એવું માની લે છે કે જો તાંબાનું પાણી ફાયદાકારક છે, તો આખો દિવસ તે જ પાણી પીવું જોઈએ. આ ધારણા તદ્દન ખોટી અને જોખમી છે.
જ્યારે તમે આખો દિવસ અને સતત મહિનાઓ સુધી માત્ર તાંબાની બોટલમાંથી જ પાણી પીઓ છો, ત્યારે શરીરમાં કોપરનું પ્રમાણ મર્યાદા કરતાં ઘણું વધી જાય છે. શરીરમાં તાંબાનો આ ઓવરડોઝ ઉબકા, ઉલટી, ચક્કર આવવા, પેટમાં ઇન્ફેક્શન અને લાંબા ગાળે લિવર ડેમેજ થવાનું જોખમ પણ વધારી શકે છે.
તો તાંબાના પાણીનો ઉપયોગ કરવાની સાચી રીત કઈ છે?
જો તમે તાંબાના પાણીનો પૂરેપૂરો સ્વાસ્થ્ય લાભ મેળવવા માંગતા હોવ, તો આ નિયમોનું પાલન કરો:
-
પરફેક્ટ સમય: રાત્રે સૂતા પહેલા તાંબાની સ્વચ્છ બોટલમાં સામાન્ય પાણી ભરીને રાખી દો. આ પાણીને આખી રાત એટલે કે ઓછામાં ઓછા ૮ થી ૧૨ કલાક માટે સંગ્રહિત થવા દો.
-
મર્યાદિત માત્રા: સવારે ઉઠીને ખાલી પેટ આ પાણીમાંથી માત્ર ૨૫૦ થી ૫૦૦ મિલિગ્રામ (આશરે ૧ થી ૨ ગ્લાસ) પાણી જ પીવો. દિવસભરના સામાન્ય વપરાશ માટે કાચની અથવા સ્ટીલની બોટલના સાદા પાણીનો જ ઉપયોગ કરવો. રોજનું આટલું તામ્રજળ શરીરની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે સંપૂર્ણપણે પર્યાપ્ત અને સુરક્ષિત છે.
