ભારત-પાક સીઝફાયરના ‘ક્રેડિટ’ માટે જંગ: ટ્રમ્પના દાવાઓ પર વિદેશ મંત્રી જયશંકરનો વળતો પ્રહાર
મે 2025માં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે થયેલા ભીષણ સૈન્ય સંઘર્ષ અને ત્યારબાદ થયેલા યુદ્ધવિરામ (Ceasefire) ને લઈને રાજદ્વારી વિવાદ વકર્યો છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા વારંવાર આ સીઝફાયરનો શ્રેય લેવાના દાવાઓને ભારતીય વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે સ્પષ્ટપણે નકારી કાઢ્યા છે. જયશંકરે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ સમજૂતી બંને દેશો વચ્ચેની સીધી અને દ્વિપક્ષીય વાતચીતનું પરિણામ હતું, કોઈ ત્રીજા પક્ષની મધ્યસ્થતાનું નહીં.
ટ્રમ્પનો દાવો: ‘ટેરિફના ડરથી રોકાયું યુદ્ધ’
તાજેતરમાં ફ્લોરિડાના માર-એ-લાગોમાં ઇઝરાયેલના વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુ સાથેની મુલાકાત દરમિયાન ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે તેમણે અત્યાર સુધીમાં વિશ્વના 8 યુદ્ધો રોક્યા છે, જેમાં ભારત-પાકિસ્તાન તણાવનો પણ સમાવેશ થાય છે. ટ્રમ્પના જણાવ્યા અનુસાર, તેમણે બંને દેશોને વ્યાપાર (Trade) અટકાવવાની અને 200 ટકા ટેરિફ લાદવાની ધમકી આપી હતી, જેના કારણે તેઓ યુદ્ધ રોકવા તૈયાર થયા હતા. ટ્રમ્પે એવી ફરિયાદ પણ કરી હતી કે આટલા મોટા શાંતિ પ્રયાસો છતાં તેમને નોબેલ શાંતિ પુરસ્કારનો શ્રેય આપવામાં આવ્યો નથી.
જયશંકરનો રોકડિયો જવાબ: ‘અમેરિકા અમેરિકામાં જ હતું’
જયશંકરે ટ્રમ્પના દાવાઓ પર વળતો પ્રહાર કરતા કહ્યું, “જ્યારે આ પ્રક્રિયા ચાલી રહી હતી, ત્યારે અમેરિકા, અમેરિકામાં જ હતું.” તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારત હંમેશા એવું વલણ ધરાવે છે કે જો પાકિસ્તાન ગોળીબાર રોકવા માંગતું હોય, તો તેમના સૈન્ય નેતૃત્વએ સીધો જ ભારતના સૈન્ય નેતૃત્વનો સંપર્ક કરવો પડશે, અને બરાબર એવું જ થયું. જયશંકરે જણાવ્યું કે આ નવી દિલ્હી અને ઈસ્લામાબાદ વચ્ચેની “સીધી વાતચીત” (Direct Negotiation) હતી, જેને ભારત સરકાર “સમજૂતી” (Understanding) કહે છે.
સંઘર્ષનો ઘટનાક્રમ: ઓપરેશન સિંદૂર અને જવાબી કાર્યવાહી
આ વિવાદ એ સંઘર્ષ સાથે જોડાયેલો છે જે 22 એપ્રિલ 2025 ના રોજ પહેલગામમાં થયેલા નિર્દય આતંકી હુમલા પછી શરૂ થયો હતો, જેમાં 26 પ્રવાસીઓની હત્યા કરવામાં આવી હતી. તેના જવાબમાં ભારતે 7 મે ના રોજ ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ લોન્ચ કર્યું અને પાકિસ્તાનની અંદર સ્થિત આતંકી ઠેકાણાઓ પર મિસાઈલ હુમલા કર્યા. ત્યારબાદ પાકિસ્તાને ‘ઓપરેશન બનયાન-ઉન-મરસુસ’ દ્વારા ભારતીય સૈન્ય મથકોને નિશાન બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. ચાર દિવસ સુધી ચાલેલા આ મિસાઈલ અને ડ્રોન યુદ્ધ પછી, 10 મે 2025 ના રોજ બંને દેશોના સૈન્ય સંચાલન મહાનિર્દેશકો (DGMOs) એ હોટલાઇન દ્વારા યુદ્ધવિરામ પર સહમતી વ્યક્ત કરી હતી.
પાકિસ્તાનનો સ્વીકાર: ‘ભારતે મધ્યસ્થતાને ફગાવી’
રસપ્રદ વાત એ છે કે પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી ઇશાક ડારે પણ એક મુલાકાતમાં સ્વીકાર્યું છે કે ભારતે ક્યારેય કોઈ ત્રીજા પક્ષની મધ્યસ્થતા સ્વીકારી નથી. ડારે જણાવ્યું કે અમેરિકા તરફથી સીઝફાયર અને વાતચીતનો પ્રસ્તાવ આવ્યો હતો, પરંતુ ભારતે સખત રીતે તેને દ્વિપક્ષીય મામલો ગણાવ્યો હતો અને કોઈપણ બાહ્ય હસ્તક્ષેપને મંજૂરી આપી ન હતી.
જ્યાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ આને તેમની વ્યક્તિગત રાજદ્વારી જીત ગણાવી રહ્યા છે, ત્યાં ભારતે આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર એ સંદેશ સાફ કરી દીધો છે કે તેની સુરક્ષા અને રાજદ્વારી નિર્ણયો તેની પોતાની વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા (Strategic Autonomy) ને આધીન છે. પૂર્વ અમેરિકી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર જોન બોલ્ટને પણ ટ્રમ્પના આ દાવાઓને “ટ્રમ્પનું લાક્ષણિક વર્તન” ગણાવ્યું છે, જ્યાં તેઓ દરેક વસ્તુનો શ્રેય લેવા માંગતા હોય છે.
આ સ્થિતિ એવી જ છે જાણે બે પડોશીઓએ પરસ્પર વાત કરીને પોતાનો ઝઘડો ઉકેલી લીધો હોય, પરંતુ દૂર ઉભેલી એક વ્યક્તિ દાવો કરે કે ઝઘડો તેની ધમકીને કારણે પૂરો થયો છે.
