કોલેસ્ટ્રોલ ઘટાડવામાં અને હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે હળદર કેમ છે ગુણકારી? જાણો સાયન્ટિફિક કારણો
આપણા દેશમાં દાદી-નાનીના સમયથી જ હળદરવાળું દૂધ, જેને આજે વૈશ્વિક સ્તરે ‘ગોલ્ડન મિલ્ક’ (Golden Milk) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે એક ઉત્તમ પરંપરાગત ઔષધ તરીકે ઉપયોગમાં લેવાય છે. સામાન્ય શરદી-ધડકાથી લઈને શારીરિક નબળાઈ અને ઈજામાંથી ઝડપી રિકવરી માટે હળદરવાળું દૂધ પીવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. પરંતુ આજના આધુનિક સમયમાં પ્રશ્ન એ થાય છે કે શું દરરોજ હળદરવાળું દૂધ પીવું દરેક વ્યક્તિ માટે સલામત છે? આ ડ્રિંક બનાવવાની સાચી રીત કઈ છે? જાણીતા હૃદયરોગ નિષ્ણાત ડૉ. બિમલ છજેરે તાજેતરમાં આ વિષય પર વિગતવાર માર્ગદર્શન પૂરું પાડ્યું છે.
હળદરવાળા દૂધના મુખ્ય આરોગ્યપ્રદ ફાયદા
હળદર માત્ર રસોડાનો મસાલો નથી પરંતુ તેમાં અનેક ઔષધીય ગુણો રહેલા છે. ડૉ. છજેરના જણાવ્યા મુજબ, હળદરમાં કુદરતી રીતે બળતરા વિરોધી (Anti-inflammatory) ગુણધર્મો હોય છે. શરીરમાં અંદરની તરફ થતી બળતરા કે સોજો હૃદયની ધમનીઓમાં બ્લોકેજ થવાનું મુખ્ય કારણ બની શકે છે, અને હળદર આ બળતરાને ઘટાડવામાં મદદરૂપ થાય છે.
આ ઉપરાંત, હળદરમાં ‘કર્ક્યુમિન’ (Curcumin) નામનું મુખ્ય સક્રિય તત્વ રહેલું હોય છે, જે શક્તિશાળી એન્ટીઑકિસડન્ટથી ભરપૂર છે. તે શરીરમાં ઓક્સિડેટીવ સ્ટ્રેસ ઘટાડે છે અને કોષોને થતા નુકસાન સામે રક્ષણ આપે છે. હળદરનું નિયમિત અને યોગ્ય સેવન ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ (LDL) ઘટાડવામાં મદદરૂપ બને છે, જેથી હૃદય વધુ સ્વસ્થ રહે છે. તે શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ મજબૂત બનાવે છે, પાચનક્રિયા સુધારે છે અને મુક્ત રેડિકલ સામે લડીને અકાળે દેખાતા વૃદ્ધત્વના લક્ષણોને પણ રોકે છે.
હળદરવાળું દૂધ બનાવવાની સાચી અને વૈજ્ઞાનિક રીત
હળદરવાળા દૂધના સંપૂર્ણ ફાયદા મેળવવા માટે તેને યોગ્ય રીતે બનાવવું અત્યંત જરૂરી છે. ડૉ. છજેર સલાહ આપે છે કે દૂધ પસંદ કરતી વખતે હંમેશાં સ્કિમ્ડ મિલ્ક (Skimmed Milk) અથવા ડબલ-ટોન્ડ મિલ્કનો જ ઉપયોગ કરવો જોઈએ જેથી દૂધમાંથી વધારાની સેચ્યુરેટેડ ફેટ શરીરમાં ન જાય.
એક ગ્લાસ દૂધમાં માત્ર અડધી થી એક નાની ચમચી હળદર જ ઉમેરવી જોઈએ; વધુ પડતી હળદર સ્વાસ્થ્ય માટે નુકસાનકારક બની શકે છે. આ દૂધની ગુણવત્તા અને શોષણ ક્ષમતા વધારવા માટે તેમાં ચપટી કાળા મરીનો પાવડર, તજ અને થોડું આદુ ઉમેરી શકાય છે. કાળા મરીમાં રહેલું પિપરીન (Piperine) તત્વ શરીરમાં હળદરના કર્ક્યુમિનને ઝડપથી શોષવામાં મદદ કરે છે. આ તમામ મિશ્રણને હળવું ગરમ કરીને નવશેકું પીવું શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.
કોણે હળદરવાળું દૂધ પીતા પહેલાં સાવચેતી રાખવી?
હળદર સ્વાસ્થ્યવર્ધક હોવા છતાં દરેક વ્યક્તિ માટે એકસરખી રીતે અનુકૂળ આવતી નથી. જે લોકો પહેલેથી જ લોહી પાતળું કરવાની દબાઓ (Blood Thinners) લઈ રહ્યા હોય, તેમણે હળદરવાળું દૂધ લેતા પહેલાં ડૉક્ટરની સલાહ અવશ્ય લેવી જોઈએ, કારણ કે હળદરમાં પણ કુદરતી રીતે લોહી પાતળું કરવાનો ગુણ હોય છે.
આ સિવાય, પિત્તાશય (Gallbladder) ની પથરી કે અન્ય સમસ્યા ધરાવતા દર્દીઓ, પેટની ગંભીર બીમારીઓથી પીડાતા લોકો અથવા તો જે દર્દીઓને ડૉક્ટરે ઓછું પાણી કે પ્રવાહી પીવાની સૂચના આપી હોય, તેમણે ડૉક્ટરના માર્ગદર્શન વિના તેનું સેવન ન કરવું જોઈએ.
અંતમાં, એ યાદ રાખવું જરૂરી છે કે હળદરવાળું દૂધ કોઈ ચમત્કારી ઈલાજ નથી. તે માત્ર એક પૂરક આહાર છે. સ્વાસ્થ્યને સંપૂર્ણપણે તંદુરસ્ત રાખવા માટે યોગ્ય આહાર, નિયમિત કસરત અને સંતુલિત જીવનશૈલી જાળવવી અનિવાર્ય છે.
