PoKમાં માનવ અધિકારોનું ગંભીર સંકટ, UNએ પાકિસ્તાનને કરી અપીલ.
પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર (PoK) હાલમાં અશાંતિ, હિંસા અને માનવ અધિકારોના ગંભીર ઉલ્લંઘનના મોટા તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી ત્યાંથી જે સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે, તે માત્ર ડરાવનારા જ નથી, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય માટે પણ ચિંતાનો વિષય બની ગયા છે. તાજેતરમાં, સંયુક્ત રાષ્ટ્રના માનવ અધિકાર હાઈ કમિશનર વોલ્કર ટર્કે PoKમાં સુરક્ષા દળો અને દેખાવકારો વચ્ચે થયેલી હિંસક અથડામણમાં ડઝનબંધ લોકોના મોત પર ઊંડી સંવેદના અને ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. આ સ્થિતિ ત્યારે વધુ ગંભીર બની ગઈ છે જ્યારે 27 જુલાઈના રોજ ત્યાં પ્રાદેશિક વિધાનસભાની ચૂંટણી યોજાવાની છે.
હિંસા અને મોતના વધતા આંકડા
જૂન મહિનાથી PoKમાં જે વિરોધ પ્રદર્શનો શરૂ થયા હતા, તેણે હવે હિંસક સ્વરૂપ ધારણ કર્યું છે. અહેવાલો અનુસાર, આ વિરોધ પ્રદર્શનો દરમિયાન અત્યાર સુધીમાં ડઝનબંધ નિર્દોષ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે. મૃતકોમાં મોટો હિસ્સો સામાન્ય દેખાવકારોનો છે, પરંતુ તેમાં કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવાના નામે તૈનાત સુરક્ષાકર્મીઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. વોલ્કર ટર્કે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે દરેક મૃત્યુની સંપૂર્ણ પારદર્શિતા સાથે, નિષ્પક્ષ અને ઊંડાણપૂર્વકની તપાસ થવી જોઈએ. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે જવાબદારી નક્કી કરવી એ શાંતિ સ્થાપવા માટેની પ્રથમ શરત છે.
નાગરિક અધિકારો પર પ્રહાર
આ અશાંતિના કેન્દ્રમાં ‘જોઈન્ટ આવામી એક્શન કમિટી’ (JAAC) છે, જેમાં સ્થાનિક વેપારીઓ, વિદ્યાર્થીઓ, વકીલો અને સામાજિક કાર્યકરો સામેલ છે. આ સમિતિ વીજળીના વધતા ભાવ, મોંઘવારી અને પાયાની સુવિધાઓના અભાવને લઈને લાંબા સમયથી વિરોધ કરી રહી હતી. જોકે, પાકિસ્તાની પ્રશાસને આ શાંતિપૂર્ણ વિરોધને કચડી નાખવા માટે કડક પગલાં લીધાં છે. સરકારે JAACને ‘આતંકવાદ વિરોધી કાયદાઓ’ના દાયરામાં લાવીને તેના પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે, જે અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અને શાંતિપૂર્ણ સભાના અધિકારનું સીધું ઉલ્લંઘન છે.
સંયુક્ત રાષ્ટ્રએ એ બાબતે પણ સખત વાંધો વ્યક્ત કર્યો છે કે કેવી રીતે સંગઠનના નેતાઓને જેલમાં નાખવામાં આવી રહ્યા છે. ટર્કે કહ્યું કે અટકાયત કરાયેલા નેતાઓને તેમના પરિવારજનોને મળવાનો અને યોગ્ય કાનૂની સહાય મેળવવાનો પૂરો અધિકાર છે. શાંતિપૂર્ણ પ્રદર્શનોને ગુનાહિત જાહેર કરવા તે લોકતાંત્રિક મૂલ્યોની વિરુદ્ધ છે, જેના કારણે ત્યાંની જનતામાં ભય અને આક્રોશનું વાતાવરણ વધુ વધ્યું છે.
ડિજિટલ ઘેરાબંધી: ઇન્ટરનેટ પર પ્રતિબંધ
હિંસા અને વિરોધના આ વાતાવરણમાં પાકિસ્તાની અધિકારીઓએ વિસ્તારમાં ઇન્ટરનેટ સેવાઓ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકી દીધો છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રએ આ પગલાને ‘માહિતીના અધિકાર’ પરનો હુમલો ગણાવ્યો છે. ઇન્ટરનેટ બંધ થવાથી માત્ર સામાન્ય જીવન અટકી ગયું છે એટલું જ નહીં, પરંતુ માનવ અધિકારોના ઉલ્લંઘનના સમાચાર વિશ્વ સુધી પહોંચવામાં પણ અવરોધ આવી રહ્યો છે. તણાવપૂર્ણ સ્થિતિમાં, જ્યારે લોકોને માહિતીની સૌથી વધુ જરૂર હોય છે, ત્યારે ઇન્ટરનેટ સેવા સ્થગિત કરવી તે ત્યાંના રહેવાસીઓના મૂળભૂત અધિકારોને વધુ સંકુચિત કરે છે.
શાંતિનો માર્ગ: વાતચીત કે દમન?
PoKમાં લાંબા સમયથી પાકિસ્તાની સેના અને પ્રશાસન દ્વારા કથિત અત્યાચારોના સમાચાર આવતા રહ્યા છે. ત્યાંની જનતા પોતાની વ્યાજબી માંગણીઓ માટે રસ્તા પર છે, જેને દબાવવા માટે બળનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રના માનવ અધિકાર વડાનું આ નિવેદન કે “સ્થાનિક લોકોની ફરિયાદોનું નિરાકરણ માત્ર અર્થપૂર્ણ અને સર્વસમાવેશક રાજકીય સંવાદથી જ થઈ શકે છે,” તે એક મહત્વપૂર્ણ સંદેશ છે. તેમણે તમામ પક્ષોને અપીલ કરી છે કે તેઓ હિંસાનો માર્ગ છોડીને વાતચીતની ટેબલ પર આવે.
PoKમાં વધતી હિંસા માત્ર એક પ્રાદેશિક સમસ્યા નથી, પરંતુ તે માનવ અધિકારોના મોટા સંકટનું સ્વરૂપ ધારણ કરી ચૂકી છે. જો સમયસર આ ફરિયાદોનું નિરાકરણ લાવવામાં નહીં આવે અને શાંતિપૂર્ણ ઉકેલ નહીં શોધવામાં આવે, તો આ વિસ્તાર વધુ અસ્થિરતા તરફ ધકેલાઈ શકે છે. નિષ્પક્ષ તપાસ, ઇન્ટરનેટની પુનઃસ્થાપના અને રાજકીય સંવાદ—આ ત્રણ સ્તંભો છે જેના દ્વારા PoKમાં ફરી સામાન્ય સ્થિતિ બેહાલ કરી શકાય છે. હવે જોવાનું એ છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ વચ્ચે પાકિસ્તાની પ્રશાસન તેની નીતિમાં ફેરફાર લાવે છે કે પછી દમનનો સિલસિલો આ રીતે જ ચાલુ રહે છે. શાંતિ અને ન્યાયની પ્રતીક્ષામાં PoKની જનતા આજે એક સીમા પર ઉભી છે, જ્યાં તેમના અધિકારોના રક્ષણની તાત્કાલિક જરૂર છે.
