UPI પેમેન્ટ કરતી વખતે આ ભૂલ તમને ભારે પડી શકે છે! જાણો નંબર કેવી રીતે હાઈડ કરવો
આજના ડિજિટલ યુગમાં UPI (UPI) આપણી જીવનશૈલીનો એક અભિન્ન અંગ બની ચૂક્યું છે. સવારની ચાની કિટલીથી લઈને મોટા શોપિંગ મોલ સુધી, આપણે દરેક જગ્યાએ ખૂબ જ સરળતાથી ઓનલાઈન પેમેન્ટ કરી રહ્યા છીએ. સુવિધા તો ઘણી છે, પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે આ સરળ લેણ-દેણની પાછળ તમારી પ્રાઈવસી પર એક મોટું જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે?
જ્યારે પણ તમે કોઈ દુકાનદાર અથવા કોઈ અજાણી વ્યક્તિને UPI દ્વારા પૈસા ટ્રાન્સફર કરો છો, ત્યારે ઘણીવાર તમારો પર્સનલ મોબાઈલ નંબર પણ તેમની પાસે પહોંચી જાય છે. આજના સમયમાં મોબાઈલ નંબર માત્ર એક નંબર નથી, પરંતુ તમારી ડિજિટલ ઓળખ છે. આ નંબરનો ખોટો ઉપયોગ સ્પામ કોલ્સ, માર્કેટિંગ મેસેજ, ફ્રોડ અથવા તમારી ખાનગી માહિતીને ટ્રેક કરવા માટે થઈ શકે છે. ખાસ કરીને મહિલાઓ અને સુરક્ષા પ્રત્યે સતર્ક રહેતા લોકો માટે આ એક ચિંતાનો વિષય છે. પરંતુ સારા સમાચાર એ છે કે હવે ડરવાની જરૂર નથી. નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI) અને મુખ્ય પેમેન્ટ એપ્સે હવે એવી શ્રેષ્ઠ ટેકનિક અને સેટિંગ્સની સુવિધા આપી છે, જેનાથી તમારું પેમેન્ટ પણ થઈ જશે અને સામેની વ્યક્તિને તમારા મોબાઈલ નંબરનો એક આંકડો પણ નહીં દેખાય.
ચાલો જાણીએ કે તમારી પ્રાઈવસીને સુરક્ષિત રાખવા માટે તમે કઈ પદ્ધતિઓ અપનાવી શકો છો.
1. પર્સનલાઈઝ્ડ અથવા કસ્ટમ UPI ID બનાવો
મોબાઈલ નંબરને પેમેન્ટ મેળવનારથી છુપાવવાનો સૌથી અસરકારક અને સરળ રસ્તો ‘કસ્ટમ’ અથવા ‘પ્રાઈવેટ’ UPI ID બનાવવાનો છે. સામાન્ય રીતે લોકો પોતાની UPI ID ને પોતાના મોબાઈલ નંબર સાથે જોડીને રાખે છે (જેમ કે: 98xxxxxxxx@paytm), જેનાથી સામેની વ્યક્તિને તમારો નંબર સરળતાથી દેખાઈ જાય છે. તેને બદલીને તમે કોઈ પણ નામ અથવા આલ્ફાન્યુમેરિક ID રાખી શકો છો.
વિવિધ એપ્સ પર આ કેવી રીતે કરવું:
-
Paytm: જો તમે Paytm પર તમારો નંબર છુપાવવા માંગતા હોવ, તો સૌથી પહેલા તમારી પ્રોફાઈલ આઈકન પર જાઓ. ત્યાં ‘UPI એન્ડ પેમેન્ટ સેટિંગ્સ’ પસંદ કરો. ત્યારબાદ ‘મેનેજ UPI ID’ પર ક્લિક કરો. અહીં તમે તમારી પસંદગીનું કોઈ પણ નામ અથવા આલ્ફાન્યુમેરિક ID (જેમ કે: yourname@paytm) બનાવી શકો છો. તેને તમારી પ્રાઈમરી ID તરીકે સેટ કરો.
-
Google Pay: Google Pay પર તમારો નંબર છુપાવવા માટે તમારી પ્રોફાઈલ ફોટો પર ક્લિક કરો. પછી ‘બેંક એકાઉન્ટ’ પસંદ કરો. અહીં ‘મેનેજ UPI નંબર્સ’ માં જઈને તમે તમારો અસલી મોબાઈલ નંબર અન-લિંક (Unlink) કરી શકો છો. તેના બદલે, તમે એક રેન્ડમ અથવા નામ-આધારિત ID સેટ કરી શકો છો જે તમારા નંબરને જાહેર નહીં કરે.
-
BHIM App: BHIM એપમાં પ્રોફાઈલ પિક્ચર પર જઈને ‘ક્રિએટ ન્યૂ UPI ID’ નો વિકલ્પ પસંદ કરો અને એક નવું એલિયાસ (Alias) નામ સેટ કરી દો.
2. અલ્ટરનેટ UPI નંબરનો ઉપયોગ કરો
NPCI એ તાજેતરમાં એક ખૂબ જ ઉપયોગી સુવિધા ઉમેરી છે, જે તમને તમારા બેંક ખાતા સાથે જોડાયેલા અસલી મોબાઈલ નંબરને સાર્વજનિક કરતા બચાવે છે. હવે તમે તમારા બેંક ખાતા માટે એક ‘વર્ચ્યુઅલ UPI નંબર’ બનાવી શકો છો. આ નંબર તમારા અસલી મોબાઈલ નંબરથી બિલકુલ અલગ હશે. જ્યારે પણ તમે કોઈને પેમેન્ટ માટે તમારો નંબર આપશો, ત્યારે તમે આ વર્ચ્યુઅલ નંબર શેર કરી શકો છો. આનાથી તમારા બેંક એકાઉન્ટ સાથે લિંક થયેલો અસલી નંબર સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત રહેશે અને કોઈને ખબર પણ નહીં પડે.
3. પ્રાઈમરી UPI ID બદલવાનું ભૂલશો નહીં
માત્ર નવી ID કે કસ્ટમ ID બનાવી લેવી પૂરતી નથી. સૌથી મહત્વનું પગલું છે તેને તમારી ‘પ્રાઈમરી UPI ID’ તરીકે એક્ટિવેટ કરવી. એકવાર તમે તમારી નવી કસ્ટમ ID ને પ્રાઈમરી ID તરીકે સેટ કરી લો, પછી તમારા બધા જ લેણ-દેણ ફક્ત તે જ ID દ્વારા થશે. સામેની વ્યક્તિને ફક્ત તે જ ID દેખાશે જે તમે સેટ કરી છે, અને તમારો અસલી મોબાઈલ નંબર પડદા પાછળ સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત રહેશે.
ઓનલાઈન પેમેન્ટ કરતી વખતે કેટલીક અન્ય સાવચેતીઓ
ઓનલાઈન પેમેન્ટ કરતી વખતે કેટલીક અન્ય સાવચેતીઓપ્રાઈવસી માત્ર નંબર છુપાવવા પૂરતી સીમિત નથી. સુરક્ષિત રહેવા માટે તમારે આ વાતોનું પણ ધ્યાન રાખવું જોઈએ:
-
અજાણ્યા QR કોડ સ્કેન ન કરો: ઘણીવાર ફ્રોડ કરનારા લોકો તમને પૈસા મોકલવાના નામે QR કોડ મોકલે છે. યાદ રાખો, પૈસા મેળવવા માટે ક્યારેય પણ QR કોડ સ્કેન કરવાની કે UPI પિન નાખવાની જરૂર હોતી નથી. UPI પિન ફક્ત પૈસા મોકલવા માટે હોય છે.
-
અજાણી લિંક પર ક્લિક ન કરો: જો તમને કોઈ અજાણી વ્યક્તિ કોઈ રિવોર્ડ કે કેશબેકની લાલચ આપીને લિંક મોકલે, તો તેના પર ક્લિક ન કરો. આ તમારી માહિતી ચોરવાની એક રીત હોઈ શકે છે.
-
સ્ક્રીન શેરિંગ એપ્સ: કોઈ પણ અજાણી વ્યક્તિને તમારા ફોન અથવા સ્ક્રીન શેરિંગ એપ (જેમ કે AnyDesk, TeamViewer) નો એક્સેસ ન આપો. આ બેંક ખાતા ખાલી કરવાનો સૌથી મોટો માર્ગ બની ગયો છે.
ડિજિટલ ક્રાંતિએ આપણા જીવનને સરળ બનાવ્યું છે, પરંતુ સુરક્ષાની જવાબદારી પણ હવે આપણી છે. તમારી UPI ID ને કસ્ટમાઈઝ કરવી એ એક ખૂબ જ નાનું પગલું છે, પરંતુ તે તમારી પ્રાઈવસી માટે ખૂબ મોટું સુરક્ષા કવચ સાબિત થઈ શકે છે. આજે જ તમારી પેમેન્ટ એપ્સમાં જાઓ અને તમારી UPI ID સેટિંગ્સ તપાસો. તમારા નંબરને છુપાવો અને નિશ્ચિંત થઈને ડિજિટલ લેણ-દેણનો આનંદ લો.
