US Visa Rule પર કોર્ટનો મોટો નિર્ણય! 4 વર્ષની મર્યાદા હાલ પૂરતી સ્થગિત
અમેરિકામાં ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવાનું સ્વપ્ન જોતા અને હાલમાં ત્યાં અભ્યાસ કરી રહેલા હજારો ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે એક ખૂબ જ રાહતની ખબર આવી છે. ટ્રમ્પ પ્રશાસન દ્વારા આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓના વિઝાનો સમયગાળો મર્યાદિત કરવા માટે જે 4-વર્ષનો નવો નિયમ લાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો, તેના પર યુએસની ફેડરલ કોર્ટે રોક લગાવી દીધી છે.
બોસ્ટનમાં યુએસ ડિસ્ટ્રિક્ટ જજ એફ. ડેનિસ સેલરે હોમલેન્ડ સિક્યોરિટી ડિપાર્ટમેન્ટ (DHS) ના આ નવા નિયમની અમલવારી પર તાત્કાલિક અસરથી સ્ટે ઓર્ડર આપી દીધો છે. ખાસ વાત એ છે કે આ નિયમ લાગુ થવાના ઠીક એક દિવસ પહેલા જ કોર્ટનો આ મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આવ્યો હતો. આ નિર્ણયથી ભારતીય વિદ્યાર્થીઓમાં છવાયેલી ચિંતા અને અજંપાનું વાતાવરણ હાલ પૂરતું શાંત થઈ ગયું છે.
શું હતો ટ્રમ્પ સરકારનો 4-વર્ષનો વિઝા નિયમ?
અત્યાર સુધીના દાયકાઓ જૂના નિયમ અનુસાર, જ્યારે કોઈ વિદેશી વિદ્યાર્થી F-1 વિઝા પર અમેરિકામાં પ્રવેશ કરે છે, ત્યારે તેને ‘ડ્યુરેશન ઓફ સ્ટેટસ’ (Duration of Status – D/S) હેઠળ પ્રવેશ આપવામાં આવે છે. આ સિસ્ટમ હેઠળ વિદ્યાર્થીને કોઈ ચોક્કસ વર્ષોની નિશ્ચિત ડેડલાઈન આપવામાં આવતી નથી. જો વિદ્યાર્થી પોતાની યુનિવર્સિટીમાં નિયમિત અભ્યાસ કરતો રહે અને તેના એકેડેમિક પ્રોગ્રામમાં પ્રગતિ દર્શાવે, તો તે પોતાના અભ્યાસક્રમ પૂરો થાય ત્યાં સુધી અમેરિકામાં કાયદેસર રીતે રહી શકે છે.
પરંતુ ટ્રમ્પ પ્રશાસને આ જૂની અને સુવ્યવસ્થિત સિસ્ટમને બદલીને નિશ્ચિત સમયગાળાની સીમા નક્કી કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. નવા પ્રસ્તાવિત નિયમ હેઠળ F-1 વિદ્યાર્થીઓ અને J-1 એક્સચેન્જ વિઝિટર્સ માટે અમેરિકામાં રહેવાની મહત્તમ મર્યાદા માત્ર 4 વર્ષ નક્કી કરવામાં આવી હતી. (જ્યારે વિદેશી પત્રકારો માટે આ મર્યાદા 240 દિવસની કરવાની યોજના હતી).
આ નિયમ અનુસાર જો કોઈ વિદ્યાર્થીને 4 વર્ષથી વધુ સમય માટે રોકાવું હોય, તો તેણે અલગથી વિઝા એક્સટેન્શન (સમયગાળો વધારવા) માટે અરજી કરવી પડતી. આ પ્રક્રિયા માત્ર કાગળિયાંનો બોજ અને આર્થિક ખર્ચ જ નહોતી વધારતી, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્ય પર પણ અનિશ્ચિતતાની તલવાર લટકાવી દેતી હતી.
ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે આ ચુકાદો કેમ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે?
અમેરિકામાં અભ્યાસ કરતા વિદેશી વિદ્યાર્થીઓમાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા સૌથી મોટી છે. તેમાંથી મોટાભાગના યુવાનો માસ્ટર્સ, પીએચડી (PhD) અને રિસર્ચ-ઓરિએન્ટેડ (સંશોધન આધારિત) કોર્સિસ માટે જતા હોય છે.
સામાન્ય અંડરગ્રેજ્યુએટ (બેચલર્સ) કે માસ્ટર્સ પ્રોગ્રામ કદાચ 2 થી 4 વર્ષમાં પૂરા થઈ જાય છે, પરંતુ પીએચડી અને ઉચ્ચ સંશોધન આધારિત અભ્યાસક્રમો પૂરા થવામાં ઘણીવાર 5 થી 7 વર્ષનો સમય લાગી જતો હોય છે. પ્રયોગશાળાના સંશોધનો, થેસિસ (નિબંધ) સબમિશન અને અન્ય શૈક્ષણિક વિલંબને કારણે પીએચડીના વિદ્યાર્થીઓને 4 વર્ષથી વધુ સમયની જરૂર પડે જ છે.
જો ટ્રમ્પ સરકારનો 4-વર્ષનો નિયમ લાગુ થઈ ગયો હોત, તો સંશોધન કરતા ભારતીય સ્કોલર્સને પોતાના પ્રોજેક્ટ્સ અધૂરા છોડીને વિઝા એક્સટેન્શનની જટિલ કાનૂની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું પડત. કેટલીકવાર અરજી મંજૂર ન થાય તો દેશ છોડવાની નોબત પણ આવી શકતી હતી. તેથી જ, યુએસ કોર્ટ દ્વારા આ નિયમ પર રોક લગાવવાથી ખાસ કરીને ભારતીય રિસર્ચ સ્કોલર્સ અને વિદ્યાર્થીઓને સૌથી મોટો લાભ થયો છે.
હવે આગળ શું થશે? ભારતીય વિદ્યાર્થીઓએ શું ધ્યાન રાખવું?
કોર્ટના સ્ટે ઓર્ડર બાદ હાલ પૂરતો 4-વર્ષની મર્યાદાનો નિયમ અમલમાં આવશે નહીં. આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓ પહેલાની જેમ જ ‘ડ્યુરેશન ઓફ સ્ટેટસ’ (D/S) ફ્રેમવર્ક હેઠળ પોતાનો અભ્યાસ ચાલુ રાખી શકશે.
અમેરિકાની અગ્રણી યુનિવર્સિટીઓ, જેમ કે યુનિવર્સિટી ઓફ વોશિંગ્ટન, તેમણે પોતાના આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓને સત્તાવાર રીતે જાણ કરી દીધી છે કે નવો નિયમ 15 સપ્ટેમ્બરથી લાગુ થઈ રહ્યો નથી. યુનિવર્સિટીઓએ વિદ્યાર્થીઓને હાલની જૂની માર્ગદર્શિકા મુજબ જ આગળ વધવાની સલાહ આપી છે.
આનો સીધો અર્થ એ થયો કે જે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓનો અભ્યાસક્રમ 4 વર્ષથી વધુ સમય ચાલે તેમ છે, તેમણે તાત્કાલિક દેશ છોડવાની કે આ નવા નિયમના કારણે અલગથી એક્સટેન્શન માંગવાની જરૂર નથી.
શું જોખમ સંપૂર્ણપણે ટળી ગયું છે?
અહીં એ સમજવું જરૂરી છે કે આ કાનૂની લડાઈનો આખરી ઉકેલ હજુ આવ્યો નથી. યુએસ ડિસ્ટ્રિક્ટ કોર્ટે હાલ માત્ર આ નિયમની અમલવારી પર અંતરિમ સ્ટે (Temporary Block) આપ્યો છે.
ઈમિગ્રેશન નિયમોને સખત બનાવવા માટે જાણીતું ટ્રમ્પ પ્રશાસન કોર્ટના આ નિર્ણય સામે ઉપલી અદાલતમાં અપીલ કરી શકે છે. આગામી સમયમાં આ નીતિ પર લાંબી કાનૂની ખેંચતાણ થવાની પૂરી શક્યતા છે. તેથી જ, અમેરિકામાં રહેતા અથવા જવાની તૈયારી કરતા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓએ કાનૂની સ્થિતિ અંગે સતર્ક રહેવું જોઈએ, પોતાની યુનિવર્સિટીના ઈન્ટરનેશનલ સ્ટુડન્ટ ઓફિસના સંપર્કમાં રહેવું જોઈએ અને પોતાના શૈક્ષણિક દસ્તાવેજો હંમેશા અપ-ટૂ-ડેટ રાખવા જોઈએ.
