રશિયન તેલ ખરીદવા બદલ ભારત પર ૧૦૦% ટેરિફનું જોખમ
રશિયા પાસેથી મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઈલ (કચાસ તેલ) ની ખરીદી કરી રહેલા દેશો પર આકરા આર્થિક દબાણો લાવવાના હેતુથી અમેરિકાએ એક અત્યંત કડક કાયદો ઘડવાની દિશામાં ઝડપી પગલાં ભર્યા છે. યુએસ સેનેટ દ્વારા રશિયા પાસેથી ઈંધણ ખરીદતા દેશો પર ૧૦૦% સુધીનો જંગી ટેરિફ લાદવાની જોગવાઈ ધરાવતા બિલને મંજૂરી આપી દેવામાં આવી છે.
હવે આ વિવાદિત બિલને યુએસ કોંગ્રેસના નીચલા ગૃહ એટલે કે ‘હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ’ માં રજૂ કરવામાં આવી રહ્યું છે, જ્યાં ગુરુવાર, ૧૭ સપ્ટેમ્બરના રોજ તેના પર આખરી મતદાન થવાની સંભાવના છે. જો આ બિલ અમેરિકામાં કાયદાનું રૂપ ધારણ કરશે, તો ભારત પર તેના આયાત-નિકાસ વેપારમાં ૧૦૦% ટેરિફનો મોટો આર્થિક બોજ આવી શકે છે.
જોકે, અમેરિકાના આ વલણ સામે ભારતે અત્યંત સખત અને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર પોતાનો પક્ષ રજૂ કર્યો છે. કેન્દ્ર સરકારે સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે વોશિંગ્ટન ભલે ગમે તેવા ટેરિફ કે નિયમો લાદે, ભારત પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતો સાથે કોઈ સમાધાન કરશે નહીં અને રશિયા પાસેથી પોતાની જરૂરિયાત મુજબ તેલની ખરીદી ચાલુ જ રાખશે.
વિદેશ મંત્રાલયનો જડબાતોડ જવાબ
અમેરિકા તરફથી આવી રહેલી સતત ધમકીઓ અને પ્રસ્તાવિત બિલ અંગે વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે દેશનું વલણ સ્પષ્ટ કરતા જણાવ્યું હતું કે, ભારતે હંમેશા પોતાના ૧.૪ અબજ નાગરિકોની ઉર્જા સુરક્ષા અને આર્થિક હિતોને પ્રાથમિકતા આપીને નિર્ણયો લીધા છે અને ભવિષ્યમાં પણ એ જ નીતિ પર આગળ વધશે.
ભારત સરકારના સત્તાવાર સૂત્રો અનુસાર, નવી દિલ્હી અમેરિકી સંસદની તમામ હિલચાલ અને પરિસ્થિતિ પર બારીકાઈથી નજર રાખી રહ્યું છે. પરંતુ સરકારની સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિ અને ઉર્જા ખરીદીના અભિગમમાં કોઈ ફેરફાર થવાનો નથી.
શું છે અમેરિકાનું ‘ગ્રેહામ બિલ’?
અમેરિકી સેનેટમાં રજૂ કરવામાં આવેલા આ કાયદાકીય પ્રસ્તાવને ‘લિન્ડસે ગ્રેહામ સેન્ક્શનિંગ રશિયા એન્ડ ઈરાન બિલ’ નામ આપવામાં આવ્યું છે. સેનેટમાં આ બિલને ૮૬ વિરુદ્ધ ૧૧ મતોની જંગી બહુમતી સાથે પસાર કરવામાં આવ્યું હતું, જે દર્શાવે છે કે અમેરિકી સાંસદો આ મુદ્દે કેટલા આક્રમક છે.
શરૂઆતમાં આ બિલમાં કોઈ ચોક્કસ દેશનું નામ આપ્યા વગર માત્ર “રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદતા દેશો” નો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. પરંતુ હવે અમેરિકાના કેટલાક વરિષ્ઠ કાયદા નિર્માતાઓએ બિલમાં સુધારો કરીને ભારત અને ચીન જેવા દેશોના નામો સીધા જ પ્રતિબંધોની કાળી યાદીમાં સામેલ કરવાની લેખિત ભલામણ કરી છે.
૧૦ દેશો અમેરિકાની રડાર પર
અમેરિકી સાંસદોની માંગ છે કે બિલમાં રશિયા પાસેથી સૌથી વધુ ક્રૂડ ઓઈલની આયાત કરતા વિદેશી ૧૦ દેશોના નામો સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવીને તેમના ઉત્પાદનો પર સીધો ૧૦૦% ટેરિફ ઝીંકી દેવામાં આવે.
આ યાદીમાં ભારત અને ચીન ઉપરાંત તુર્કી, અઝરબૈજાન, હંગેરી, સ્લોવાક રિપબ્લિક, સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE), સિંગાપોર, કઝાકિસ્તાન અને કિર્ગિસ્તાન જેવા મહત્વપૂર્ણ રાષ્ટ્રોનો સમાવેશ થાય છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સમીકરણો પર અસર
વિશ્લેષકોના મતે, જો ગુરુવારે હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સમાં આ બિલ પસાર થઈ જશે અને અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ તેના પર હસ્તાક્ષર કરશે, તો ભારત-અમેરિકા વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય વેપારિક સંબંધોમાં અણધાર્યો તણાવ પેદા થઈ શકે છે. ભારતનું સ્પષ્ટ માનવું છે કે વૈશ્વિક સ્તરે તેલના ભાવો સ્થિર રાખવા અને પોતાના દેશના ગ્રાહકોને વ્યાજબી દરે ઈંધણ પૂરું પાડવા માટે રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવું અનિવાર્ય છે. કોઈપણ બાહ્ય દેશના દબાણ સામે ઝૂક્યા વગર પોતાની સાર્વભૌમ નીતિ પર અડગ રહેવાનો ભારતે મક્કમ નિર્ધાર વ્યક્ત કર્યો છે.
