પ્રેસિડેન્ટ ટ્રમ્પને મોટો ઝટકો: મધ્ય રાત્રિએ નૌકાદળ સચિવ જ્હોન ફેલને કેમ છોડ્યું પદ? કારણ જાણીને ચોંકી જશો!
અમેરિકાના નૌકાદળના સચિવ (Secretary of the Navy) જ્હોન ફેલને અચાનક પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપી દેતા ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર અને પેન્ટાગોનમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે. હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં વધતા તણાવ અને ઈરાન સાથેના યુદ્ધના નાજુક યુદ્ધવિરામ વચ્ચે આ રાજીનામું વૈશ્વિક સુરક્ષાના દૃષ્ટિકોણથી અત્યંત મહત્વનું માનવામાં આવે છે.
જ્હોન ફેલનનું અચાનક રાજીનામું અને પેન્ટાગોનની પ્રતિક્રિયા
બુધવારે પેન્ટાગોન દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા એક સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે, નૌકાદળના સર્વોચ્ચ નાગરિક અધિકારી જ્હોન ફેલને તાત્કાલિક અસરથી પોતાનું પદ છોડી દીધું છે. પેન્ટાગોનના પ્રવક્તા શૉન પાર્નેલે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ પર આ માહિતી શેર કરતા જણાવ્યું હતું કે, ફેલન વહીવટીતંત્રમાંથી વિદાય લઈ રહ્યા છે. પેન્ટાગોને તેમની નૌકાદળ પ્રત્યેની સેવાઓ બદલ આભાર વ્યક્ત કર્યો હતો, પરંતુ આ આકસ્મિક રાજીનામા પાછળનું કોઈ ચોક્કસ કારણ સ્પષ્ટ કર્યું નથી.
સૌથી આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે ફેલને જે દિવસે વોશિંગ્ટન ડીસીમાં નૌકાદળના વાર્ષિક સંમેલનને સંબોધિત કર્યું હતું, તેના ગણતરીના કલાકોમાં જ આ જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. આ સંમેલનમાં તેમણે સેંકડો સૈનિકો અને ઉદ્યોગ જગતના અગ્રણીઓ સાથે ભવિષ્યના એજન્ડા પર ચર્ચા કરી હતી, જેનાથી ક્યાંય એવો સંકેત નહોતો મળ્યો કે તેઓ પદ છોડવાના છે.
વૈશ્વિક અસ્થિરતા અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં તણાવ
જ્હોન ફેલનનું આ રાજીનામું એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે મધ્ય પૂર્વમાં પરિસ્થિતિ અત્યંત ગંભીર છે. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધો લાંબા સમયથી વણસેલા છે. ખાસ કરીને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz), જે વિશ્વના તેલ પરિવહન માટેનો સૌથી મહત્વનો માર્ગ છે, ત્યાં ઈરાન દ્વારા નાકાબંધીના પ્રયાસો અને સંભવિત સૈન્ય સંઘર્ષની આશંકા સેવાઈ રહી છે.
ઈરાન સાથેનો યુદ્ધવિરામ અત્યારે અત્યંત નાજુક તબક્કે છે. આવી સ્થિતિમાં નૌકાદળના વડાનું પદ ખાલી થવું એ અમેરિકાની રણનીતિક ક્ષમતા સામે સવાલો ઉભા કરે છે. હોર્મુઝની સુરક્ષા અને આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો પર અમેરિકાનું વર્ચસ્વ જાળવી રાખવાની જવાબદારી નૌકાદળના શિરે હોય છે, અને આ મહત્વપૂર્ણ સમયે નેતૃત્વમાં ફેરફાર જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.
રક્ષા સચિવ પીટ હેગસેથ અને સૈન્યમાં ચાલી રહેલી ‘સફાઈ’
ફેલનનું રાજીનામું કોઈ એકલદોકલ ઘટના નથી. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રમાં રક્ષા સચિવ તરીકે પીટ હેગસેથની નિમણૂક થયા બાદ અમેરિકી સૈન્યના ઉચ્ચ સ્તરો પર મોટા પાયે ફેરફારો જોવા મળ્યા છે. થોડા અઠવાડિયા પહેલા જ હેગસેથે સેનાના ટોચના અધિકારી જનરલ રેન્ડી જ્યોર્જને પદ પરથી હટાવ્યા હતા.
હેગસેથ દ્વારા અત્યાર સુધીમાં અનેક વરિષ્ઠ જનરલો, એડમિરલો અને રક્ષા ક્ષેત્રના નેતાઓને પદભ્રષ્ટ કરવામાં આવ્યા છે. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર સૈન્યમાં પોતાની વિચારધારા સાથે સહમત હોય તેવા લોકોની ભરતી કરવા માંગે છે. ફેલનનો રાજીનામું પણ આ આંતરિક ‘શુદ્ધિકરણ’ અથવા નીતિગત મતભેદોનું પરિણામ હોઈ શકે છે તેવી પ્રબળ શક્યતા છે.
જ્હોન ફેલનનો પરિચય અને ભૂતકાળ
જ્હોન ફેલન માત્ર એક વહીવટી અધિકારી જ નહીં, પરંતુ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના ચૂંટણી અભિયાનના મોટા દાતા પણ રહી ચૂક્યા છે. તેમની વ્યાવસાયિક કારકિર્દીની વાત કરીએ તો, તેઓ ખાનગી રોકાણ પેઢી ‘રગર મેનેજમેન્ટ એલએલસી’ (Ruger Management LLC) ના સ્થાપક છે. મિલિટરી બાબતોમાં તેમનો પ્રત્યક્ષ અનુભવ ઓછો હતો, પરંતુ ‘સ્પિરિટ ઓફ અમેરિકા’ નામની બિન-લાભકારી સંસ્થામાં સલાહકાર તરીકેના તેમના કાર્યકાળથી તેઓ ચર્ચામાં આવ્યા હતા.
આ સંસ્થા યુક્રેન અને તાઈવાન જેવા દેશોની રક્ષા માટે સહયોગ પૂરો પાડે છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રમાં તેમની નિમણૂક પાછળ તેમનો વેપારી દૃષ્ટિકોણ અને રક્ષા વ્યૂહરચનામાં ખાનગી ક્ષેત્રની ભાગીદારી વધારવાની તેમની ક્ષમતા માનવામાં આવતી હતી. જોકે, તેમની પૃષ્ઠભૂમિ સૈન્યની પરંપરાગત રીતભાત કરતા અલગ હોવાથી સૈન્યના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સાથેના તેમના સંબંધો કેવા હતા તે અંગે પણ અટકળો તેજ બની છે.
