“અમારે રાજકારણ નહીં, શિક્ષણ જોઈએ છે”: વૈષ્ણો દેવી મેડિકલ કોલેજના વિદ્યાર્થીઓની વેદના
જમ્મુ-કાશ્મીરના તબીબી શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં અત્યારે એક અભૂતપૂર્વ સંકટ ઊભું થયું છે. શ્રી માતા વૈષ્ણો દેવી ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેડિકલ એક્સેલન્સ (SMVDIME) ની માન્યતા રદ થયા બાદ ત્યાં પ્રવેશ લેનારા 50 MBBS વિદ્યાર્થીઓનું ભવિષ્ય અંધકારમય દેખાઈ રહ્યું છે. આ મામલો માત્ર વહીવટી નિષ્ફળતાનું ઉદાહરણ જ નથી, પરંતુ તેમાં સાંપ્રદાયિક અને રાજકીય રંગ પણ ભળી ગયો છે. વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓની નજર નવી કાઉન્સેલિંગ પ્રક્રિયા પર ટકેલી હતી, પરંતુ જમ્મુ-કાશ્મીર બોર્ડ ઓફ પ્રોફેશનલ એન્ટ્રન્સ એક્ઝામિનેશન (JKBOPEE) ના તાજેતરના ઇનકારે આશાઓ પર પાણી ફેરવી દીધું છે.
૧. શું છે સમગ્ર મામલો?
શ્રી માતા વૈષ્ણો દેવી ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેડિકલ એક્સેલન્સ ખૂબ જ ઉત્સાહ સાથે શરૂ કરવામાં આવી હતી. વર્ષ 2025-26 ના સત્ર માટે MBBS ની પ્રથમ બેચ હેઠળ 50 વિદ્યાર્થીઓએ પ્રવેશ લીધો હતો. આ વિદ્યાર્થીઓએ તેમની મહેનત અને ‘NEET’ સ્કોરના આધારે કાઉન્સેલિંગ પ્રક્રિયા દ્વારા સીટ મેળવી હતી. પરંતુ, થોડા સમય પછી નેશનલ મેડિકલ કમિશન (NMC) ના મેડિકલ એસેસમેન્ટ એન્ડ રેટિંગ બોર્ડે કોલેજનું નિરીક્ષણ કર્યું અને જાણવા મળ્યું કે ત્યાં લઘુત્તમ ધોરણો (Minimum Standards) પૂર્ણ કરવામાં આવ્યા નથી. આ પછી NMC એ કોલેજની પરવાનગી પાછી ખેંચી લીધી, જેનાથી 50 વિદ્યાર્થીઓની કારકિર્દી પર સવાલિયા નિશાન લાગી ગયું છે.
૨. JKBOPEEનો ઇનકાર: નિયમોની ગૂંચવણ
વિદ્યાર્થીઓની માંગ હતી કે કોલેજની માન્યતા રદ થયા બાદ તેમને ફરીથી કાઉન્સેલિંગની તક આપવામાં આવે જેથી તેઓ અન્ય ઉપલબ્ધ કોલેજોમાં સીટ મેળવી શકે. જોકે, JKBOPEE એ આરોગ્ય અને તબીબી શિક્ષણ વિભાગને પત્ર લખીને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે નવી કાઉન્સેલિંગ આયોજિત કરી શકે તેમ નથી. બોર્ડના તર્ક નીચે મુજબ છે:
-
સમય મર્યાદાની મજબૂરી: બોર્ડના જણાવ્યા અનુસાર, મેડિકલ કાઉન્સેલિંગ કમિટી (MCC) અને આરોગ્ય મંત્રાલય દ્વારા નિર્ધારિત સમય મર્યાદા સમાપ્ત થઈ ગઈ છે. 31 ડિસેમ્બર 2025 સુધીમાં તમામ 1,410 MBBS ઉમેદવારોનો ડેટા પોર્ટલ પર અપલોડ થઈ ચૂક્યો છે.
-
અધિકાર ક્ષેત્રનો મુદ્દો: બોર્ડે સ્પષ્ટ કર્યું કે વધારાની બેઠકો ઊભી કરવી અથવા MCC ના નક્કી કરેલા શેડ્યૂલની બહાર જઈને કોઈ પ્રક્રિયા અપનાવવી તેના કાર્યક્ષેત્રમાં નથી.
-
સુપ્રીમ કોર્ટની માર્ગદર્શિકા: મેડિકલ એડમિશનમાં સમય મર્યાદા અંગે સુપ્રીમ કોર્ટના કડક નિર્દેશો છે, જેનું ઉલ્લંઘન કરવાથી કાનૂની મુશ્કેલીઓ ઊભી થઈ શકે છે.
૩. વિદ્યાર્થીઓની વસ્તીવિષયક વિગતો અને વિવાદ
૩. વિદ્યાર્થીઓની વસ્તીવિષયક વિગતો અને વિવાદઆ વિવાદનું સૌથી સંવેદનશીલ પાસું તેમાં સામેલ વિદ્યાર્થીઓની પૃષ્ઠભૂમિ છે. 50 વિદ્યાર્થીઓની આ બેચમાં:
-
42 મુસ્લિમ વિદ્યાર્થીઓ છે (જેમાંથી મોટાભાગના કાશ્મીર ખીણના છે).
-
7 હિન્દુ વિદ્યાર્થીઓ છે (જમ્મુ ક્ષેત્રના).
-
1 શીખ વિદ્યાર્થી છે.
જેવો આ ડેટા જાહેર થયો, જમ્મુમાં કેટલાક સંગઠનો અને ‘સંઘર્ષ સમિતિ’ એ તેનો વિરોધ શરૂ કર્યો. તેમનો તર્ક છે કે માતા વૈષ્ણો દેવીના નામે બનેલી સંસ્થામાં એક વિશેષ સમુદાયને આટલી બધી બેઠકો કેવી રીતે મળી? નવેમ્બરથી જ જમ્મુમાં આ પ્રવેશ પ્રક્રિયા રદ કરવાની માંગ સાથે આંદોલનો ચાલી રહ્યા છે. જોકે, નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ પ્રવેશ સંપૂર્ણપણે મેરિટ અને ઓપન કાઉન્સેલિંગના આધારે થયા હતા, જેમાં ધર્મનો કોઈ કોટા નહોતો.
૪. NMC ની કાર્યવાહી અને વહીવટી બેદરકારી
NMC દ્વારા પરવાનગી પાછી ખેંચી લેવી એ કોલેજ વહીવટીતંત્ર અને સ્થાનિક સરકારની મોટી ભૂલ માનવામાં આવે છે. કોઈપણ મેડિકલ કોલેજ શરૂ કરતા પહેલા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ફેકલ્ટી અને લેબના કડક ધોરણો પૂરા કરવાના હોય છે. SMVDIME આ ધોરણો પર ખરી ઉતરી નથી. હવે સવાલ એ છે કે જ્યારે કોલેજ તૈયાર નહોતી, તો પ્રવેશ પ્રક્રિયા શરૂ જ કેમ કરવામાં આવી? આ બેદરકારીની સજા હવે એ વિદ્યાર્થીઓને ભોગવવી પડી રહી છે જેમણે વર્ષોની મહેનત પછી મેડિકલ સીટ મેળવી હતી.
૫. ઉમર અબ્દુલ્લા સરકારનું વલણ અને આશ્વાસન
સંકટ ઘેરું બન્યા બાદ જમ્મુ-કાશ્મીરના મુખ્યમંત્રી ઉમર અબ્દુલ્લાએ હસ્તક્ષેપ કર્યો છે. તેમણે વિદ્યાર્થીઓને ખાતરી આપી છે કે તેમનો અભ્યાસ કોઈપણ સંજોગોમાં પ્રભાવિત થવા દેવામાં આવશે નહીં. મુખ્યમંત્રીના જણાવ્યા અનુસાર:
-
કાનૂની જવાબદારી: સરકારની આ કાનૂની જવાબદારી છે કે જે વિદ્યાર્થીઓએ માન્ય રીતે પ્રવેશ લીધો છે, તેમને સુરક્ષા આપવામાં આવે.
-
એડજસ્ટમેન્ટ પ્લાન: સરકાર NMC નો સંપર્ક કરી રહી છે જેથી જમ્મુ-કાશ્મીરની અન્ય સરકારી મેડિકલ કોલેજો (GMCs) માં 50 વધારાની બેઠકો બનાવી શકાય અને આ વિદ્યાર્થીઓને ત્યાં શિફ્ટ કરી શકાય.
-
સ્થાનની પ્રાથમિકતા: મુખ્યમંત્રીએ એમ પણ કહ્યું કે પ્રયાસ કરવામાં આવશે કે વિદ્યાર્થીઓને તેમના ઘરની નજીકની કોલેજોમાં જગ્યા મળે જેથી અભ્યાસમાં અવરોધ ન આવે.
૬. આગામી પડકારો અને ભવિષ્યની રાહ
ભલે સરકાર આશ્વાસન આપી રહી હોય, પણ રસ્તો એટલો સરળ નથી. નવી બેઠકો ઊભી કરવા માટે NMC ની વિશેષ પરવાનગીની જરૂર પડે છે. આ ઉપરાંત:
-
કાનૂની અવરોધો: જો અન્ય મેડિકલ કોલેજોના વિદ્યાર્થીઓ વધારાની બેઠકોના સર્જનને પડકારે, તો મામલો કોર્ટમાં ખેંચાઈ શકે છે.
-
ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર દબાણ: પહેલાથી ચાલતી સરકારી કોલેજોમાં અચાનક 50 વિદ્યાર્થીઓનો ભાર વધવાથી સંસાધનો પર દબાણ વધશે.
-
રાજકીય તણાવ: જમ્મુ અને કાશ્મીર વચ્ચે જે પ્રાદેશિક અને ધાર્મિક ધ્રુવીકરણ આ મુદ્દે જોવા મળી રહ્યું છે, તેને શાંત કરવું સરકાર માટે મોટો પડકાર હશે.
નિષ્કર્ષ
વૈષ્ણો દેવી મેડિકલ કોલેજનું આ સંકટ માત્ર 50 વિદ્યાર્થીઓનો મુદ્દો નથી, પરંતુ તે દેશની તબીબી શિક્ષણ પ્રણાલીની ખામીઓને પણ ઉજાગર કરે છે. વિદ્યાર્થીઓએ કોઈપણ નિયમનું ઉલ્લંઘન કર્યું નથી; તેમણે પોતાની યોગ્યતાના બળે સીટ મેળવી છે. એવામાં વહીવટીતંત્રની ભૂલનો ભોગ વિદ્યાર્થીઓએ બનવું પડે, તે ન્યાયી નથી.
હવે દડો કેન્દ્ર સરકાર અને NMC ના કોર્ટમાં છે. શું તેઓ વિશેષ પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને વધારાની બેઠકોની મંજૂરી આપશે? શું આ 42 મુસ્લિમ અને 8 અન્ય વિદ્યાર્થીઓને ડોક્ટર બનવાનું સપનું પૂરું કરવાની તક મળશે? તે આવનારો સમય જ બતાવશે. હાલમાં, વિદ્યાર્થીઓ માત્ર એક જ વિનંતી કરી રહ્યા છે— “અમારે રાજકારણ નહીં, શિક્ષણ જોઈએ છે.”
