ઘરમાં બાયોગેસ પ્લાન્ટ: પ્રાકૃતિક કૃષિ અને ઉર્જા બચતનો અનોખો પ્રયાસ
ગાંધીનગર જિલ્લાના દહેગામ તાલુકાનું વાસણા ચૌધરી ગામ આજે સમગ્ર રાજ્ય માટે ‘સ્વચ્છ ભારત મિશન’નું ઉત્તમ ઉદાહરણ બન્યું છે. ગ્રામ પંચાયત અને સરકારના સહયોગથી ગામના પાદરે વર્ષોથી જમા થતા ઉકરડાઓનો કાયમી નિકાલ કરવામાં આવ્યો છે. ગોબરધન યોજના અંતર્ગત ઘરે-ઘરે બાયોગેસ પ્લાન્ટ સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે, જેના કારણે ગામ હવે ગંદકીમુક્ત અને હરિયાળું બન્યું છે.
બાયોગેસ પ્લાન્ટ: આર્થિક બચત અને જમીન સુધારણા
ગામના યુવાન ખેડૂત પાર્થભાઈ ચૌધરી જણાવે છે કે, બાયોગેસ પ્લાન્ટ નાખવાથી દર મહિને ગેસ સિલિન્ડરના રૂ. ૧૦૦૦ થી ૧૫૦૦ની સીધી બચત થઈ રહી છે.
પ્લાન્ટની કાર્યપદ્ધતિ અને તેના ફાયદાઓ નીચે મુજબ છે:
-
ઈંધણની સુવિધા: ગાયના ગોબર અને ગૌમૂત્રના ઉપયોગથી રસોઈ માટે પૂરતો બાયોગેસ મળી રહે છે.
-
પ્રાકૃતિક ખાતર: ગેસ ઉત્પાદન બાદ બહાર નીકળતી ‘સ્લરી’ (લિક્વિડ ખાતર) પ્રાકૃતિક ખેતી માટે સર્વશ્રેષ્ઠ ગણાય છે.
-
જમીન સુધારણા: આ ખાતરના ઉપયોગથી જમીનની ફળદ્રુપતા વધે છે અને ખેડૂતો રાસાયણિક મુક્ત ખેતી તરફ વળ્યા છે.
-
વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ: ઘરના શાકભાજીનો કચરો અને પશુઓના છાણનો ઉપયોગ થતા ગંદકીની સમસ્યા ભૂતકાળ બની છે.
ગોબરધન યોજના: કચરામાંથી કંચન બનાવવાનું અભિયાન
ભારત સરકારના જળ શક્તિ મંત્રાલય દ્વારા ૧ નવેમ્બર ૨૦૧૮ના રોજ શરૂ કરાયેલી આ યોજના ગ્રામીણ અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવી રહી છે.
મુખ્ય હેતુ: ઢોરના છાણ અને કૃષિ અવશેષોનું બાયોગેસ અથવા બાયો-સીએનજીમાં રૂપાંતર કરવું.
આ યોજનાનો લાભ લેવા માટે પશુપાલક પાસે ઓછામાં ઓછું બે પશુધન હોવું અનિવાર્ય છે. ગામના સરપંચ ઈશ્વરભાઈ અને ગ્રામજનો આ યોજના દ્વારા ગામમાં આવેલા મોટા પરિવર્તન બદલ સરકારનો આભાર માની રહ્યા છે.
