વેનેઝુએલામાં અમેરિકાનો મોટો સૈન્ય હુમલો: રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરોની ધરપકડ, ‘ઓપરેશન એબ્સોલ્યુટ રિઝોલ્વ’ હેઠળ ન્યૂયોર્ક લઈ જવાયા
૩ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૬ ના રોજ વહેલી સવારે અમેરિકી સશસ્ત્ર દળોએ વેનેઝુએલા વિરુદ્ધ એક વ્યાપક સૈન્ય અભિયાન શરૂ કર્યું, જેને ‘ઓપરેશન એબ્સોલ્યુટ રિઝોલ્વ’ (Operation Absolute Resolve) નામ આપવામાં આવ્યું છે. આ અભિયાનના પરિણામે વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરો અને તેમની પત્ની સિલિયા ફ્લોર્સને અમેરિકી સેનાએ પકડી લીધા છે અને તેમને નાર્કો-આતંકવાદ (narcoterrorism) ના આરોપોનો સામનો કરવા માટે ન્યૂયોર્ક લઈ જવામાં આવ્યા છે.
અભિયાનની વિગતો અને જાનહાનિ
આ સૈન્ય હુમલો સ્થાનિક સમય અનુસાર રાત્રે લગભગ ૨:૦૦ વાગ્યે શરૂ થયો હતો, જેમાં આશરે ૧૫૦ અમેરિકી વિમાનો અને ડેલ્ટા ફોર્સના જવાનોએ ભાગ લીધો હતો. અમેરિકી સેનાએ રાજધાની કારાકસ સહિત ઉત્તરી વેનેઝુએલામાં સૈન્ય મથકો અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર બોમ્બમારો કર્યો હતો. અહેવાલો અનુસાર, આ હુમલામાં ઓછામાં ઓછા ૫૭ થી ૮૦ લોકો માર્યા ગયા છે, જેમાં ૨૪ વેનેઝુએલાના સુરક્ષા અધિકારીઓ અને ૩૨ ક્યુબન સૈન્ય તથા ગુપ્તચર કર્મચારીઓ સામેલ છે. આ કાર્યવાહીમાં સાત અમેરિકી સૈનિકો પણ ઘાયલ થયા છે.
નાર્કો-આતંકવાદના આરોપો અને અદાલતી કાર્યવાહી
રાષ્ટ્રપતિ માદુરો અને તેમની પત્નીને ન્યૂયોર્કના મેનહટનમાં એક ફેડરલ કોર્ટમાં રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા, જ્યાં તેમણે નાર્કો-આતંકવાદના કાવતરા અને કોકેન તસ્કરીના આરોપોમાં પોતાને નિર્દોષ ગણાવ્યા હતા. અદાલતમાં માદુરોએ કહ્યું, “હું વેનેઝુએલાનો રાષ્ટ્રપતિ છું, હું મારી જાતને યુદ્ધ કેદી (prisoner of war) માનું છું.” અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ અભિયાનને ‘કાયદા અમલીકરણ કાર્યવાહી’ (law-enforcement action) તરીકે યોગ્ય ઠેરવ્યું છે.
તેલ અને રાજકીય ઉદ્દેશ્યો
ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વેનેઝુએલાના તેલ ભંડાર પર નિયંત્રણ મેળવવું એ આ સૈન્ય કાર્યવાહીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય હતો. ટ્રમ્પે કહ્યું કે જ્યાં સુધી સત્તાનું યોગ્ય હસ્તાંતરણ ન થાય ત્યાં સુધી અમેરિકા દેશને “ચલાવશે”. જોકે, વેનેઝુએલાના ઉપરાષ્ટ્રપતિ ડેલ્સી રોડ્રિગેઝે આને “અપહરણ” ગણાવ્યું અને ૫ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ ના રોજ વેનેઝુએલાના કાર્યકારી રાષ્ટ્રપતિ તરીકે શપથ લીધા.
આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિક્રિયા અને રશિયાની ભૂમિકા
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાના નિષ્ણાતોએ આ હુમલાની ટીકા કરતા તેને વેનેઝુએલાની સાર્વભૌમત્વનું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું છે. રશિયા, ચીન અને ઈરાન જેવા દેશોએ આ સૈન્ય આક્રમણની સખત નિંદા કરી છે અને માદુરોની તાત્કાલિક મુક્તિની માંગ કરી છે. હાલમાં, રશિયાએ અમેરિકી નાકાબંધી વચ્ચે પોતાના તેલ ટેન્કરોની સુરક્ષા માટે એક સબમરીન (submarine) અને અન્ય નૌકાદળના જહાજો તૈનાત કર્યા છે, જેનાથી સમુદ્રમાં તણાવ વધુ વધી ગયો છે.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ પરિસ્થિતિ વેનેઝુએલામાં લાંબા સમય સુધી ચાલનારી અસ્થિરતા અથવા વિદ્રોહને જન્મ આપી શકે છે, કારણ કે વર્તમાન શાસનના ઘણા શક્તિશાળી સાથીઓ હજુ પણ દેશમાં હાજર છે.
