નોમુરાનો લેટેસ્ટ રિપોર્ટ: ભારતની ગતિ મજબૂત, પણ મોંઘવારી વધવાની આશંકા
વૈશ્વિક સ્તરે જ્યારે યુદ્ધ અને ભૂ-રાજકીય તણાવની ચર્ચાઓ ચાલી રહી હોય, ત્યારે ભારત જેવા ઉભરતા અર્થતંત્ર માટે તે કેવી અસર કરશે તે જાણવું ખૂબ જ મહત્વનું છે. તાજેતરમાં જ જાણીતી વૈશ્વિક નાણાકીય સેવા કંપની ‘નોમુરા’ (Nomura) દ્વારા એક મહત્વપૂર્ણ અહેવાલ રજૂ કરવામાં આવ્યો છે. આ અહેવાલ મુજબ, પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા સંઘર્ષો અને તેના કારણે ઊર્જાના ભાવમાં થઈ રહેલા વધારા છતાં, ભારતીય અર્થતંત્રની સ્થિતિસ્થાપકતા મજબૂત જોવા મળી રહી છે. જોકે, આ આશાવાદી ચિત્રની સાથે કેટલીક ચેતવણીઓ પણ છે, જેને આપણે સમજવી જરૂરી છે.
ભારતનો વિકાસ દર: પડકારો છતાં મક્કમ ગતિ
નોમુરાના અહેવાલ મુજબ, ભારત આવનારા નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માં 7% ના દરે વિકાસ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. જોકે કંપનીએ તેના અગાઉના 7.6% ના વિકાસ અનુમાનમાં થોડો ઘટાડો કર્યો છે, તેમ છતાં 7% નો વૃદ્ધિ દર વિશ્વની અન્ય મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓની સરખામણીએ નોંધપાત્ર છે. આ દર્શાવે છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઉતાર-ચઢાવ હોવા છતાં, ભારતનું આંતરિક બજાર અને આર્થિક નીતિઓ તેને આગળ ધપાવવામાં મદદ કરી રહી છે.
પરંતુ આ સિક્કાની બીજી બાજુ પણ છે. અહેવાલમાં સ્પષ્ટ ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે જો પશ્ચિમ એશિયામાં આ તણાવ લાંબો સમય ચાલશે, તો તે ભારત માટે ચિંતાનું કારણ બની શકે છે. ખાસ કરીને ક્રૂડ ઓઈલ અને અન્ય ઊર્જા સ્ત્રોતોના ભાવ વધવાથી ભારતની અર્થવ્યવસ્થાનું સંતુલન ડગમગી શકે છે. ભારત પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતો માટે મોટાભાગે આયાત પર નિર્ભર હોવાથી, આવા વૈશ્વિક ઘટનાક્રમની સીધી અસર આપણા ઘરેલું બજાર પર પડવી સ્વાભાવિક છે.
મોંઘવારીનો માર: સામાન્ય માણસ પર શું અસર પડશે?
નોમુરાની આ રિપોર્ટમાં સૌથી મહત્વનો ફેરફાર ‘મોંઘવારી’ના અનુમાનમાં કરવામાં આવ્યો છે. કંપનીએ ભારત માટે મોંઘવારીનો દર અગાઉના 3.8% થી વધારીને 4.5% કર્યો છે. આ વધારો સીધો સંકેત આપે છે કે આવનારા સમયમાં રોજિંદી વસ્તુઓના ભાવમાં દબાણ રહી શકે છે. જ્યારે ઇંધણના ભાવ વધે છે, ત્યારે તેની અસર માત્ર પેટ્રોલ-ડીઝલ સુધી સીમિત નથી રહેતી, પરંતુ ટ્રાન્સપોર્ટેશનના ભાવ વધવાને કારણે શાકભાજી, દૂધ અને અન્ય જીવનજરૂરી વસ્તુઓ પણ મોંઘી થાય છે.
આ ઉપરાંત, અહેવાલમાં ‘ચાલુ ખાતાની ખાધ’ (Current Account Deficit – CAD) પર પણ ધ્યાન દોરવામાં આવ્યું છે. નોમુરાને અપેક્ષા છે કે ભારતની ખાધ વધીને GDP ના 1.6% સુધી પહોંચી શકે છે. અગાઉના અનુમાન કરતા આ 0.4% નો વધારો એ સૂચવે છે કે આપણે વિદેશી વસ્તુઓની આયાત પાછળ વધુ ખર્ચ કરી રહ્યા છીએ. જ્યારે આપણે વધુ ડૉલર ખર્ચીને તેલ જેવી ચીજો આયાત કરીએ છીએ, ત્યારે તે ભારતીય રૂપિયાના મૂલ્ય પર પણ અસર કરે છે અને અર્થતંત્રમાં આયાતી મોંઘવારી લાવે છે.
ઊર્જાની કિંમતો અને આર્થિક અનિશ્ચિતતા
પશ્ચિમ એશિયામાં જે પ્રકારની અસ્થિરતા છે, તે વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈનને અસર કરી રહી છે. નોમુરાની મુખ્ય અર્થશાસ્ત્રી સોનલ વર્મા અને આરોદીપ નંદી દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલી આ રિપોર્ટ જણાવે છે કે ઊર્જાની વધતી કિંમતો સમગ્ર એશિયાઈ દેશોમાં મોંઘવારીનું મુખ્ય કારણ બની રહી છે. ભારત માટે સ્થિતિ ત્યારે વધુ પડકારજનક બને છે જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવમાં તીવ્ર વધારો જોવા મળે.
સરકાર અને ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) માટે આ એક બેધારી તલવાર જેવી સ્થિતિ છે. એક તરફ વિકાસ દર જાળવી રાખવા માટે અર્થતંત્રમાં તરલતા અને રોકાણ જરૂરી છે, તો બીજી તરફ મોંઘવારીને નિયંત્રિત કરવા માટે વ્યાજદરો મોંઘા રાખવા પડે છે. જો મોંઘવારી 4.5% થી વધુ વધે છે, તો સામાન્ય ગ્રાહકની ખરીદશક્તિ ઘટશે, જે અંતે માંગમાં ઘટાડો લાવી શકે છે. માંગ ઘટવાથી કંપનીઓના પ્રોફિટ પર અસર પડે છે અને તે વિકાસ દરને ધીમો કરી શકે છે.
રોકાણકારો અને નીતિ નિર્ધારકો માટે શીખ
આ રિપોર્ટ માત્ર આંકડા નથી, પરંતુ એક સંકેત છે કે આપણે હવે વૈશ્વિક ઘટનાઓથી અલિપ્ત રહી શકીએ તેમ નથી. રોકાણકારો માટે આ સમય સાવચેતીનો છે. શેરબજારમાં અસ્થિરતા રહી શકે છે, કારણ કે વૈશ્વિક સમાચાર સીધી રીતે સેન્ટિમેન્ટને અસર કરે છે. નીતિ નિર્ધારકો માટે આ પડકાર છે કે કેવી રીતે ઊર્જાના વધતા ભાવની અસર સામાન્ય જનતા સુધી ઓછી પહોંચે. આ માટે સરકારે ઊર્જાના વૈકલ્પિક સ્ત્રોતો (જેમ કે સોલાર અને ગ્રીન હાઇડ્રોજન) તરફ ઝડપી ગતિએ આગળ વધવું પડશે.
જ્યારે પણ પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ વધે છે, ત્યારે તેલના ભાવમાં થતા ઉછાળાને પહોંચી વળવા માટે ભારત પાસે પૂરતો વિદેશી મુદ્રા ભંડાર હોવો અનિવાર્ય છે. ભારતની આર્થિક ગતિ 7% પર જળવાઈ રહેવી તે એક આશાસ્પદ બાબત છે, પરંતુ તે વિકાસને સાતત્યપૂર્ણ રાખવા માટે આપણે આંતરિક ખપત વધારવા અને આયાત નિર્ભરતા ઘટાડવા પર વધુ ભાર મૂકવો પડશે. ટૂંકમાં, નોમુરાનો આ અહેવાલ આપણને ચેતવણી આપે છે કે અર્થતંત્ર મજબૂત છે, પણ ગતિ જાળવી રાખવા માટે સતર્કતા અનિવાર્ય છે.
