આગામી 24 મહિના ભારે! યુદ્ધ અને ઉર્જા સંકટ વચ્ચે ક્યાં રોકાણ કરવું સુરક્ષિત? જાણો દિગ્ગજોની સલાહ
દુનિયાના સૌથી સફળ રોકાણકાર વોરેન બફેટ (Warren Buffett) અવારનવાર કહે છે કે “જ્યારે બીજા લોકો લાલચુ બને ત્યારે ડરો, અને જ્યારે બીજા ડરેલા હોય ત્યારે લાલચુ બનો.” એવું લાગે છે કે બફેટ હવે પોતે ડરવાના મૂડમાં છે અથવા કોઈ મોટી મંદીની રાહ જોઈ રહ્યા છે. તાજેતરના અહેવાલો અને વોલ સ્ટ્રીટના દિગ્ગજોના વિશ્લેષણો એ તરફ ઈશારો કરી રહ્યા છે કે બજારમાં મોટો ફેરફાર આવવાનો છે.
વોલ સ્ટ્રીટના દિગ્ગજ વિશ્લેષક ડિટ્રિચ (Dietrich) એ બિઝનેસ ઇનસાઇડર સાથે શેર કરેલી તેમની તાજેતરની ટિપ્પણીમાં બફેટની વ્યૂહરચના અને ‘ધ બિગ શોર્ટ’ (The Big Short) ફિલ્મના અસલી નાયક માઈકલ બરી (Michael Burry) ની ચેતવણીઓ પર વિગતવાર ચર્ચા કરી છે.
બફેટની $373 બિલિયનની તિજોરી: મંદીની તૈયારી?
બર્કશાયર હેથવે (Berkshire Hathaway) ના CEO તરીકેના તેમના છેલ્લા ક્વાર્ટરમાં, વોરેન બફેટ અને તેમની ટીમે કંપનીની પ્રવાહી અસ્કયામતો (Liquid Assets) ને 31 ડિસેમ્બર સુધીમાં રેકોર્ડ $373 બિલિયન સુધી પહોંચાડી દીધી છે. આટલી મોટી માત્રામાં રોકડ (Cash) દબાવી રાખવી એ સંકેત આપે છે કે બફેટને હાલના બજારમાં કંઈ પણ ‘સસ્તું’ કે ‘ખરીદવા જેવું’ લાગતું નથી.
ડિટ્રિચનું કહેવું છે કે જ્યારે આગામી મોટું ‘બિયર માર્કેટ’ (મંદીનો તબક્કો) આવશે અને બજાર તેના નીચલા સ્તરે (Bottom) હશે, ત્યારે બર્કશાયર પાસે ખરીદીની અદભૂત તકો હશે. ઈતિહાસ સાક્ષી છે કે 2008-2009ની નાણાકીય કટોકટી દરમિયાન, જ્યારે સમગ્ર વિશ્વના ક્રેડિટ માર્કેટ થીજી ગયા હતા, ત્યારે બફેટએ $21 બિલિયન થી વધુની રકમનું રોકાણ કર્યું હતું. આજે $373 બિલિયનની રોકડ તે જ ઇતિહાસનું પુનરાવર્તન કરવાની તૈયારી લાગે છે.
આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નો ‘પરપોટો’ અને માઈકલ બરીનો ડર
જ્યાં એક તરફ બફેટ પૈસા બચાવી રહ્યા છે, ત્યાં બીજી તરફ માઈકલ બરી AI સ્ટોક્સને લઈને જોખમની ઘંટડી વગાડી રહ્યા છે. બરી, જેઓ 2008ના હાઉસિંગ માર્કેટ કટોકટીની સચોટ આગાહી માટે જાણીતા છે, તેમનું માનવું છે કે AI સ્ટોક્સનું વેલ્યુએશન (Valuation) વાસ્તવિકતાથી ઘણું દૂર નીકળી ગયું છે.
બરીની ચેતવણીઓમાં મુખ્ય મુદ્દાઓ આ છે:
-
અતિશય વેલ્યુએશન: કંપનીઓની વાસ્તવિક કમાણી કરતા શેરના ભાવ ખૂબ વધારે છે.
-
ધીમો પડતો ગ્રોથ: શરૂઆતના ઉત્સાહ પછી હવે AI સેક્ટરનો વિકાસ દર ધીમો પડી રહ્યો છે.
-
અતિ-રોકાણ: કંપનીઓ AI ના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર વિચાર્યા વગર પાણીની જેમ પૈસા વહાવી રહી છે.
-
શંકાસ્પદ સોદા: બરીએ AI કંપનીઓ વચ્ચે થતા “Give-and-take” સોદા અને એકાઉન્ટિંગ પદ્ધતિઓ પર પણ સવાલો ઉઠાવ્યા છે.
યુદ્ધ અને ઉર્જા કટોકટી: બદલાતું વૈશ્વિક દ્રશ્ય
ડિટ્રિચ એ તેમના વિશ્લેષણમાં યુદ્ધ અને વધતી જતી ઉર્જા કિંમતો અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમનું માનવું છે કે અખાતી ક્ષેત્ર (Gulf region) માં તણાવને કારણે ઈંધણના ભાવમાં હાલમાં કોઈ મોટો ઘટાડો થવાની અપેક્ષા નથી.
-
સપ્લાય ચેઈનમાં વિલંબ: અખાતી દેશોમાંથી અમેરિકન પંપ સુધી ઈંધણ પહોંચવામાં 60 થી 90 દિવસનો સમય લાગે છે.
-
માળખાગત નુકસાન: આ પ્રદેશમાં ઉર્જા સુવિધાઓને વ્યાપક નુકસાન થયું છે, જેના કારણે તેલ ક્ષેત્રમાં અછત સ્પષ્ટપણે દેખાઈ રહી છે.
ડિટ્રિચના મતે, આગામી 12 થી 24 મહિના સુધી ઉર્જા બજાર, ખાદ્ય પુરવઠા શૃંખલા અને વૈશ્વિક વિકાસ દરમાં અવરોધ આવી શકે છે.
રોકાણકારો માટે સુરક્ષિત રસ્તા: ક્યાં રોકાણ કરવું?
આ અનિશ્ચિત સમયગાળામાં ડિટ્રિચે કેટલાક સુરક્ષિત રોકાણ વિકલ્પો સૂચવ્યા છે:
-
યુટિલિટીઝ (Utilities): ડેટા સેન્ટરોને પુષ્કળ ઉર્જાની જરૂર હોય છે, અને જાહેર ઉપયોગિતા કંપનીઓ જ તેનો ‘કરોડરજ્જુ’ છે. આ સેક્ટર હવે AI બૂમને શક્તિ આપતી ‘ગ્રોથ કંપની’ તરીકે જોવામાં આવે છે.
-
સ્થાનિક ઉર્જા ઉત્પાદકો: ડિટ્રિચ એવા સ્થાનિક ઉર્જા ઉત્પાદકોની તરફેણમાં છે જેમને ઊંચા ભાવથી ફાયદો થાય છે પરંતુ તેમનું કામકાજ અખાતી દેશોમાં નથી.
-
સોનું અને હાર્ડ એસેટ્સ: ફુગાવો અને ભૌગોલિક રાજકીય અનિશ્ચિતતાના સમયમાં સોનું હંમેશા સુરક્ષિત આશ્રયસ્થાન રહ્યું છે.
-
આનાથી બચો: એરલાઇન્સ અને ટ્રકિંગ જેવા ઈંધણ-સંવેદનશીલ ઉદ્યોગોથી સાવધ રહેવાની સલાહ આપવામાં આવી છે, કારણ કે ઉર્જાના ઊંચા ભાવ તેમનો નફો ઘટાડી શકે છે.
