વાસી ભાત ફેંકવાની ભૂલ ન કરતા! જાણો ‘ફર્મેન્ટેડ રાઈસ’ ખાવાના અદભૂત ફાયદા અને સેવનની સાચી રીત
ભારતીય ઘરોમાં રાત્રે ભાત વધવા એ સામાન્ય બાબત છે. મોટાભાગે લોકો તેને ફેંકી દે છે અથવા ફરીથી ગરમ કરીને ખાય છે. પરંતુ, દક્ષિણ ભારત અને પૂર્વી ભારતના ઘણા ભાગોમાં રાત્રે વધેલા ભાતને પાણીમાં પલાળી રાખીને સવારે ખાવાની પરંપરા છે. આ પદ્ધતિને ‘ફર્મેન્ટેશન’ કહેવામાં આવે છે. આરોગ્ય નિષ્ણાતોના મતે, આ રીતે તૈયાર કરેલા ભાત પોષક તત્વોનો ખજાનો બની જાય છે.
શું છે ફર્મેન્ટેડ રાઈસ?
જ્યારે રાંધેલા ભાતને આખી રાત પાણીમાં પલાળી રાખવામાં આવે છે, ત્યારે કુદરતી બેક્ટેરિયા તેમાં આથો લાવે છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન ભાતમાં રહેલા એન્ટી-ન્યુટ્રિઅન્ટ્સ દૂર થાય છે અને વિટામિન્સ તથા મિનરલ્સની માત્રા અનેકગણી વધી જાય છે.
ફર્મેન્ટેડ રાઈસ ખાવાના મુખ્ય ફાયદા
1. પાચનતંત્ર માટે વરદાન:
આથો આવવાની પ્રક્રિયામાં ભાતમાં ‘પ્રોબાયોટિક્સ’ (સારા બેક્ટેરિયા) ઉત્પન્ન થાય છે. તે આંતરડાના સ્વાસ્થ્યને સુધારે છે અને કબજિયાત, ગેસ તથા એસિડિટી જેવી સમસ્યાઓથી છુટકારો અપાવે છે.
2. ઉર્જાનો પાવરહાઉસ:
સવારે ફર્મેન્ટેડ રાઈસ ખાવાથી શરીરમાં દિવસભર ઉર્જા જળવાઈ રહે છે. તે થાક અને સુસ્તી દૂર કરવામાં મદદરૂપ છે.
3. હાડકાં અને રક્તહિનતામાં રાહત:
એક અભ્યાસ મુજબ, સાદા ભાતની સરખામણીમાં ફર્મેન્ટેડ રાઈસમાં આયર્નની માત્રા ૨૦ ગણી વધી જાય છે. આ ઉપરાંત તેમાં કેલ્શિયમ, પોટેશિયમ અને મેગ્નેશિયમ પણ ભરપૂર હોય છે, જે હાડકાંને મજબૂત બનાવે છે.
4. ત્વચા અને વાળ માટે ફાયદાકારક:
તેમાં વિટામિન B6 અને B12 વિપુલ પ્રમાણમાં હોય છે, જે ત્વચામાં કુદરતી ચમક લાવે છે અને વાળ ખરતા અટકાવે છે.
5. બ્લડ પ્રેશર પર નિયંત્રણ:
ફર્મેન્ટેડ રાઈસમાં સોડિયમનું પ્રમાણ ઓછું હોય છે, જે હાઈ બ્લડ પ્રેશરના દર્દીઓ માટે હિતકારી છે.
સેવન કરવાની સાચી રીત (How to prepare)
- તૈયારી: રાત્રે વધેલા ભાતને માટીના વાસણમાં અથવા કાચના વાસણમાં લો. તેમાં એટલું પાણી નાખો કે ભાત પૂરેપૂરા ડૂબી જાય.
- સમય: તેને ઢાંકીને આખી રાત (આશરે ૮ થી ૧૦ કલાક) ઓરડાના તાપમાને રહેવા દો.
- સવારનો નાસ્તો: સવારે આ ભાતને દહીં, થોડું મીઠું, કાચી ડુંગળી અથવા લીલા મરચા સાથે મિક્સ કરીને ખાઈ શકાય છે. આ એક ઉત્તમ હેલ્ધી બ્રેકફાસ્ટ છે.
મહત્વની નોંધ: જો તમને અસ્થમા, શરદી કે સાઇનસની તકલીફ હોય, તો તેની તાસીર ઠંડી હોવાથી સેવન કરતા પહેલા ડોક્ટરની સલાહ લેવી. ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ પણ મર્યાદિત માત્રામાં જ તેનું સેવન કરવું જોઈએ.
ફર્મેન્ટેડ રાઈસ એ ગરીબ માણસનું ‘એનર્જી ડ્રિંક’ છે જે મોંઘા સપ્લીમેન્ટ્સ કરતા વધુ ફાયદાકારક છે. જો તમે તમારા પાચનને સુધારવા માંગતા હોવ, તો અઠવાડિયામાં બે થી ત્રણ વાર આ દેશી નુસખાને અજમાવી જુઓ.
