માત્ર પીળી જ નહીં, વાદળી પણ હોય છે હળદર! જાણો શું છે ‘કરકુમા કેસિયા’ અને તેના ઔષધીય ગુણો
સંસદના શિયાળુ સત્ર દરમિયાન કોંગ્રેસના સાંસદ પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રા અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી વચ્ચે થયેલી એક રસપ્રદ વાતચીતે હાલમાં ‘બ્લૂ ટર્મરિક’ એટલે કે નીલી હળદરને ચર્ચાના કેન્દ્રમાં લાવી દીધી છે. પ્રિયંકા ગાંધીએ જણાવ્યું કે તેઓ વધતા પ્રદૂષણ અને સ્વાસ્થ્યની જાળવણી માટે દરરોજ આ ખાસ પ્રકારની હળદરનું સેવન કરે છે.
બ્લૂ હળદર, જેને વૈજ્ઞાનિક ભાષામાં ‘કરકુમા કેસિયા’ (Curcuma Caesia) કહેવામાં આવે છે, તેને સામાન્ય રીતે ‘કાળી હળદર’ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. તેનો દેખાવ બહારથી સામાન્ય હળદર જેવો જ હોય છે, પરંતુ અંદરથી તે આછા વાદળી કે જાંબલી રંગની હોય છે. તેની સુગંધ પણ સામાન્ય હળદર કરતા થોડી તીવ્ર અને કપૂર જેવી હોય છે.
ક્યાં ઉગે છે આ હળદર?
પ્રિયંકા ગાંધીએ વડાપ્રધાન સાથેની વાતચીતમાં ઉલ્લેખ કર્યો હતો કે આ હળદર તેમના સંસદીય મતવિસ્તાર વાયનાડ (કેરળ) ની જમીનમાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં ઉગે છે. તે મુખ્યત્વે ભારતના પૂર્વોત્તર રાજ્યો (North-East India), મધ્ય પ્રદેશ અને પશ્ચિમ બંગાળના કેટલાક વિસ્તારોમાં પણ જોવા મળે છે. વાયનાડની ફળદ્રુપ જમીન અને ત્યાંની આબોહવા આ ઔષધીય હળદર માટે ખૂબ જ અનુકૂળ માનવામાં આવે છે.
સામાન્ય પીળી હળદર અને બ્લૂ હળદરમાં તફાવત
જોકે બંને હળદરના જ પરિવારના સભ્યો છે, પરંતુ તેમના ગુણધર્મોમાં મોટો તફાવત છે:
- રંગ અને સ્વાદ: પીળી હળદરનો સ્વાદ થોડો તીખો અને માટી જેવો હોય છે, જ્યારે બ્લૂ હળદર સ્વાદમાં વધુ કડવી અને તીવ્ર હોય છે.
- ઔષધીય તત્વો: પીળી હળદરમાં ‘કર્ક્યુમિન’ મુખ્ય તત્વ છે, જ્યારે બ્લૂ હળદરમાં કર્ક્યુમિનની સાથે ઊંચા પ્રમાણમાં એન્ટી-ઓક્સિડન્ટ્સ અને આવશ્યક તેલ (Essential Oils) હોય છે.
- ઉપયોગ: પીળી હળદર રસોઈમાં મસાલા તરીકે વપરાય છે, જ્યારે બ્લૂ હળદરનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે આયુર્વેદિક દવાઓ અને ગંભીર રોગોના ઈલાજ માટે થાય છે.
બ્લૂ હળદરના આશ્ચર્યજનક ફાયદા
- રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immunity): પ્રિયંકા ગાંધીના જણાવ્યા મુજબ, તે પ્રદૂષણ સામે લડવા અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારવામાં ખૂબ મદદરૂપ છે.
- શ્વસન સંબંધી સમસ્યાઓ: તે અસ્થમા, ઉધરસ અને ફેફસાના રોગોમાં રામબાણ ઈલાજ ગણાય છે.
- સોજા વિરોધી (Anti-inflammatory): તે સાંધાના દુખાવા અને શરીરમાં આવતા સોજાને ઘટાડવામાં અસરકારક છે.
- ત્વચા અને કેન્સર: તેમાં એન્ટી-કેન્સર ગુણો હોવાનું પણ મનાય છે અને ત્વચાના રોગોમાં તેનો લેપ લગાવવાથી રાહત મળે છે.
કેવી રીતે કરવું સેવન?
બ્લૂ હળદર બજારમાં પાઉડર અથવા સૂકા ગાંઠિયાના રૂપમાં મળે છે. અડધી ચમચી હળદર નવશેકા દૂધ કે ગરમ પાણીમાં મિક્સ કરીને પી શકાય છે. જોકે, તેની તાસીર ગરમ હોવાથી મર્યાદિત માત્રામાં જ સેવન કરવું હિતાવહ છે.
