ક્રૂડ ઓઈલ $૧૧૩ ને પાર: જાણો કોમર્શિયલ અને ઘરેલુ ગેસ સિલિન્ડરના ભાવ પર શું પડી અસર?
તહેવારોની મોસમ દરમિયાન દેશભરમાં ઈંધણ અને એલપીજી (LPG) સિલિન્ડરની માંગમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો છે. બીજી તરફ, મધ્ય પૂર્વમાં વધતા વૈશ્વિક તણાવના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $૧૧૩ ના સ્તરને પાર કરી ગયા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે તેલના વધતા ભાવની સીધી અસર પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સ પર પડી રહી છે.
ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા તાજેતરના આંકડા મુજબ, વાણિજ્યિક (Commercial) સિલિન્ડરોના ભાવમાં બજારના જોખમો મુજબ સુધારો જોવા મળ્યો છે, જ્યારે સામાન્ય નાગરિકોના રસોડાના બજેટને પહોંચી વળતા ઘરેલું (Domestic) LPG સિલિન્ડરોના દરોમાં સરકારી નીતિઓના કારણે સ્થિરતા જાળવી રાખવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.
વિવિધ શહેરોમાં ઘરેલું LPG સિલિન્ડરના વર્તમાન દર
દેશના જુદા જુદા રાજ્યો અને મહાનગરોમાં સ્થાનિક કરમાળખું અને પરિવહન ખર્ચ અલગ હોવાને કારણે ૧૪.૨ કિલોગ્રામના ઘરેલું LPG સિલિન્ડરના ભાવમાં તફાવત જોવા મળે છે.
હાલમાં નોઈડા અને નવી દિલ્હીમાં ઘરેલું સિલિન્ડર સૌથી વાજબી ભાવે ઉપલબ્ધ છે, જ્યાં તેનો દર પ્રતિ સિલિન્ડર ₹ ૯૩૯.૫૦ નોંધાયો છે. મુંબઈમાં ગ્રાહકોએ ઘરેલું ગેસ માટે ₹ ૯૪૧.૫૦ ચુકવવા પડી રહ્યા છે. બીજી તરફ પશ્ચિમ બંગાળના કોલકાતામાં સિલિન્ડરનો ભાવ ₹ ૯૬૮.૦૦ અને તમિલનાડુના ચેન્નાઈમાં ₹ ૯૫૭.૫૦ છે.
દક્ષિણ ભારતના પ્રમુખ શહેરો જેવા કે બેંગલુરુમાં ૧૪.૨ કિલોનો સિલિન્ડર ₹ ૯૪૪.૫૦, હૈદરાબાદમાં ₹ ૯૪૪.૫૦ અને તિરુવનંતપુરમમાં ₹ ૯૫૧.૫૦ ના ભાવે વેચાઈ રહ્યો છે. ઉત્તર પ્રદેશની રાજધાની લખનૌમાં દર ₹ ૯૭૯.૫૦, ચંદીગઢમાં ₹ ૯૫૧.૫૦ અને જયપુરમાં ₹ ૯૪૫.૫૦ છે. આ બધાની સરખામણીએ બિહારના પટનામાં ઘરેલું LPG સિલિન્ડર સૌથી મોંઘો સાબિત થઈ રહ્યો છે, જ્યાં ગ્રાહકોએ પ્રતિ સિલિન્ડર ₹ ૧,૦૩૧.૫૦ ચૂકવવા પડી રહ્યા છે.
કોમર્શિયલ LPG સિલિન્ડરના આસમાને પહોંચતા ભાવ
ઘરેલું સિલિન્ડરની સરખામણીએ ૧૯ કિલોગ્રામના વાણિજ્યિક (Commercial) LPG સિલિન્ડરના ભાવમાં મોટો વધારો જોવા મળ્યો છે. દિલ્હીમાં કોમર્શિયલ સિલિન્ડરનો ભાવ ₹ ૨,૮૧૦.૦૦ અને નોઈડામાં ₹ ૨,૭૪૭.૫૦ સુધી પહોંચ્યો છે. આર્થિક રાજધાની મુંબઈમાં વેપારીઓએ પ્રતિ સિલિન્ડર ₹ ૨,૭૬૪.૫૦ ચૂકવવા પડી રહ્યા છે, જ્યારે બેંગલુરુમાં આ દર ₹ ૨,૭૬૪.૦૦ છે.
કોલકાતામાં કોમર્શિયલ ગેસનો રેટ ₹ ૨,૯૫૪.૦૦, લખનૌમાં ₹ ૨,૯૩૨.૫૦, ચંદીગઢમાં ₹ ૨,૮૨૦.૦૦ અને જયપુરમાં ₹ ૨,૮૩૯.૦૦ નોંધાયો છે. પટનામાં કોમર્શિયલ સિલિન્ડરનો ભાવ સૌથી વધુ ₹ ૩,૧૦૦.૫૦ ના ઊંચા સ્તરે પહોંચી ગયો છે. હોટેલ, રેસ્ટોરન્ટ અને નાસ્તાના વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા વેપારીઓ માટે આ ભાવવધારો દૈનિક સંચાલન ખર્ચ વધારી રહ્યો છે.
કોમર્શિયલ અને ઘરેલું LPG ની કિંમતો પાછળનું ગણિત
વૈશ્વિક બજારમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલ પ્રતિ બેરલ $૧૧૩ થી ઉપર ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે અને WTI ક્રૂડ ઓઇલ પણ $૯૯ ની આસપાસ જળવાઈ રહ્યું છે. પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના નિયમો અનુસાર, હોટેલ અને ઉદ્યોગોમાં વપરાતા કોમર્શિયલ LPG ના ભાવ સીધા આંતરરાષ્ટ્રીય બેન્ચમાર્ક સાથે જોડાયેલા હોય છે. તેથી વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ કે ગેસના દરો વધતાં જ કોમર્શિયલ સિલિન્ડરમાં દર મહિને આપોઆપ સુધારો કરી દેવામાં આવે છે.
જોકે, ઘરેલું LPG સિલિન્ડરો (૧૪.૨ કિલો) ના કિસ્સામાં આ નીતિ અલગ રહે છે. સામાન્ય ગૃહિણીઓ અને મધ્યમવર્ગીય પરિવારોને મોંઘવારીના સીધા ફટકાથી બચાવવા માટે સરકાર મોટાભાગે ઘરેલું ગેસના ભાવો પર સબસિડી કે કંટ્રોલ જાળવી રાખે છે. આ જ કારણ છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તીવ્ર ઉછાળો આવ્યા છતાં પણ ઘરેલું સિલિન્ડરના દરો લાંબા સમય સુધી સ્થિર રહે છે, જ્યારે કોમર્શિયલ સિલિન્ડરમાં અવારનવાર મોટો વધઘટ જોવા મળે છે.
