વૈશ્વિક બજારમાં તેલની ભડકો છતાં ભારતમાં રાહત: જાણો દેશના મુખ્ય શહેરોમાં ઈંધણના લેટેસ્ટ દર
પશ્ચિમ એશિયામાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધી રહેલા ભૌગોલિક રાજકીય તણાવને કારણે વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં મોટો ઉકાળો જોવા મળી રહ્યો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ ફરી એકવાર પ્રતિ બેરલ ૧૦૦ ડૉલરની માનસિક સપાટીને વટાવી ગયા છે. વૈશ્વિક સ્તરે તેલના ભાવમાં સળગતા આ સોડા વચ્ચે ભારતના વાહનચાલકો અને સામાન્ય જનતા માટે રાહતના સમાચાર એ છે કે ઘરેલું તેલ વિતરણ કંપનીઓએ આજે ૨૫ જુલાઈ, ૨૦૨૬ ના રોજ પણ ઈંધણના ભાવ સ્થિર રાખ્યા છે.
મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધી રહેલા સૈન્ય અને રાજકીય તણાવની સીધી અસર વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા પર જોવા મળી રહી છે. ક્રૂડ ઓઈલના આંતરરાષ્ટ્રીય માર્કેટમાં સપ્લાય ખોરવાઈ જવાની ભીતિ વચ્ચે બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઈલની કિંમત મે મહિના પછી પહેલીવાર પ્રતિ બેરલ ૧૦૦ ડૉલરની સપાટી વટાવી ગઈ છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે કાચા તેલના ભાવમાં થયેલા આ નોંધપાત્ર વધારા છતાં, ભારતમાં સાર્વજનિક ક્ષેત્રની તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ ૨૫ જુલાઈ, ૨૦૨૬ ના રોજ પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક ભાવમાં કોઈ ફેરફાર કર્યો નથી. આંતરરાષ્ટ્રીય અનિશ્ચિતતાઓ વચ્ચે ભારતીય યુઝર્સ માટે આ એક મોટી રાહત માનવામાં આવી રહી છે.
વૈશ્વિક ક્રૂડમાં તેજી અને પશ્ચિમ એશિયાની સ્થિતિ
અંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના દરો વધવાનું મુખ્ય કારણ ઈરાન સંબંધિત ભૌગોલિક તણાવ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ જેવા મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ વેપાર માર્ગો પર સર્જાયેલું સંકટ છે. જો આ સંઘર્ષ વધુ વણસે અથવા દરિયાઈ માર્ગે તેલ ટેન્કરોની અવરજવર અવરોધાય, તો વૈશ્વિક તેલ પુરવઠો ખોરવાઈ શકે છે.
જોકે, આજના આકાશી દરો છતાં, વર્તમાન કિંમત એપ્રિલના અંતમાં નોંધાયેલી પ્રતિ બેરલ ૧૨૦ ડૉલરની રેકોર્ડ સપાટી કરતાં હજુ પણ થોડી નીચી છે. ભારતમાં સરકારી તેલ કંપનીઓએ છેલ્લે ૨૫ મેના રોજ ભાવમાં સુધારો કર્યો હતો, જેમાં પેટ્રોલમાં પ્રતિ લિટર ₹૨.૬૧ અને ડીઝલમાં પ્રતિ લિટર ₹૨.૭૧ નો વધારો કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારથી લઈને આજ સુધી દેશમાં ઇંધણના ભાવ યથાવત રાખવામાં આવ્યા છે.
દેશના પ્રમુખ શહેરોમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના વર્તમાન દર
દરરોજ સવારે સરકારી તેલ કંપનીઓ દ્વારા દેશના અલગ-અલગ શહેરો માટે દરો જાહેર કરવામાં આવે છે. વર્તમાન દર મુજબ, રાષ્ટ્રીય પાટનગર દિલ્હીમાં રિક્ષા અને વાહનચાલકો માટે પેટ્રોલ ₹૧૦૨.૧૨ પ્રતિ લિટર અને ડીઝલ ₹૯૫.૨૦ પ્રતિ લિટરના ભાવે મળી રહ્યું છે.
દેશની આર્થિક રાજધાની મુંબઈમાં પેટ્રોલની કિંમત ₹૧૧૧.૨૧ પ્રતિ લિટર અને ડીઝલનો ભાવ ₹૯૭.૮૩ પ્રતિ લિટર છે. કલકત્તામાં પેટ્રોલ ₹૧૧૩.૫૧ અને ડીઝલ ₹૯૯.૮૨ પ્રતિ લિટર વેચાઈ રહ્યું છે.
દક્ષિણ ભારતના પ્રમુખ શહેરો બેંગલુરુ અને ચેન્નાઈમાં પેટ્રોલના ભાવ અનુક્રમે ₹૧૧૦.૮૯ અને ₹૧૦૮.૦૧ પ્રતિ લિટર છે, જ્યારે ત્યાં ડીઝલ ₹૯૮ થી ₹૯૯ ના દાયરામાં છે. જોકે હૈદરાબાદમાં ડીઝલનો ભાવ ₹૧૦૩.૮૨ સુધી પહોંચ્યો છે. દિલ્હીને અડીને આવેલા ગુરુગ્રામમાં પેટ્રોલ ₹૧૦૨.૭૭ અને નોઈડામાં ₹૧૦૧.૯૨ પ્રતિ લિટરના દરે ઉપલબ્ધ છે.
ભારતમાં ઇંધણના ભાવ કેવી રીતે નક્કી થાય છે?
ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ મુખ્યત્વે ચાર મોટા પરિબળો પર આધાર રાખે છે:
૧. આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ: ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું ૮૫% થી વધુ કાચું તેલ વિદેશથી આયાત કરે છે, જેથી વૈશ્વિક ભાવોની સીધી અસર પડે છે.
૨. રૂપિયા અને ડૉલરનો વિનિમય દર: આયાત માટે ચુકવણી યુએસ ડૉલરમાં થતી હોવાથી, જો ડૉલર સામે રૂપિયો નબળો પડે તો તેલની આયાત વધુ મોંઘી બને છે.
૩. કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારના ટેક્સ: કેન્દ્રીય એક્સાઈઝ ડ્યુટી અને વિવિધ રાજ્યોના વેટ (VAT) ને કારણે દરેક રાજ્યમાં ભાવ અલગ-અલગ હોય છે.
૪. ડીલર કમિશન અને ટ્રાન્સપોર્ટેશન: રિફાઇનરીથી પેટ્રોલ પંપ સુધી ઇંધણ પહોંચાડવાનો ખર્ચ પણ આખરી કિંમતમાં ઉમેરાય છે.
જો આંતરરાષ્ટ્રીય માર્કેટમાં ક્રૂડ ઓઈલ લાંબા સમય સુધી ૧૦૦ ડૉલરથી ઉપર રહેશે, તો આગામી દિવસોમાં ભારતીય તેલ કંપનીઓ પર ભાવ વધારવાનું દબાણ વધી શકે છે.
