શું તમે પણ વિદેશમાં આ મોટી ભયાનક ભૂલ કરો છો? જાણી લો ક્રેડિટ કાર્ડ વાપરવાની સાચી રીત!
આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસ (International Tour) નું આયોજન કરવું એ માત્ર ફ્લાઇટ અને હોટેલ બુક કરાવવા પૂરતું સીમિત નથી. વિદેશ જતાં પહેલાં ભારતીય પ્રવાસીઓ માટે સૌથી મોટો અને મહત્વનો પ્રશ્ન એ હોય છે કે સાથે કેટલું રોકડ (Foreign Currency) રાખવું, પ્રીપેડ ફોરેક્સ કાર્ડ (Forex Card) નો ઉપયોગ કરવો કે પછી આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રેડિટ કે ડેબિટ કાર્ડ વાપરવું.
પ્રવાસ દરમિયાન કોઈ આર્થિક કટોકટીમાં ન સપડાવવું હોય તો સૌથી વ્યવહારુ રસ્તો એ છે કે સમગ્ર બજેટને કોઈ એક જ માધ્યમ પર નિર્ભર રાખવાને બદલે તેને અલગ-અલગ પેમેન્ટ ઓપ્શન્સમાં વહેંચી દેવું. નાના-મોટા ખરીદ-વેચાણ અને સ્થાનિક પરિવહન માટે રોકડ ઉપયોગી રહે છે, જ્યારે હોટેલ બુકિંગ, શોપિંગ અને રેસ્ટોરન્ટના બિલ માટે કાર્ડ્સ વધુ અનુકૂળ રહે છે.
આ અંગે ‘નિયો ફોરેક્સ’ (Niyo Forex) ના ચીફ બિઝનેસ ઓફિસર સાઈ શંકર ભલામણ કરે છે કે પ્રવાસીઓએ પોતાના કુલ બજેટમાંથી આશરે ૧૦ થી ૨૦ ટકા રકમ રોકડ સ્વરૂપે, ૬૦ થી ૭૦ ટકા રકમ કાર્ડ્સ દ્વારા અને બાકીની ૧૦ થી ૨૦ ટકા રકમ ઈમરજન્સી બેકઅપ તરીકે રાખવી જોઈએ. જોકે, આ રેશિયો તમારી મુલાકાતના દેશ, પ્રવાસના દિવસો અને તમારી ખર્ચ કરવાની આદતો પર આધારિત હોવો જોઈએ.
રોકડ, ફોરેક્સ કાર્ડ અને ક્રેડિટ કાર્ડ વચ્ચે બજેટની વહેંચણી કેવી રીતે કરવી?
વિદેશ પ્રવાસ માટે બજેટ વહેંચવાનો કોઈ એક સાર્વત્રિક કે ફિક્સ નિયમ નથી. તમે કયા દેશમાં જઈ રહ્યા છો અને ત્યાં ડિજિટલ પેમેન્ટ કેટલું સ્વીકાર્ય છે તેના પર બજેટનો આધાર રહે છે.
સાઈ શંકરના જણાવ્યા મુજબ, તમે આ મુજબ એક પ્રારંભિક માળખું અપનાવી શકો છો:
ભૌતિક રોકડ (Physical Cash) – ૧૦ થી ૨૦%: નાની-મોટી ખરીદી, ટીપ આપવા, ટેક્સી કે સ્થાનિક બસના ભાડા માટે અને જ્યાં કાર્ડ્સ ન સ્વીકારાતા હોય તેવી નાની દુકાનો માટે રોકડ ખૂબ જરૂરી છે.
કાર્ડ્સ (Cards) – ૬૦ થી ૭૦%: હોટેલના પેમેન્ટ, રેસ્ટોરન્ટના બિલ અને મોલ શોપિંગ માટે આ રકમનો ઉપયોગ કરવો. તેને તમે પ્રીપેડ ફોરેક્સ કાર્ડ અને આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રેડિટ કે ડેબિટ કાર્ડ વચ્ચે વહેંચી શકો છો.
ઈમરજન્સી બેકઅપ (Backup Reserve) – ૧૦ થી ૨૦%: કોઈ અચાનક આવેલી મુશ્કેલી, કાર્ડ બ્લોક થઈ જવું કે ટ્રાન્ઝેક્શન રિજેક્ટ થવાની સ્થિતિમાં પહોંચી વળવા માટે આ રકમ અલગ સોર્સમાં જમા રાખવી.
જે દેશોમાં હજુ પણ રોકડનો વ્યવહાર વધુ ચાલે છે, ત્યાં વધુ કેશ લઈ જવી હિતાવહ છે. પરંતુ જ્યાં ડિજિટલ પેમેન્ટ્સ વધારે ચાલે છે (જેમ કે યુરોપ કે સિંગાપોર), ત્યાં કાર્ડ્સ પર વધુ નિર્ભર રહી શકાય છે.
ફોરેક્સ કાર્ડ કે ક્રેડિટ કાર્ડ: આંતરરાષ્ટ્રીય ખર્ચ માટે કયું વધુ સસ્તું પડે?
સામાન્ય રીતે લોકો માને છે કે ફોરેક્સ કાર્ડ હંમેશા ક્રેડિટ કે ડેબિટ કાર્ડ કરતાં સસ્તું જ હોય છે, પરંતુ આ વાત પૂરેપૂરી સાચી નથી. સાચો ખર્ચ કાર્ડ ઈશ્યુઅર દ્વારા આપાતા એક્સચેન્જ રેટ, ફોરેક્સ માર્કઅપ ચાર્જ અને અન્ય વધારાના શુલ્ક પર આધાર રાખે છે.
પ્રીપેડ ફોરેક્સ કાર્ડના ફાયદા અને ગેરફાયદા: ફોરેક્સ કાર્ડમાં તમે પ્રવાસ પહેલાં જ વિદેશી ચલણ ખરીદીને લોડ કરી શકો છો. આમાં એક્સચેન્જ રેટ ફિક્સ થઈ જાય છે, જેથી ભવિષ્યમાં કરન્સીના ભાવ વધે તો પણ તમને નુકસાન થતું નથી. પરંતુ, તેને ઇશ્યુ કરવાનો ચાર્જ, પૈસા લોડ કે અનલોડ કરવાનો ચાર્જ અને એટીએમમાંથી ઉપાડનો ચાર્જ તમારો કુલ ખર્ચ વધારી શકે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રેડિટ/ડેબિટ કાર્ડ: આ કાર્ડ્સથી તમે અગાઉથી પૈસા લોડ કર્યા વગર સીધા તમારા અકાઉન્ટ કે ક્રેડિટ લિમિટમાંથી ખર્ચ કરી શકો છો. કેટલીક બેંકો હવે ‘ઝીરો ફોરેક્સ માર્કઅપ’ (Zero Forex Markup) કાર્ડ્સ આપે છે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય ટ્રાન્ઝેક્શન ખર્ચમાં મોટો ઘટાડો કરે છે.
કાર્ડ પસંદ કરતી વખતે આ બાબતો ખાસ ચકાસો:
૧. ફોરેક્સ માર્કઅપ ચાર્જ: કરન્સી કન્વર્ઝન પર બેંક કેટલો ટકા ચાર્જ વસૂલે છે (સામાન્ય રીતે ૧% થી ૩.૫%).
૨. એક્સચેન્જ રેટ સ્પ્રેડ: ઓનલાઇન દેખાતા વાસ્તવિક દર અને બેંક દ્વારા અપાતા દર વચ્ચેનો તફાવત.
૩. એટીએમ વિથડ્રોઅલ ચાર્જ: વિદેશી ATM માંથી રોકડ ઉપાડતી વખતે લાગતો ચાર્જ.
૪. વાર્ષિક અને જોઈનિંગ ફી: કાર્ડ સાચવવાનો કુલ ખર્ચ.
શું વિદેશી ATM માંથી રોકડ ઉપાડવી સસ્તી પડે છે?
વિદેશમાં એટીએમમાંથી પૈસા ઉપાડવાનો ખર્ચ તમારા કાર્ડના પ્રકાર પર આધાર રાખે છે. પ્રીપેડ ફોરેક્સ કાર્ડ પર દરેક વિથડ્રોઅલ પર ફિક્સ ચાર્જ (જેમ કે $૨ થી $૩) લાગે છે. ડેબિટ કાર્ડમાં બેંક મુજબ આ ચાર્જ અલગ હોઈ શકે છે.
મહત્વની ચેતવણી: વિદેશમાં ક્રેડિટ કાર્ડથી ક્યારેય રોકડ (Cash) ઉપાડશો નહીં. ક્રેડિટ કાર્ડથી કેશ વિથડ્રોઅલને ‘કેશ એડવાન્સ’ ગણવામાં આવે છે, જેના પર ટ્રાન્ઝેક્શનના પહેલા જ દિવસથી ઊંચું વ્યાજ, ફોરેક્સ માર્કઅપ અને વિથડ્રોઅલ ફી એકસાથે લાગુ પડી જાય છે.
આ ઉપરાંત, વિદેશમાં કાર્ડ વાપરતી વખતે ડાયનેમિક કરન્સી કન્વર્ઝન (DCC) થી બચવું. જ્યારે કોઈ મશીન કે એટીએમ તમને ટ્રાન્ઝેક્શન ભારતીય રૂપિયા (INR) માં કરવાનું પૂછે, ત્યારે હંમેશા સ્થાનિક ચલણ (Local Currency) પસંદ કરવું. રૂપિયામાં કન્વર્ઝન પસંદ કરવાથી અનુકૂળ ન હોય તેવો ઊંચો એક્સચેન્જ રેટ ચૂકવવો પડી શકે છે.
માત્ર એક જ ફોરેક્સ કાર્ડ પર નિર્ભર કેમ ન રહેવું?
પોતાનું સમગ્ર બજેટ એક જ ફોરેક્સ કાર્ડમાં લોડ કરી લેવું જોવામાં અનુકૂળ લાગે છે, પરંતુ જો તે કાર્ડ ખોવાઈ જાય, ચોરાઈ જાય, ડેમેજ થાય કે બ્લોક થઈ જાય તો વિદેશમાં તમે ભારે મુશ્કેલીમાં મુકાઈ શકો છો. તેવી જ રીતે, જરૂર કરતાં વધુ રોકડ સાથે રાખવી પણ ચોરી કે ગુમ થવાના જોખમને નોતરે છે.
સુરક્ષિત પ્રવાસ માટે શ્રેષ્ઠ વ્યૂહરચના:
હંમેશા ઓછામાં ઓછા બે અલગ-અલગ કાર્ડ્સ (એક પ્રાથમિક અને એક બેકઅપ) સાથે રાખો.
બેકઅપ કાર્ડને પ્રાથમિક કાર્ડ અને વોલેટથી અલગ બેગમાં સાચવીને રાખો.
વિદેશ જતાં પહેલાં તમારી બેંકિંગ એપમાં ‘ઇન્ટરનેશનલ ટ્રાન્ઝેક્શન્સ’ ઓન છે કે નહીં તે ચકાસી લો.
કાર્ડ પ્રોવાઇડરનો આંતરરાષ્ટ્રીય હેલ્પલાઇન નંબર અને ઈમરજન્સી કસ્ટમર કેર વિગતો ફોનમાં અને અલગ કાગળ પર નોંધીને રાખો.
યોગ્ય નાણાકીય આયોજન અને વિવિધ વિકલ્પોનો સમૂહ તમને વિદેશની ધરતી પર કોઈપણ બિનજરૂરી આર્થિક ચિંતા વગર રજાઓની મજા માણવામાં મદદ કરશે.
