રોજ રસોઈ બનાવવા માટે કયું તેલ છે બેસ્ટ? જાણો હૃદયને સ્વસ્થ રાખવા માટે કયા વિકલ્પો પસંદ કરવા
આપણે જે પ્રકારનો ખોરાક લઈએ છીએ તેની સીધી અસર આપણા સ્વાસ્થ્ય પર જોવા મળે છે. નિષ્ણાતો હંમેશા હેલ્ધી અને ઓછું તેલ ધરાવતું ભોજન લેવાની સલાહ આપે છે. આજના સમયમાં હાર્ટ એટેકના કેસો ઝડપથી વધી રહ્યા છે, ખાસ કરીને ભારત જેવા દેશોમાં આ સંખ્યા ચિંતાજનક છે. તમે રોજિંદા રસોઈમાં જે તેલ વાપરો છો તે તમારા હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે નિર્ણાયક સાબિત થઈ શકે છે.
કયા તેલ છે સૌથી શ્રેષ્ઠ?
1. સરસવનું તેલ (Mustard Oil)
ઉત્તર અને પૂર્વ ભારતમાં આ તેલનો સૌથી વધુ ઉપયોગ થાય છે અને તે અત્યંત લોકપ્રિય છે.
- કેમ સારું છે: તેમાં ઓમેગા-3 અને ઓમેગા-6 ફેટી એસિડનું યોગ્ય સંતુલન હોય છે. તેનું ‘સ્મોક પોઈન્ટ’ (જે તાપમાને તેલ બળવા લાગે છે) ઘણું ઊંચું હોય છે, તેથી તે તળવા અને શેકવા માટે સુરક્ષિત છે.
- ધ્યાન રાખો: તેને હંમેશા ત્યાં સુધી ગરમ કરો જ્યાં સુધી તેમાંથી ધુમાડો ન નીકળે, જેથી તેની તીખાશ ઓછી થઈ જાય.
2. મગફળીનું તેલ (Peanut Oil)
ગુજરાત અને પશ્ચિમ ભારતમાં આ તેલ સૌથી વધુ વપરાય છે.
- કેમ સારું છે: તેમાં મોનોઅનસેચ્યુરેટેડ ફેટી એસિડ (MUFA) સારી માત્રામાં હોય છે, જે હૃદય માટે ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે. તેનો સ્વાદ હળવો હોય છે, તેથી તે ખોરાકનો અસલી સ્વાદ બદલતું નથી.
- શ્રેષ્ઠ ઉપયોગ: દરેક પ્રકારની રસોઈ અને ડીપ ફ્રાઈંગ માટે ઉત્તમ છે.
3. તલનું તેલ (Sesame Oil)
દક્ષિણ ભારતીય વાનગીઓ માટે આ સૌથી શ્રેષ્ઠ છે.
- કેમ સારું છે: તેમાં શક્તિશાળી એન્ટીઓક્સિડન્ટ્સ (Sesamol) હોય છે જે ગરમ કરવા પર પણ નાશ પામતા નથી.
- ફાયદો: તે બ્લડ પ્રેશરને કંટ્રોલ કરવામાં મદદ કરી શકે છે.
4. રાઈસ બ્રાન ઓઈલ (Rice Bran Oil)
આ તેલ આજકાલ ખૂબ જ લોકપ્રિય થઈ રહ્યું છે.
- કેમ સારું છે: તેમાં ‘ઓરિઝાનૉલ’ (Oryzanol) હોય છે, જે ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. તેનો સ્મોક પોઈન્ટ ખૂબ ઊંચો હોવાથી પૂરી કે ભજીયા તળવા માટે તે આદર્શ છે.
કયા તેલનો વપરાશ ટાળવો જોઈએ?
- રિફાઈન્ડ વેજીટેબલ ઓઈલ: સોયાબીન, સૂર્યમુખી કે મકાઈના તેલને ખૂબ પ્રોસેસ કરવામાં આવે છે. તેમાં ઓમેગા-6 વધુ હોવાથી શરીરમાં સોજો (inflammation) વધી શકે છે.
- ડાલ્ડા અથવા વનસ્પતિ ઘી: તેમાં ટ્રાન્સ ફેટ્સ હોય છે, જે હૃદયની બીમારીઓનું સૌથી મોટું કારણ છે.
તેલ બદલવાની આદત પાડો
ડૉક્ટરો અને ડાયેટિશિયન સલાહ આપે છે કે તમારે દર 1-2 મહિને તમારું કુકિંગ ઓઈલ બદલતા રહેવું જોઈએ અથવા બે તેલનું મિશ્રણ (જેમ કે સરસવ અને મગફળી) વાપરવું જોઈએ. આનાથી શરીરને અલગ-અલગ પ્રકારના ફેટી એસિડ મળતા રહે છે.
તમારી રસોઈ પદ્ધતિ અને સ્વાદ મુજબ ઉપરના તેલમાંથી કોઈ પણ પસંદ કરી શકાય છે, પરંતુ હંમેશા મર્યાદિત માત્રામાં ઉપયોગ કરવો એ જ સ્વાસ્થ્યની ચાવી છે.
