વેનેઝુએલામાં સત્તાપલટો: અમેરિકી સેનાએ રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરોની ધરપકડ કરી, ડેલ્સી રોડ્રિગ્ઝે વચગાળાની કમાન સંભાળી
3 જાન્યુઆરી, 2026 ના રોજ વેનેઝુએલામાં એક ઐતિહાસિક રાજકીય અને સૈન્ય ઉલટફેર જોવા મળ્યો, જ્યારે અમેરિકી સશસ્ત્ર દળોએ ‘ઓપરેશન એબ્સોલ્યુટ રિઝોલ્વ’ (Operation Absolute Resolve) હેઠળ રાજધાની કારાકાસ પર બોમ્બમારો કર્યો અને રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરોને તેમની પત્ની સિલિયા ફ્લોોર્સ સાથે કસ્ટડીમાં લીધા. આ સાહસિક સૈન્ય અભિયાન બાદ, વેનેઝુએલાની સુપ્રીમ કોર્ટે વહીવટી નિરંતરતા જાળવી રાખવા માટે ઉપરાષ્ટ્રપતિ ડેલ્સી રોડ્રિગ્ઝને દેશના વચગાળાના રાષ્ટ્રપતિ તરીકે નિયુક્ત કર્યા છે.
સૈન્ય હુમલો અને માદુરોની ધરપકડ
આ ઓપરેશન વહેલી સવારે લગભગ 2:00 વાગ્યે શરૂ થયું હતું, જેમાં અંદાજે 150 સૈન્ય વિમાનોએ ભાગ લીધો હતો. કારાકાસ અને તેની આસપાસના વિસ્તારો, જેમ કે લા ગુઆરા અને હિગુએરોત એરપોર્ટ પર ઓછામાં ઓછા સાત વિસ્ફોટોના સમાચાર મળ્યા હતા. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ હુમલાની પુષ્ટિ કરતા ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ પર માદુરોની એક તસવીર શેર કરી હતી, જેમાં તેમને યુએસએસ ઇવો જીમા (USS Iwo Jima) યુદ્ધ જહાજ પર બંદી તરીકે બતાવવામાં આવ્યા હતા. માદુરો અને તેમની પત્નીને બાદમાં નાર્કો-ટેરરિઝમ અને કોકેઈન તસ્કરીના આરોપોનો સામનો કરવા માટે ન્યૂયોર્ક લઈ જવામાં આવ્યા હતા.
વેનેઝુએલામાં સત્તાનું હસ્તાંતરણ
માદુરોની ધરપકડના થોડા કલાકો બાદ, વેનેઝુએલાની સુપ્રીમ કોર્ટની બંધારણીય ચેમ્બરે આદેશ આપ્યો કે ડેલ્સી રોડ્રિગ્ઝ કાર્યકારી રાષ્ટ્રપતિ તરીકે કાર્યભાર સંભાળશે. અદાલતે જણાવ્યું હતું કે આ નિર્ણય “દેશના વ્યાપક સંરક્ષણ અને વહીવટી નિરંતરતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે” લેવામાં આવ્યો છે. જોકે, રોડ્રિગ્ઝે સરકારી ટેલિવિઝન પર આ હુમલાને “સામ્રાજ્યવાદી આક્રમણ” અને “સૈન્ય આક્રમણ” ગણાવ્યું હતું. તેમણે માદુરોની તાત્કાલિક મુક્તિની માંગ કરતા કહ્યું કે વેનેઝુએલા કોઈની વસાહત (કોલોની) બનશે નહીં.
આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિક્રિયાઓમાં વહેંચાયેલું વિશ્વ
આ સૈન્ય હસ્તક્ષેપે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે તીવ્ર પ્રતિક્રિયાઓ જન્માવી છે:
- સમર્થનમાં: આર્જેન્ટિનાના રાષ્ટ્રપતિ જેવિયર માઈલી, ઈક્વાડોરના ડેનિયલ નોબોઆ અને કોસ્ટા રિકાના નેતૃત્વએ આ ઓપરેશનની ઉજવણી કરી અને તેને લોકશાહીની બહાલી માટે એક નવી તક ગણાવી.
- વિરોધમાં: બ્રાઝિલના લુલા ડી સિલ્વા, કોલંબિયાના ગુસ્તાવો પેટ્રો અને મેક્સિકોની સરકારે આ હુમલાની સખત નિંદા કરી છે. લુલાએ તેને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનું “ગંભીર ઉલ્લંઘન” અને સાર્વભૌમત્વ પર હુમલો ગણાવ્યો.
- અન્ય: ચીન અને રશિયાએ અમેરિકી કાર્યવાહીની ટીકા કરી છે અને વેનેઝુએલાની પ્રાદેશિક અખંડિતતાના સન્માનની માંગ કરી છે.
અમેરિકી વલણ અને ભવિષ્યની યોજના
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે અમેરિકા વેનેઝુએલાને એક “સુરક્ષિત સંક્રમણ” (safe transition) સુધી ચલાવશે અને દેશના વિશાળ તેલ ભંડારના પુનઃનિર્માણમાં સક્રિયપણે સામેલ થશે. અમેરિકી રક્ષા સચિવ પીટ હેગસેથે તેને અત્યાર સુધીનું સૌથી સફળ “સંયુક્ત વિશેષ અભિયાન” ગણાવ્યું અને કહ્યું કે હવે નશીલા પદાર્થોની તસ્કરી અટકાવવામાં આવશે અને તેલ સંસાધનોને અમેરિકી કંપનીઓની મદદથી સુધારવામાં આવશે.
વર્તમાનમાં, વેનેઝુએલામાં રાષ્ટ્રીય કટોકટી જાહેર કરવામાં આવી છે અને કારાકાસના ઘણા ભાગોમાં વીજળી ગુલ હોવાના અહેવાલો છે. ન્યૂયોર્કમાં માદુરો પર ચાલી રહેલા કેસ અને વેનેઝુએલામાં નવા નેતૃત્વની સ્થિરતા પર હવે આખી દુનિયાની નજર ટકેલી છે.
