શિયાળામાં વધતા ઘૂંટણના દુખાવાથી પરેશાન છો? જાણો નિષ્ણાત ડોક્ટરની અસરકારક ટિપ્સ
શિયાળામાં તાપમાન ઘટતાની સાથે જ ઘણા લોકોના ઘૂંટણમાં દુખાવો, જકડાઈ જવી (stiffness) અને સોજો આવવાની સમસ્યા વધી જાય છે. ખાસ કરીને મોટી ઉંમરના લોકો અને અગાઉ ઈજા પામેલા લોકો માટે આ ઋતુ કષ્ટદાયક બની રહે છે. ડો. અખિલેશ યાદવના જણાવ્યા અનુસાર, ઠંડીમાં સાંધાના દુખાવા પાછળ વૈજ્ઞાનિક કારણો જવાબદાર છે.
શિયાળામાં જ કેમ વધે છે દુખાવો?
ઠંડીના કારણે આપણા શરીરની રક્તવાહિનીઓ સંકોચાય છે, જેના કારણે સાંધા સુધી લોહીનું પરિભ્રમણ ધીમું પડી જાય છે. આ ઉપરાંત:
- સ્નાયુઓનું સંકોચન: ઠંડકને કારણે સ્નાયુઓ અને લિગામેન્ટ્સમાં ખેંચાણ પેદા થાય છે, જે સાંધામાં જકડન વધારે છે.
- સિનોવિયલ ફ્લુઇડનું ઘટ્ટ થવું: સાંધાઓની વચ્ચે રહેલું કુદરતી લુબ્રિકન્ટ (સિનોવિયલ ફ્લુઇડ) ઠંડીમાં ઘટ્ટ થઈ જાય છે, જેનાથી ઘૂંટણની હલનચલન મુશ્કેલ બને છે.
- વિટામિન Dની ઉણપ: શિયાળામાં સૂર્યપ્રકાશ ઓછો મળવાને કારણે હાડકાં નબળા પડી શકે છે.
1. ઘૂંટણને હૂંફાળા રાખો: બહાર નીકળતી વખતે ઘૂંટણને ગરમ કપડાં અથવા ની-કેપ (Knee Cap) થી ઢાંકીને રાખો. ગરમ પાણીના શેકથી રક્ત પરિભ્રમણ સુધરે છે અને દુખાવામાં તુરંત રાહત મળે છે.
2. સૂર્યપ્રકાશ અને ખોરાક: હાડકાંની મજબૂતી માટે વિટામિન D અનિવાર્ય છે. સવારના કુમળા તડકામાં 15-20 મિનિટ બેસો. આ ઉપરાંત આહારમાં કેલ્શિયમયુક્ત ખોરાક જેમ કે દૂધ, પનીર અને બદામનો સમાવેશ કરો.
3. હળવી કસરત અને સ્ટ્રેચિંગ: ઠંડીમાં લોકો શારીરિક પ્રવૃત્તિ ઓછી કરી દે છે, જે ખોટું છે. ઘૂંટણની ફ્લેક્સિબિલિટી જાળવી રાખવા માટે નિષ્ણાતની સલાહ મુજબ હળવી કસરત અને સ્ટ્રેચિંગ કરતા રહેવું જોઈએ.
4. વજન પર નિયંત્રણ: શરીરનું વધારાનું વજન સીધું જ ઘૂંટણ પર દબાણ લાવે છે. શિયાળામાં ખોરાક વધુ લેવાય છે, તેથી વજન વધવા ન દેવું જોઈએ.
5. હાઈડ્રેશન: પાણી ઓછું પીવાથી શરીરમાં ટોક્સિન્સ વધે છે, જે સાંધાના દુખાવાને ઉત્તેજન આપી શકે છે. દિવસભર પૂરતું હૂંફાળું પાણી પીતા રહો.
ક્યારે ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો?
જો ઘૂંટણમાં અતિશય સોજો હોય, લાલાશ દેખાતી હોય અથવા ચાલતી વખતે તડ-તડ જેવો અવાજ આવતો હોય, તો તેને અવગણશો નહીં. આ સંકેતો સંધિવા (Arthritis) ના પણ હોઈ શકે છે.
શિયાળામાં ઘૂંટણની સંભાળ રાખવી એટલે માત્ર ગરમ કપડાં પહેરવા એવું નથી, પરંતુ સક્રિય જીવનશૈલી અને યોગ્ય આહાર પણ એટલો જ જરૂરી છે. ડોક્ટરની આ ટિપ્સ અપનાવીને તમે તમારા શિયાળાને પીડામુક્ત બનાવી શકો છો.
