ભારત-અમેરિકા એનર્જી કોરિડોર: હ્યુસ્ટનમાં બંધ બારણે યોજાયેલી બેઠકમાં ભાવિ ઊર્જા ભાગીદારીની દિશા નક્કી થઈ
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે ઊર્જા સહયોગને નવી ઊંચાઈએ લઈ જવાની દિશામાં એક મહત્વનું પગલું ભરવામાં આવ્યું છે. ટેક્સાસના હ્યુસ્ટન શહેરમાં બંને દેશોના ટોચના અધિકારીઓ અને વૈશ્વિક ઊર્જા કંપનીઓના વરિષ્ઠ નેતૃત્વ વચ્ચે એક બંધ બારણે ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક યોજાઈ હતી, જેમાં ભારત-અમેરિકા “એનર્જી કોરિડોર” (ઊર્જા ગલિયારા) ને મજબૂત કરવા પર ગહન મંથન કરવામાં આવ્યું હતું.
આ બેઠક એવા સમયે યોજાઈ છે જ્યારે ભારત ૨૦૪૭ સુધીમાં વિકસિત રાષ્ટ્ર બનવાનું લક્ષ્ય લઈને આગળ વધી રહ્યું છે અને આ માટે લાંબા ગાળાનો, ભરોસાપાત્ર અને સસ્તો ઊર્જા પુરવઠો તેની સૌથી મોટી જરૂરિયાતોમાં સામેલ છે.
ઊર્જા સુરક્ષા ભારતની વિકાસ વ્યૂહરચનાનું કેન્દ્ર
હ્યુસ્ટનમાં ભારતના કોન્સ્યુલ જનરલ ડી.સી. મંજુનાથે જણાવ્યું હતું કે ભારતની આર્થિક વૃદ્ધિ તેની ઊર્જા સુરક્ષા સાથે સીધી રીતે જોડાયેલી છે. તેમણે અમેરિકન ઉદ્યોગ જગત સાથેના સહયોગને અનિવાર્ય ગણાવતા કહ્યું કે સ્વચ્છ ઊર્જા, નવી ટેકનોલોજી અને નવીનતા (ઇનોવેશન) વિના ભારતની વિકાસની મહત્વાકાંક્ષાઓ પૂરી થઈ શકે નહીં. તેમના મતે, ભારત માત્ર ઊર્જાની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માંગતું નથી, પરંતુ પર્યાવરણને અનુકૂળ અને ભવિષ્યલક્ષી ટેકનોલોજીને ઝડપથી અપનાવવા પર પણ કામ કરી રહ્યું છે.
વૈશ્વિક ઊર્જા દિગ્ગજોની મજબૂત હાજરી
ભારતીય દૂતાવાસ, હ્યુસ્ટને યુએસ-ઈન્ડિયા સ્ટ્રેટેજિક પાર્ટનરશિપ ફોરમ (USISPF) સાથે મળીને ‘ગ્લોબલ એનર્જી આઉટલુક ૨૦૨૬’ વિષય પર આ વિશેષ રાઉન્ડ ટેબલનું આયોજન કર્યું હતું. આમાં તેલ, ગેસ, એન્જિનિયરિંગ અને અદ્યતન ટેકનોલોજી સાથે સંકળાયેલી ૩૦ થી વધુ આંતરરાષ્ટ્રીય કંપનીઓના ટોચના અધિકારીઓએ ભાગ લીધો હતો.
ExxonMobil, Chevron, Honeywell, GAIL, Larsen & Toubro, Weatherford, LanzaTech, S&P Global અને McKinsey જેવી કંપનીઓની ભાગીદારીએ આ બેઠકનું મહત્વ વધારી દીધું છે.
ઉદ્યોગ અને ઉડ્ડયન ક્ષેત્ર પર ખાસ ભાર
ચર્ચાનો મોટો ભાગ ઔદ્યોગિક વિસ્તરણ અને ઉડ્ડયન (એવિએશન) ક્ષેત્રમાં ઊર્જા ઉકેલો પર કેન્દ્રિત હતો. સસ્ટેનેબલ એવિએશન ફ્યુઅલ, કાર્બન રિસાયકલિંગ અને લો-કાર્બન ટેકનોલોજીમાં અમેરિકન કંપનીઓની વધતી જતી રુચિને ભારત માટે મોટી તક તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ ટેકનોલોજી ભારતના ભારે ઉદ્યોગો અને ઝડપથી વિકસતા એવિએશન સેક્ટર માટે ‘ગેમ-ચેન્જર’ સાબિત થઈ શકે છે.
ભારત-અમેરિકા એનર્જી કોરિડોર શું છે?
ભારત-અમેરિકા એનર્જી કોરિડોર કોઈ ભૌતિક માળખાનું નામ નથી, પરંતુ તે બંને દેશો વચ્ચેના ઊર્જા વેપાર, રોકાણ, તકનીકી સહયોગ અને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીનું પ્રતીક છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય:
- ભારતની વધતી જતી ઊર્જા માંગને પૂરી કરવી.
- સપ્લાય ચેઈનને સુરક્ષિત બનાવવી.
- સ્વચ્છ ઊર્જા સંક્રમણ (ક્લીન એનર્જી ટ્રાન્ઝિશન) ને ગતિ આપવી.
આ અંતર્ગત અમેરિકાથી ભારતને LNG, ક્રૂડ ઓઈલ અને અન્ય ઊર્જા ઉત્પાદનોનો પુરવઠો વધી રહ્યો છે. હાલમાં ભારત-અમેરિકા દ્વિપક્ષીય ઊર્જા વેપાર $૧૩-૧૪ બિલિયનના સ્તરને વટાવી ગયો છે.
વ્યૂહાત્મક મહત્વ પણ અગત્યનું
ઊર્જા કોરિડોર માત્ર વેપાર પૂરતો મર્યાદિત નથી. તેનો વ્યૂહાત્મક ઉદ્દેશ્ય ભારતની ઊર્જા નિર્ભરતામાં વિવિધતા લાવવા, ચીન પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા અને ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં સ્થિરતા મજબૂત કરવાનો છે. નિષ્ણાતો માને છે કે આગામી વર્ષોમાં આ ઊર્જા ભાગીદારી ભારત-અમેરિકા સંબંધોનો સૌથી મજબૂત સ્તંભ બની શકે છે.
