WHO ના આંકડા ચેતવનારા, COPD હવે વૈશ્વિક મૃત્યુકારણમાં ત્રીજા સ્થાને
શિયાળો શરૂ થતાં જ હવામાનમાં પ્રદૂષણનું સ્તર ઝડપથી વધી રહ્યું છે અને તેની સૌથી વધારે અસર મોટા શહેરોમાં થઈ રહી છે. દિલ્હીની સ્થિતિ દર વર્ષે જેમ આજે પણ ગંભીર બની છે અને ગુજરાતમાં ખાસ કરીને અમદાવાદમાં વાયુ ગુણવત્તા નોંધપાત્ર રીતે ખરાબ થઈ છે. પ્રદૂષિત હવા ખાસ કરીને શ્વાસ સંબંધિત લોકો માટે મોટું જોખમ બની રહે છે અને ફેફસાની ક્ષમતા ધીરે ધીરે ઘટે છે. આ પરિસ્થિતિ સારવાર કરતાં વધુ બચાવની જરૂરિયાત બતાવે છે.
કોરોના પછી COPD દર્દીઓમાં 30 ટકા વધારો
પલ્મોનોલોજિસ્ટોના જણાવ્યા મુજબ કોવિડ બાદના વર્ષોમાં સીઓપીડીના કેસોમાં 30 ટકા સુધીનો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. શિયાળાની ઠંડી અને સ્થિર હવા પ્રદૂષણને નીચે જ દબાવી રાખે છે, જેનાથી લોકો વધુ ધૂળ અને ધુમાડાનો શ્વાસ લેવાય છે. WHO ના જણાવ્યા મુજબ વિશ્વના મોતના મુખ્ય કારણોમાં COPD પહેલાના ચોથાથી હવે ત્રીજા ક્રમે આવી ગયું છે. નવેમ્બર મહિનો ખાસ સીઓપીડી અવેરનેસ મન્થ તરીકે ઓળખાય છે અને નિષ્ણાતો સમયસર ટેસ્ટિંગ અને જીવનશૈલી સુધારવાની સલાહ આપે છે.
ઠંડીમાં પ્રદૂષણ ફેફસામાં વધુ ચોટ કરે છે
શિયાળા દરમિયાન હવાની ગુણવત્તા ઘટી જતાં ધૂળ અને ધુમાડાના કણો નીચે અટકી રહે છે, જે સીધા શ્વાસનળીમાં અસર કરે છે. તેની અસરથી ફેફસા સૂજી જાય છે, ઓક્સિજન ક્ષમતા ઘટે છે અને લાંબા ગાળે શ્વાસની બીમારીઓ ઊગ્ર બને છે. અસ્થમા, બ્રોન્કાઇટિસ સાથે COPD જેવા રોગોમાં આ પરિસ્થિતિ વધુ ખતરનાક સાબિત થાય છે. સતત ખાંસી, શ્વાસમાં તકલીફ, છાતીમાં ભારણ અને થાક આ રોગના મુખ્ય લક્ષણો છે. પ્રદૂષણ સામે સતત બચાવ જરૂરી છે.
વહેલી તપાસ ફેફસાને બચાવી શકે છે
ડૉ. કાશ્મીરા ઝાલાના જણાવ્યા મુજબ ડાયાબિટીસ કે કોલેસ્ટ્રોલ જેવી બીમારીઓની જેમ ફેફસાને લોકો ગંભીરતાથી લેતા નથી. પલ્મોનરી ફંક્શન ટેસ્ટ (PFT) દ્વારા રોગનું શરૂઆતમાં જ નિદાન થઈ શકે છે અને સારવાર સરળ બને છે. ઘણા દર્દીઓ ત્યારે હોસ્પિટલ પહોંચે છે જ્યારે ફેફસાને મોટું નુકસાન થઈ ચુંક્યું હોય છે. નિયમિત તપાસ, દવા અને જીવનશૈલીમાં ફેરફારથી COPDને નિયંત્રિત કરી શકાય છે. વહેલી જાગૃતિ જીવન ગુણવત્તા વધારવાનો મુખ્ય માર્ગ માનવામાં આવે છે.
માસ્ક, વેક્સીન અને સાવચેતી જરૂરી
ડૉ. રાહુલ જાલાના જણાવ્યા મુજબ શિયાળામાં બહાર નીકળતા સમયે માસ્ક પહેરવું અત્યંત જરૂરી છે અને ખાસ કરીને વહેલી સવારની કસરતથી દૂર રહેવું જોઈએ. દર વર્ષે ફ્લુ વેક્સિન લેવું પણ ફેફસાનું રક્ષણ કરવા માટે ઉપયોગી થાય છે. 50 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકો અથવા હૃદય-શ્વસન સંબંધિત દર્દીઓએ ખાસ આ રસી લેવી જોઈએ. સાચી સાવચેતીથી ફેફસાને થતા નુકસાનને ધીમું કરી શકાય છે અને પ્રદૂષણના અસરકારક પ્રતિકાર શક્ય બને છે.
