તાઈવાન મુદ્દે ભડક્યા શી જિનપિંગ: ચીને અમેરિકાની ૨૦ સંરક્ષણ કંપનીઓ પર મૂક્યો પ્રતિબંધ; ‘રેડ લાઇન’ ઓળંગવાની આપી ચેતવણી
ચીન અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધો ફરી એકવાર તળિયે પહોંચી ગયા છે. અમેરિકા દ્વારા તાઈવાનને ૧૧.૧ અબજ ડોલરના રેકોર્ડબ્રેક હથિયારોના વેચાણને મંજૂરી આપ્યા બાદ ચીન ગુસ્સે ભરાયું છે. રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગના નિર્દેશ પર ચીને જવાબી કાર્યવાહી કરતા અમેરિકાની ૨૦ મોટી સંરક્ષણ (Defense) કંપનીઓ અને તેના ૧૦ વરિષ્ઠ અધિકારીઓ પર આકરા પ્રતિબંધો લાદી દીધા છે.
કેમ ગુસ્સે થયું ચીન?
તાજેતરમાં જ ટ્રમ્પ પ્રશાસને તાઈવાન માટે ૧૧.૧ અબજ ડોલરના હથિયાર પેકેજની જાહેરાત કરી હતી. ચીન તાઈવાનને પોતાનો હિસ્સો માને છે અને આ સોદાને તે પોતાની સાર્વભૌમત્વ પર સીધો હુમલો ગણાવી રહ્યું છે. ચીનના વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તાઈવાનનો મુદ્દો ચીન માટે કોઈ પણ સંજોગોમાં સમજૂતીનો વિષય નથી.
‘રેડ લાઇન’ પાર ન કરવાની ચેતવણી
ચીનના વિદેશ મંત્રાલયે જારી કરેલા સત્તાવાર નિવેદનમાં અમેરિકાને આકરી ચેતવણી આપી છે કે:
- મુખ્ય હિતોનું કેન્દ્ર: તાઈવાનનો પ્રશ્ન ચીનના મૂળ હિતોના કેન્દ્રમાં છે.
- રેડ લાઇન: ચીન-અમેરિકા સંબંધોમાં તાઈવાન એક ‘રેડ લાઇન’ છે. આ લાઇનને ઓળંગવાના કોઈપણ પ્રયાસને સખત જવાબ આપવામાં આવશે.
- સાર્વભૌમત્વનો ભંગ: અમેરિકા ‘વન ચાઇના પોલિસી’નું સતત ઉલ્લંઘન કરી રહ્યું છે અને તાઈવાનને હથિયારો વેચીને પ્રાદેશિક શાંતિ જોખમાવી રહ્યું છે.
કોના પર લાગ્યા પ્રતિબંધો?
ચીને જે ૨૦ કંપનીઓ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે તેમાં લોકહીડ માર્ટિન, રેથિયોન અને બોઈંગ જેવી દિગ્ગજ સંરક્ષણ કંપનીઓની પેટા કંપનીઓ સામેલ હોવાનું મનાય છે. આ પ્રતિબંધો હેઠળ:
- ચીનમાં આ કંપનીઓની મિલકતો જપ્ત કરવામાં આવશે.
- ચીની સંસ્થાઓ કે વ્યક્તિઓ આ કંપનીઓ સાથે કોઈ વ્યવહાર કરી શકશે નહીં.
- સંબંધિત ૧૦ અમેરિકી અધિકારીઓના ચીન પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો છે.
તાઈવાનની સુરક્ષા અને અમેરિકાનું વલણ
અમેરિકાનું કહેવું છે કે તાઈવાનને હથિયારો આપવા એ ‘તાઈવાન રિલેશન્સ એક્ટ’ હેઠળ તેમની કાયદેસરની જવાબદારી છે જેથી તાઈવાન પોતાની રક્ષા કરી શકે. ખાસ કરીને દરિયાઈ સુરક્ષા અને મિસાઈલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ માટે આ ૧૧.૧ અબજ ડોલરનો સોદો અત્યંત મહત્વનો માનવામાં આવે છે.
વિશ્વ પર અસર
વૈશ્વિક નિષ્ણાતો માને છે કે વિશ્વની બે સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓ વચ્ચેનો આ સંઘર્ષ સપ્લાય ચેઈન અને વૈશ્વિક સુરક્ષા માટે ખતરો પેદા કરી શકે છે. દક્ષિણ ચીન સાગરમાં સૈન્ય ગતિવિધિઓ વધવાની આશંકા પણ સેવાઈ રહી છે.
