ઈરાનની મહિલાઓ માટે ઐતિહાસિક બદલાવ: હવે રસ્તાઓ પર કાયદેસર રીતે દોડશે મોટરસાઈકલ
ઈરાન સરકારે એક ઐતિહાસિક નીતિગત નિર્ણય લેતા મહિલાઓને સત્તાવાર રીતે મોટરસાઈકલ ડ્રાઈવિંગ લાયસન્સ જારી કરવાના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી દીધી છે. 3 ફેબ્રુઆરી 2026 ના રોજ પ્રથમ ઉપરાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ રઝા આરિફ દ્વારા હસ્તાક્ષર કરાયેલા આ આદેશ સાથે વર્ષોથી ચાલી આવતી કાયદાકીય અસ્પષ્ટતાનો અંત આવ્યો છે, જેણે મહિલા સવારોને રસ્તાથી દૂર રાખ્યા હતા.
કાયદાકીય અવરોધોનો અંત
અગાઉ, ઈરાનના ટ્રાફિક કાયદાની કલમ 20 માં લાયસન્સ ધારકો માટે માત્ર “પુરુષો” શબ્દનો ઉલ્લેખ હતો. આ ટેકનિકલ ખામીને કારણે મહિલાઓ કાયદેસરનું પ્રમાણપત્ર મેળવી શકતી ન હતી અને અકસ્માતની સ્થિતિમાં તેમને વાહન વીમા (Insurance) નો લાભ પણ મળતો ન હતો. જોકે કાયદામાં મહિલાઓ માટે સ્પષ્ટપણે કોઈ પ્રતિબંધ નહોતો, પરંતુ વ્યવહારિક રીતે પોલીસ તેમને લાયસન્સ આપવાનો ઈનકાર કરતી હતી.
તાલીમ અને સુરક્ષાના નવા નિયમો
મહિલા અને પરિવાર બાબતોના ઉપરાષ્ટ્રપતિ ઝહરા બેહરોઝ અઝરના નેતૃત્વમાં તૈયાર કરવામાં આવેલા આ નવા માળખામાં કેટલાક મહત્વપૂર્ણ નિર્દેશો આપવામાં આવ્યા છે:
- મહિલા પ્રશિક્ષક: તાલીમ કાર્યક્રમો અને પરીક્ષાઓમાં મહિલા પ્રશિક્ષકો અને અધિકારીઓને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે જેથી સાંસ્કૃતિક રીતે અનુકૂળ વાતાવરણ સુનિશ્ચિત કરી શકાય.
- વિશેષ ટેકનોલોજી: ઇલેક્ટ્રિક મોટરસાઈકલ અને ABS બ્રેકિંગ સિસ્ટમ જેવા ઉચ્ચ સુરક્ષા સાધનોના ઉત્પાદનને પ્રાથમિકતા આપવા માટે સંબંધિત મંત્રાલયને સૂચના આપવામાં આવી છે.
- FARAJA ની દેખરેખ: લો એન્ફોર્સમેન્ટ કમાન્ડ (FARAJA) ને મહિલા અરજદારોના પરીક્ષણ અને લાયસન્સ આપવા માટેની વહીવટી પ્રક્રિયાઓ સ્થાપિત કરવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે.
સામાજિક અને આર્થિક પ્રભાવ
આ નિર્ણય ઈરાનમાં વધતી જતી આર્થિક પડકારો, ટ્રાફિકની ગીચતા અને સસ્તા પરિવહનની જરૂરિયાત વચ્ચે લેવામાં આવ્યો છે. ઘણી મહિલાઓએ મોટરસાઈકલને માત્ર શોખ જ નહીં, પરંતુ પોતાની દૈનિક જરૂરિયાતો અને સ્વતંત્રતાના પ્રતીક તરીકે અપનાવી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, જ્યાં પહેલા મહિલા સવારોને પોલીસનો ડર લાગતો હતો, હવે તેઓ કાયદેસરની સુરક્ષા સાથે રસ્તા પર ઉતરી શકશે.
વિરોધ પ્રદર્શનોની પૃષ્ઠભૂમિ
આ સુધારાને ઈરાનમાં 2022 માં મહસા અમીનીના કસ્ટડીમાં થયેલા મૃત્યુ બાદ ફાટી નીકળેલા દેશવ્યાપી વિરોધ પ્રદર્શનોની પૃષ્ઠભૂમિમાં જોવામાં આવી રહ્યો છે. જોકે કેટલાક રૂઢિચુસ્ત વર્ગોએ હિજાબના પાલનને લઈને ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી, પરંતુ ટ્રાફિક નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે હેલ્મેટ પહેરવું એ પોતાની રીતે ધાર્મિક અને સુરક્ષા બંને જરૂરિયાતો પૂરી કરે છે.
નિષ્ણાતો માને છે કે આ પગલું માત્ર મહિલાઓની સ્વાયત્તતા જ નહીં વધારે, પરંતુ ઈરાનના જાહેર સ્થળો પર મહિલાઓની હાજરીને એક નવી ઓળખ આપશે, જેવું તાજેતરના વર્ષોમાં સાઉદી અરેબિયા જેવા દેશોમાં પણ જોવા મળ્યું છે.
