બિહારમાં ટૂંક સમયમાં આવશે 44,000 શિક્ષકોની મોટી ભરતી
બિહારની સરકારી શાળાઓમાં શિક્ષકોની અછત દૂર કરવા અને શિક્ષણ વ્યવસ્થાને મજબૂત કરવા માટે નીતીશ સરકાર વધુ એક મોટું પગલું ભરવા જઈ રહી છે. બિહાર જાહેર સેવા આયોગ (BPSC) દ્વારા ‘ચોથા તબક્કાની શિક્ષક નિમણૂક’ (TRE-4) ની પ્રક્રિયા ટૂંક સમયમાં શરૂ થવા જઈ રહી છે. રાજ્યના હજારો યુવાનો માટે સરકારી નોકરી મેળવવાની આ એક સુવર્ણ તક છે. શિક્ષણ વિભાગે અંદાજે 44,000 ખાલી પદોની વિગતો એકત્ર કરી લીધી છે અને ભરતીનું કાઉન્ટડાઉન શરૂ થઈ ગયું છે.
ભરતીની વિગતો: કયા ધોરણો માટે કેટલી ભરતી થશે?
આ વખતની ભરતી પ્રક્રિયામાં માધ્યમિક (Secondary) અને ઉચ્ચ માધ્યમિક (Higher Secondary) સ્તર પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું છે. શિક્ષણ વિભાગ દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવેલા આંકડા મુજબ, ધોરણ 1 થી 12 સુધીની ખાલી જગ્યાઓનું વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
પદોનું શ્રેણીવાર વિભાજન: | ધોરણ સ્તર | અંદાજિત પદોની સંખ્યા | | :— | :— | | પ્રાથમિક અને મધ્ય (ધોરણ 1 થી 8) | 19,000 પદ | | માધ્યમિક (ધોરણ 9 અને 10) | 12,000 પદ | | ઉચ્ચ માધ્યમિક (ધોરણ 11 અને 12) | 13,000 પદ | | કુલ પદ | અંદાજે 44,000 |
પસંદગી પ્રક્રિયા અને નોટિફિકેશનની સ્થિતિ
શિક્ષણ વિભાગને તમામ જિલ્લાઓમાંથી અનામત રોસ્ટર મુજબ ખાલી જગ્યાઓની યાદી મળી ગઈ છે. વિભાગે આ પદોને મંજૂરી આપી દીધી છે અને હાલમાં આ પ્રસ્તાવ સામાન્ય વહીવટ વિભાગ પાસે વિચારણા હેઠળ છે. ત્યાંથી લીલી ઝંડી મળતા જ તેની જાહેરાત BPSC ને મોકલી દેવામાં આવશે. સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, આગામી મહિને (માર્ચ 2026) સુધીમાં સત્તાવાર નોટિફિકેશન બહાર પડવાની પ્રબળ શક્યતા છે.
ડોમિસાઈલ અને અનામતનું નવું સમીકરણ: બિહારના યુવાનોને મોટો લાભ
TRE-4 માં આ વખતે સૌથી મોટો ફેરફાર અનામત અને ડોમિસાઈલ નીતિને લઈને જોવા મળી શકે છે. બિહાર સરકાર સ્થાનિક ઉમેદવારોને પ્રાથમિકતા આપવા માટે નિયમો કડક બનાવી રહી છે:
-
85% અનામતની તૈયારી: ચર્ચા છે કે કુલ બેઠકોના લગભગ 85 ટકા ભાગ માત્ર બિહારના મૂળ રહેવાસીઓ માટે અનામત રાખવામાં આવશે.
-
15% ઓપન બેઠકો: માત્ર 15 ટકા બેઠકો પર જ અન્ય રાજ્યોના ઉમેદવારો અથવા એવા ઉમેદવારો અરજી કરી શકશે જેમણે મેટ્રિક/ઈન્ટરનો અભ્યાસ બિહારની બહાર કર્યો હોય.
-
મહિલા અનામત: રાજ્ય સરકારની નીતિ મુજબ, મહિલા ઉમેદવારોને પદોમાં વિશેષ અનામતનો લાભ મળશે, જેનાથી તેમની ભાગીદારી વધશે.
શિક્ષણ વ્યવસ્થા પર પ્રભાવ: વિદ્યાર્થી-શિક્ષક રેશિયો સુધરશે
શિક્ષણ વ્યવસ્થા પર પ્રભાવ: વિદ્યાર્થી-શિક્ષક રેશિયો સુધરશેછેલ્લા બે વર્ષમાં બિહારમાં શિક્ષકોની ભરતીના કિસ્સામાં દેશમાં રેકોર્ડ સર્જાયો છે. પ્રથમ ત્રણ તબક્કા (TRE-1, 2, 3) માં લગભગ 2.27 લાખ શિક્ષકોની નિમણૂક કરવામાં આવી છે.
-
કુલ શિક્ષકોની સંખ્યા: ચોથા તબક્કા પછી રાજ્યમાં શિક્ષકોની કુલ સંખ્યા 6.40 લાખ ને પાર કરી જશે.
-
શિક્ષણની ગુણવત્તા: હાલમાં સરેરાશ 29 વિદ્યાર્થીઓ દીઠ એક શિક્ષક છે, જે નવી ભરતી પછી ઘટીને 27 વિદ્યાર્થી દીઠ એક શિક્ષક થઈ જશે. આનાથી વર્ગમાં બાળકો પર વ્યક્તિગત ધ્યાન આપવું સરળ બનશે.
સક્ષમતા પરીક્ષા અને કાઉન્સિલિંગ અપડેટ
એક તરફ નવી ભરતીની તૈયારી છે, તો બીજી તરફ નિયોજિત શિક્ષકોને રાજ્ય કર્મચારીનો દરજ્જો આપવાની પ્રક્રિયા પણ ચાલુ છે.
-
સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓના શિક્ષકો માટે લેવાયેલી સક્ષમતા પરીક્ષા ના ત્રીજા અને ચોથા તબક્કામાં સફળ થયેલા 12,819 ઉમેદવારો ની કાઉન્સિલિંગ પ્રક્રિયા શરૂ થઈ ગઈ છે.
-
આ કાઉન્સિલિંગ 11 ફેબ્રુઆરી 2026 સુધી ચાલશે. જિલ્લા કેન્દ્રો પર સવારે 9 થી સાંજના 4:30 વાગ્યા સુધી પ્રમાણપત્રોની ચકાસણી કરવામાં આવી રહી છે.
નિષ્કર્ષ: બિહારના યુવાનો માટે ‘કરિયર’ ના નવા દ્વાર
બિહારમાં શિક્ષક ભરતીનો ચોથો તબક્કો માત્ર રાજ્યની શૈક્ષણિક ગુણવત્તા જ નહીં વધારે, પરંતુ બેરોજગારી દૂર કરવામાં પણ સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે. જો તમે પણ શિક્ષક બનવાની યોગ્યતા (B.Ed/D.El.Ed અને CTET/STET) ધરાવતા હોવ, તો તમારી તૈયારી તેજ કરી દો. નોટિફિકેશન ગમે ત્યારે આવી શકે છે.
