શું ભારત રશિયન તેલની ખરીદી બંધ કરશે? ટ્રમ્પના દાવા અને ભારત-રશિયાની પ્રતિક્રિયાએ વધાર્યું સસ્પેન્સ
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના તાજેતરના દાવાએ વૈશ્વિક રાજદ્વારી અને ઉર્જા બજારમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ તેમને વ્યક્તિગત ખાતરી આપી છે કે ભારત હવે રશિયા પાસેથી ક્રૂડ તેલ ખરીદવાનું બંધ કરી દેશે. જોકે, ભારત અને રશિયા બંનેએ આ દાવા પર પોતાની સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી છે, જેનાથી આ મુદ્દે અસમંજસની સ્થિતિ સર્જાઈ છે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો મોટો દાવો અને ટ્રેડ ડીલ
ઓવલ ઓફિસમાં પત્રકારો સાથે વાત કરતા ટ્રમ્પે કહ્યું કે પીએમ મોદી તેમના “સારા મિત્ર” છે અને ભારત ટૂંક સમયમાં રશિયા પાસેથી તેલની ખરીદી બંધ કરી દેશે. ટ્રમ્પના જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકા અને ભારત વચ્ચે એક નવો વેપાર કરાર થયો છે, જે હેઠળ અમેરિકા ભારતીય ઉત્પાદનો પર લાગતા ટેરિફ (કર) ને 50% થી ઘટાડીને 18% કરી દેશે. તેના બદલામાં, ભારતે રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાનું બંધ કરવું પડશે અને અમેરિકા કે વેનેઝુએલા જેવા દેશો પાસેથી પોતાનો પુરવઠો વધારવો પડશે.
ભારત સરકારની સ્પષ્ટતા: ‘હિતોની રક્ષા સર્વોપરી’
ભારતીય વિદેશ મંત્રાલય (MEA) એ ટ્રમ્પના આ દાવાઓ પર સંતુલિત પ્રતિક્રિયા આપી છે. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જાયસવાલે સ્પષ્ટ કર્યું કે તેમની જાણકારી મુજબ વડાપ્રધાન મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ વચ્ચે તાજેતરમાં આવી કોઈ ફોન કોલ કે વાતચીત થઈ નથી. મંત્રાલયે ભારતની ઉર્જા નીતિનો પુનરોચ્ચાર કરતા કહ્યું કે ભારત માટે સૌથી મોટી પ્રાથમિકતા પોતાના નાગરિકોના હિતોની રક્ષા કરવાની છે. ભારત સ્થિર ભાવો અને સુરક્ષિત પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવા માટે પોતાના સ્ત્રોતોનો વિસ્તાર કરી રહ્યું છે.
રશિયાએ તોડ્યું મૌન: ‘નથી મળ્યો કોઈ સત્તાવાર સંદેશ’
ક્રેમલિન (રશિયાનું રાષ્ટ્રપતિ કાર્યાલય) એ પણ ટ્રમ્પના દાવાઓને પાયાવિહોણા ગણાવ્યા છે. પ્રવક્તા દિમિત્રી પેસ્કોવે કહ્યું કે રશિયાને ભારત તરફથી તેલની ખરીદી બંધ કરવા અંગે કોઈ સત્તાવાર નિવેદન કે સંદેશ મળ્યો નથી. ભારતમાં રશિયાના રાજદૂત ડેનિસ અલીપોવે પ્રતિક્રિયા આપતા કહ્યું કે ભારતની અર્થવ્યવસ્થા માટે રશિયન તેલની જરૂર છે અને રશિયા ભારતનો સૌથી વિશ્વસનીય ઉર્જા ભાગીદાર બની રહેશે.
તેલના વેપારના મહત્વના આંકડા
- ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું લગભગ 90% તેલ બીજા દેશોમાંથી આયાત કરે છે.
- વર્તમાનમાં ભારતના કુલ આયાતનો આશરે 35% થી 40% હિસ્સો રશિયા પાસેથી આવે છે.
- 2021 માં રશિયાનો હિસ્સો માત્ર 3% હતો, જે 2024 સુધીમાં વધીને ટોચ પર પહોંચી ગયો છે.
- રશિયા ભારતને તેલ પર પ્રતિ બેરલ 3-4 ડોલરનું ડિસ્કાઉન્ટ પણ આપે છે, જે ભારતીય અર્થતંત્ર માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક છે.
જ્યાં એક તરફ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ભારત પર રશિયા સાથેના વ્યાપારી સંબંધો ઘટાડવા માટે દબાણ કરી રહ્યા છે અને ટેરિફનું રાજકારણ રમી રહ્યા છે, ત્યાં બીજી તરફ ભારતે પોતાની ‘વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા’ (Strategic Autonomy) અને રાષ્ટ્રીય હિતોને પ્રાથમિકતા આપી છે. હાલમાં, રશિયા અને ભારત વચ્ચેની વ્યુહાત્મક ભાગીદારી મજબૂત બનેલી છે અને તેલની ખરીદી રોકવા અંગે કોઈ સત્તાવાર નિર્ણય સામે આવ્યો નથી.
