ખર્ચ બચત અને પર્યાવરણમિત્ર ખેતી તરફ દોરી જતી પ્રાકૃતિક કૃષિ તાલીમશાળા અમરેલી જિલ્લામાં યોજાઈ
અમરેલી જિલ્લાના દડવા રાંદલ મુકામે ગુજરાત પ્રાકૃતિક કૃષિ વિકાસ બોર્ડ દ્વારા એક વિશેષ તાલીમશાળાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ તાલીમશાળામાં ખેડૂતોને રાસાયણિક ખેતીના ગેરફાયદા સમજાવીને પર્યાવરણમિત્ર અને ખર્ચ બચતવાળી પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવવા પ્રેરિત કરવામાં આવ્યા હતા.
પ્રાકૃતિક ખેતીના મુખ્ય આયામોની સમજ
તાલીમ દરમિયાન એગ્રીકલ્ચર આસિસ્ટન્ટ શ્રી જનકભાઈ ચાવડા અને તજજ્ઞો દ્વારા ખેડૂતોને પ્રાકૃતિક ખેતીના પાયાના સિદ્ધાંતો વિશે વિસ્તૃત માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું હતું:
-
જીવામૃત અને ઘનજીવામૃત: ગાયના ગોબર અને ગૌમૂત્રના ઉપયોગથી જમીનમાં સૂક્ષ્મ જીવાણુઓની સંખ્યા વધારી જમીનને પોષણ આપવાની રીત.
-
આચ્છાદન (Mulching): જમીનમાં ભેજ જાળવી રાખવા અને નિંદામણ ઘટાડવા માટે પાકના અવશેષોનો ઉપયોગ.
-
બીજ સંરક્ષણ: સ્વદેશી બીજનો ઉપયોગ અને તેનું જતન કરવાની પદ્ધતિ.
-
રોગ નિયંત્રણ: રાસાયણિક દવાઓને બદલે કુદરતી સ્ત્રોતો દ્વારા જીવાત પર અંકુશ મેળવવાના ઉપાયો.
મહિલા ખેડૂતોની સક્રિય ભાગીદારી
આ કાર્યક્રમની વિશેષતા એ રહી કે તેમાં મોટી સંખ્યામાં મહિલા ખેડૂતોએ ભાગ લીધો હતો. મહિલાઓએ ખેતીના વ્યવસાયમાં પ્રાકૃતિક પદ્ધતિનો અમલ કરીને ઘરની આર્થિક સ્થિતિ અને પરિવારના સ્વાસ્થ્યને કેવી રીતે સુધારી શકાય તે અંગેની જાણકારી મેળવી હતી. રાસાયણિક ખેતીથી માનવ સ્વાસ્થ્ય પર થતા જોખમો અને જમીનની ઘટતી જતી ફળદ્રુપતા અંગે પણ ગંભીરતાથી ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
અમરેલી જિલ્લામાં વધતો વ્યાપ
અમરેલી જિલ્લામાં પ્રાકૃતિક ખેતીનો વ્યાપ નિરંતર વધી રહ્યો છે. અનેક ખેડૂતો હવે કઠોળ, ધાન્ય અને બાગાયતી પાકોમાં ગૌ-આધારિત પદ્ધતિ અપનાવી રહ્યા છે. આ તાલીમશાળાઓ દ્વારા ખેડૂતોમાં સ્વસ્થ જમીન અને ગુણવત્તાસભર ઉત્પાદન માટે સકારાત્મક દૃષ્ટિકોણ કેળવાઈ રહ્યો છે, જે ભવિષ્યમાં ‘સમૃદ્ધ ખેડૂત, સમૃદ્ધ ભારત’ના લક્ષ્યને સાકાર કરશે.
