સામરપાડા ગામે કૃષિ સખી અને કોમ્યુનિટી રિસોર્સ પર્સન દ્વારા પ્રાકૃતિક ખેતી અંગે પ્રેક્ટીકલ તાલીમ
વલસાડ જિલ્લાના પારડી તાલુકાના સામરપાડા ગામમાં ખેડૂતોને રાસાયણિક ખેતી છોડી કુદરતી પદ્ધતિ અપનાવવા પ્રોત્સાહિત કરવાના હેતુથી પ્રાકૃતિક ખેતી તાલીમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યક્રમમાં કૃષિ સખી અંબાબેન અને કોમ્યુનિટી રિસોર્સ પર્સન મહેન્દ્રભાઈએ ઉપસ્થિત રહી ખેડૂતોને વૈજ્ઞાનિક ઢબે ખેતી કરવાના પાઠ ભણાવ્યા હતા.
પ્રાકૃતિક ખેતીના પાંચ મુખ્ય સ્તંભો
તાલીમ દરમિયાન ખેડૂતોને પ્રાકૃતિક ખેતીના પાંચ પાયાના આયામો વિશે વિસ્તૃત સમજ આપવામાં આવી હતી:
-
જીવામૃત અને ઘનજીવામૃત: જમીનમાં ઉપયોગી બેક્ટેરિયાની સંખ્યા વધારવા અને ફળદ્રુપતા જાળવવા માટે.
-
બીજામૃત: વાવેતર પહેલા બીજને શુદ્ધ કરવા અને અંકુરણ ક્ષમતા વધારવા માટે.
-
આચ્છાદાન (Mulching): જમીનમાં ભેજ જાળવી રાખવા અને નિંદામણ ઘટાડવા માટે.
-
મિશ્ર પાક પદ્ધતિ: એક સાથે એકથી વધુ પાક લઈ જમીનનું પોષણ જાળવવું અને આર્થિક જોખમ ઘટાડવું.
પ્રેક્ટિકલ તાલીમ: અગ્નિસ્ત્ર બનાવવાની રીત
ખેડૂતોને જંતુનાશકો પાછળ થતો ખર્ચ ઘટાડવા માટે ‘અગ્નિસ્ત્ર’ કેવી રીતે બનાવવું તેની પ્રાયોગિક સમજ આપવામાં આવી હતી:
-
ઉપયોગ: ચુસિયા પ્રકારની જીવાતો અને ઈયળોના નિયંત્રણ માટે આ રામબાણ ઈલાજ છે.
-
બનાવવાની રીત: ગૌમૂત્ર, કડવા લીમડાના પાન, તમાકુ, તીખા મરચા અને લસણના મિશ્રણને ઉકાળીને તૈયાર થતા આ જૈવિક કીટનાશકની પ્રેક્ટિકલ તાલીમ ખેડૂતોએ ઉત્સાહભેર લીધી હતી.
પ્રાકૃતિક ખેતીના ફાયદા
તાલીમમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે પ્રાકૃતિક ખેતીથી જમીનનું સ્વાસ્થ્ય સુધરે છે, પાણીની જરૂરિયાત ઓછી રહે છે અને ખેતી ખર્ચમાં ધરખમ ઘટાડો થાય છે. સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે તેનાથી મળતું ઉત્પાદન સ્વાસ્થ્યપ્રદ હોય છે, જેની બજારમાં ઉંચી માંગ રહે છે.
