શું મશીનો માણસોની જગ્યા લેશે? ICRIER ના અભ્યાસે IT કર્મચારીઓની ચિંતા દૂર કરી, જાણો શું છે સત્ય.
છેલ્લા કેટલાક સમયથી વૈશ્વિક સ્તરે અને ભારતીય IT કંપનીઓમાં જોવા મળેલી છટણી માટે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ને જવાબદાર ઠેરવવામાં આવતું હતું. પરંતુ, ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ફોર રિસર્ચ ઓન ઇન્ટરનેશનલ ઇકોનોમિક રિલેશન્સ (ICRIER) દ્વારા OpenAI ના સહયોગથી તૈયાર કરાયેલા તાજેતરના અહેવાલે આ ધારણાને ખોટી સાબિત કરી છે. ‘AI અને નોકરીઓ: આ સમય કોઈ અલગ નથી’ શીર્ષક હેઠળના આ અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે AI નોકરીઓ છીનવવાનું સાધન નહીં, પણ કાર્યક્ષમતા વધારવાનું માધ્યમ બની રહ્યું છે.
શું AI ખરેખર નોકરીઓ ખાઈ રહ્યું છે?
નવેમ્બર ૨૦૨૫ થી જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ દરમિયાન ભારતના ૧૦ મુખ્ય શહેરોની ૬૫૦ IT કંપનીઓ પર કરવામાં આવેલા આ સર્વેમાં જાણવા મળ્યું કે મોટા પાયે થઈ રહેલી છટણી પાછળ AI સીધી રીતે જવાબદાર નથી. અહેવાલ મુજબ:
ઉત્પાદકતામાં વધારો: AI ના કારણે કાર્ય પદ્ધતિઓ વધુ વ્યવસ્થિત અને ઝડપી બની છે. જે કામમાં પહેલા કલાકો લાગતા હતા તે હવે મિનિટોમાં થઈ રહ્યું છે.
માનવ મૂલ્યમાં વધારો: AI કુશળ પ્રોફેશનલ્સને બદલવાને બદલે તેમના આઉટપુટને વધુ બહેતર બનાવી રહ્યું છે. કંપનીઓ હવે AI નો ઉપયોગ ‘સહાયક’ તરીકે કરી રહી છે.
ભરતીના વલણો: રિપોર્ટ સૂચવે છે કે એન્ટ્રી-લેવલની ભરતીમાં થોડો ઘટાડો થયો હોઈ શકે છે, પરંતુ મધ્યમ અને વરિષ્ઠ સ્તરના અનુભવી કર્મચારીઓની માંગમાં કોઈ ઘટાડો થયો નથી.
કયા કર્મચારીઓ પર જોખમ છે અને કયા સુરક્ષિત છે?
સંશોધનમાં સ્પષ્ટપણે બહાર આવ્યું છે કે AI નોકરીઓ દૂર નથી કરી રહ્યું પણ ‘કૌશલ્ય-આધારિત ફેરફાર’ (Skill-based shift) લાવી રહ્યું છે:
જોખમમાં રહેલી ભૂમિકાઓ: જે કામોમાં વારંવાર એકનું એક પુનરાવર્તન થતું હોય (Repetitive tasks) અથવા ડેટા એન્ટ્રી જેવી ઓટોમેશન થઈ શકે તેવી ભૂમિકાઓ પર જોખમ વધી શકે છે.
માંગમાં વધારો: સોફ્ટવેર ડેવલપર્સ, ડેટા એન્જિનિયર્સ અને ડેટાબેઝ એડમિનિસ્ટ્રેટર્સ જેવી ટેકનિકલ ભૂમિકાઓની માંગમાં ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. AI સિસ્ટમને મેનેજ કરવા અને તેને ડેવલપ કરવા માટે હજુ પણ માનવ બુદ્ધિ અનિવાર્ય છે.
કોવિડ પૂર્વેના વલણો સાથે સામ્યતા
સંશોધકોના મતે, હાલમાં IT ક્ષેત્રમાં જોવા મળી રહેલા ફેરફારો મોટાભાગે કોવિડ-૧૯ પહેલાના વલણો જેવા જ છે. AI એ માત્ર ટેકનોલોજીના ઉત્ક્રાંતિને વેગ આપ્યો છે. કંપનીઓ હવે એવા કર્મચારીઓની શોધમાં છે જેઓ AI ટુલ્સનો ઉપયોગ કરીને વધુ સારું પરિણામ આપી શકે. આનો અર્થ એ છે કે કર્મચારીઓએ હવે નવી ટેકનોલોજી સાથે અનુકૂલન સાધવાની અને અપસ્કિલિંગ કરવાની જરૂર છે.
નિષ્ણાતો માને છે કે AI એ ‘નોકરીઓનો અંત’ નથી, પરંતુ ‘નોકરીઓની નવી શરૂઆત’ છે. ICRIER નો આ અહેવાલ IT વ્યાવસાયિકો માટે રાહતના સમાચાર લાવ્યો છે. જે કર્મચારીઓ પોતાની જાતને બદલાતી ટેકનોલોજી મુજબ અપડેટ રાખશે, તેમના માટે AI જોખમ નહીં પણ કારકિર્દીમાં પ્રગતિ માટેનું એક શક્તિશાળી સાધન સાબિત થશે.
