શું ભારત છઠ્ઠી પેઢીના ફાઈટર પ્રોગ્રામમાં જોડાશે? ફ્રાન્સ-જર્મની પ્રોજેક્ટ પર ભારતની નજર
ભારતે સંરક્ષણ ક્ષેત્રે એક મોટું પગલું ભરતા ફ્રાન્સને સંકેત આપ્યા છે કે જો ફ્રાન્સ અને જર્મની વચ્ચેનો સંયુક્ત છઠ્ઠી પેઢીનો ફાઈટર પ્રોગ્રામ (FCAS) કોઈ કારણોસર અટકે અથવા તેમાં તિરાડ પડે, તો ભારત આ પ્રોજેક્ટમાં ભાગીદાર બનવા તૈયાર છે. આ પગલું ભારત માટે છઠ્ઠી પેઢીની ‘સ્ટીલ્થ ટેકનોલોજી’ અને અત્યાધુનિક ક્ષમતાઓ મેળવવાની એક સુવર્ણ તક સાબિત થઈ શકે છે, જે ભારતના સ્વદેશી AMCA પ્રોજેક્ટને પણ વેગ આપશે.
શું છે આ FCAS પ્રોગ્રામ?
‘ફ્યુચર કોમ્બેટ એર સિસ્ટમ’ (FCAS) એ ફ્રાન્સ, જર્મની અને સ્પેનનો એક મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ છે. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય 2040 સુધીમાં હાલના રાફેલ (Rafale) અને યુરોફાઈટર ટાયફૂન (Eurofighter Typhoon) વિમાનોની જગ્યાએ અત્યાધુનિક છઠ્ઠી પેઢીના ફાઈટર જેટ લાવવાનો છે. ભારત ખાસ કરીને ‘ન્યુ જનરેશન ફાઈટર’ (NGF) માં રસ દાખવી રહ્યું છે, જે આ પ્રોગ્રામનું મુખ્ય વિમાન હશે.
ફ્રાન્સ અને જર્મની વચ્ચે ખેંચતાણ
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ફ્રાન્સની દસોલ્ટ એવિએશન (Dassault Aviation) અને જર્મનીની એરબસ (Airbus) વચ્ચે કામની વહેંચણી અને ડિઝાઈન કંટ્રોલ બાબતે મતભેદો સર્જાયા છે. ફ્રાન્સ ઈચ્છે છે કે આ નવું વિમાન ભવિષ્યના એરક્રાફ્ટ કેરિયર (યુદ્ધ જહાજ) પરથી ઉડી શકે તેવું હોય, જ્યારે જર્મની લાંબા અંતરના ભારે ઈન્ટરસેપ્ટર મોડલ પર ભાર મૂકી રહ્યું છે. આ જ તિરાડ ભારત માટે તક બની શકે તેમ છે.
કેટલું શક્તિશાળી હશે NGF?
આ નવું ફાઈટર જેટ અત્યંત શક્તિશાળી હશે. તેનું અંદાજિત વજન 30,000 થી 32,000 કિલોગ્રામની આસપાસ હશે, જે રાફેલ (24,500 કિગ્રા) કરતા ઘણું વધારે છે. આ વિમાન રશિયાના સુખોઈ Su-57 અને અમેરિકાના F-22 રેપ્ટરની શ્રેણીમાં આવશે. તે માત્ર માનવ સંચાલિત વિમાન જ નહીં હોય, પરંતુ ડ્રોન (રિમોર્ટ કેરિયર) ની આખી ટુકડીનું નેતૃત્વ કરવાની પણ ક્ષમતા ધરાવશે.
એન્જિન ટેકનોલોજીમાં ભારતની ભાગીદારી
આ પ્રોજેક્ટ માટે એક ખાસ ‘વેરિયેબલ સાયકલ એન્જિન’ વિકસાવવામાં આવી રહ્યું છે. ફ્રાન્સની કંપની સફરાન (Safran) પહેલેથી જ ભારતના AMCA Mk2 પ્રોજેક્ટ માટે 120 કિલો ન્યૂટન પાવરના એન્જિનના સહ-વિકાસમાં જોડાયેલી છે. આ ભાગીદારીને કારણે ભારત અને ફ્રાન્સના એરોસ્પેસ સંબંધો પહેલેથી જ મજબૂત છે, જે આ નવા પ્રોજેક્ટમાં ભારતની એન્ટ્રી સરળ બનાવી શકે છે.
ભારતને શું ફાયદો થશે?
જો ભારત આ પ્રોગ્રામમાં સામેલ થાય છે, તો તેને નીચે મુજબના ફાયદા થઈ શકે છે:
- છઠ્ઠી પેઢીની ટેકનોલોજી: અત્યાધુનિક સ્ટીલ્થ અને નેટવર્ક આધારિત યુદ્ધ પ્રણાલી.
- વ્યૂહાત્મક મજબૂતી: ચીન અને પાકિસ્તાન સામે હવાઈ સરસાઈ મેળવવામાં મદદ મળશે.
- સ્વદેશી પ્રોજેક્ટને બળ: આ ભાગીદારીથી મળેલી ટેકનોલોજી ભારતના સ્વદેશી એડવાન્સ્ડ મીડિયમ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટ (AMCA) પ્રોજેક્ટને વધુ આધુનિક બનાવશે.
હાલમાં આ બાબતે શરૂઆતની વાતચીત ચાલી રહી છે, પરંતુ જો ફ્રાન્સ-જર્મનીની ભાગીદારી તૂટે છે, તો ભારત માટે આ સંરક્ષણ ક્ષેત્રે ‘ગેમ ચેન્જર’ સાબિત થઈ શકે છે.
