યુદ્ધના વાદળો: અફઘાન વાયુસેનાએ પાકિસ્તાનની અંદર ઘૂસીને મિલિટરી કેમ્પ ઉડાવ્યા, પાકિસ્તાનમાં હાઈ-એલર્ટ
પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાન વચ્ચેના સંબંધોમાં અત્યારે સૌથી મોટો ભડાકો થયો છે. અફઘાનિસ્તાનના સંરક્ષણ મંત્રાલયે એવો દાવો કર્યો છે કે તેમના દળોએ પાકિસ્તાનની સરહદની અંદર ઘૂસીને અનેક મહત્વના લશ્કરી ઠેકાણાઓ પર ડ્રોન દ્વારા સચોટ હુમલા કર્યા છે. આ ઘટનાએ દક્ષિણ એશિયાના રાજકારણ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. ચાલો સમજીએ કે અફઘાનિસ્તાને પાકિસ્તાનના કયા વિસ્તારોને નિશાન બનાવ્યા છે અને આ હુમલાની ગંભીરતા કેટલી છે.
નૂર ખાન એરબેઝ અને 12મી કોર્પ્સ હેડક્વાર્ટર પર ડ્રોન એટેક
અફઘાનિસ્તાનના સંરક્ષણ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, તેમની વાયુસેનાએ પાકિસ્તાનના રાવલપિંડીમાં આવેલા અત્યંત મહત્વના ‘નૂર ખાન એરબેઝ’ પર ડ્રોન વડે હુમલો કર્યો છે. આ એરબેઝ પાકિસ્તાની સેના માટે વ્યૂહાત્મક રીતે ઘણું મહત્વનું માનવામાં આવે છે. આટલું જ નહીં, બલૂચિસ્તાનના ક્વેટામાં સ્થિત પાકિસ્તાની સેનાના 12મી ડિવિઝનના હેડક્વાર્ટર પર પણ હુમલાના સમાચાર છે. આ ઉપરાંત, ખૈબર પખ્તુનખ્વાના મોહમંદ એજન્સીમાં આવેલા ‘ખ્વાઝાઈ મિલિટરી કેમ્પ’ અને અન્ય ઘણા કમાન્ડ સેન્ટરોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા છે. અફઘાન સત્તાવાળાઓનો દાવો છે કે આ ઓપરેશન અત્યંત “ચોક્કસ અને સંકલિત” રીતે કરવામાં આવ્યું હતું, જેણે પાકિસ્તાની સેનાની સુરક્ષા વ્યવસ્થા પર મોટા સવાલો ઊભા કર્યા છે.
ડ્રોન ટેકનોલોજી અને બદલાતી જતી યુદ્ધની નીતિ
અગાઉ અફઘાનિસ્તાન પાસે આટલી અદ્યતન ડ્રોન ક્ષમતા હોવાની ચર્ચા ક્યારેય સાંભળવા મળી નહોતી. પરંતુ આ હુમલા દર્શાવે છે કે હવે સરહદી વિવાદોમાં ડ્રોન ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ યુદ્ધનું નવું પાસું બની રહ્યો છે. પાકિસ્તાન હંમેશા એવો દાવો કરતું આવ્યું છે કે તેની હવાઈ સુરક્ષા અભેદ્ય છે, પરંતુ રાવલપિંડી (જે પાકિસ્તાનનું લશ્કરી મુખ્યાલય પણ છે) સુધી ડ્રોન પહોંચી જવા તે પાકિસ્તાની સેના માટે એક મોટો ફજેતો ગણી શકાય.
અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચે વર્ષોથી ડ્યુરન્ડ લાઇન (Durand Line) અને આતંકવાદી સંગઠનોના આશ્રયસ્થાનોને લઈને વિવાદ ચાલી રહ્યો છે. અફઘાન સત્તાવાળાઓનું કહેવું છે કે આ હુમલાઓ પાકિસ્તાન દ્વારા કરવામાં આવતી સરહદી ઉશ્કેરણી અને અફઘાનિસ્તાનની અખંડિતતા પરના જોખમોના જવાબમાં કરવામાં આવ્યા છે. બીજી તરફ, પાકિસ્તાને આ હુમલાઓ બાદ પોતાની સેનાને હાઈ એલર્ટ પર મૂકી દીધી છે અને વળતો હુમલો કરવાની ચીમકી પણ આપી છે.
ભારત અને દક્ષિણ એશિયા પર આ સંઘર્ષની અસર
જ્યારે પણ પાકિસ્તાન તેની પશ્ચિમી સરહદ (અફઘાનિસ્તાન) પર મુશ્કેલીમાં મુકાય છે, ત્યારે તેની સીધી અસર પ્રાદેશિક સ્થિરતા પર પડે છે.
-
લશ્કરી દબાણ: પાકિસ્તાને હવે પોતાની સેનાનો મોટો ભાગ અફઘાન સરહદ પર ખસેડવો પડશે, જે ભારત સાથેની પૂર્વી સરહદ પર તેનું દબાણ ઘટાડી શકે છે.
-
આર્થિક કટોકટી: પાકિસ્તાન પહેલેથી જ આર્થિક રીતે પાયમાલ છે. યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ તેના અર્થતંત્રને વધુ નબળું પાડશે.
-
શરણાર્થીઓની સમસ્યા: જો આ સંઘર્ષ વધે તો મોટાપાયે શરણાર્થીઓનું સ્થળાંતર થઈ શકે છે, જે આખા વિસ્તાર માટે સુરક્ષાનું જોખમ ઊભું કરશે.
અફઘાનિસ્તાન દ્વારા કરવામાં આવેલા આ હુમલાઓ એ વાતનો પુરાવો છે કે હવે આ વિસ્તારમાં શાંતિ જાળવવી પડકારજનક છે. અમેરિકા અને અન્ય વૈશ્વિક શક્તિઓ પણ આ સ્થિતિ પર નજર રાખી રહી છે, કારણ કે પાકિસ્તાન એક પરમાણુ સંપન્ન દેશ છે અને અફઘાનિસ્તાન સાથેનો તેનો સીધો ટકરાવ વિશ્વ માટે ચિંતાનો વિષય બની શકે છે.
