અમેરિકા-ઈરાન તણાવ: ભારત પાસે 50 દિવસનો તેલ-ગેસ ભંડાર, પુરવઠો સુરક્ષિત હોવાનો સરકારનો દાવો
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના વધતા સંઘર્ષની અસરો વચ્ચે ભારત સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે દેશમાં પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસના પુરવઠાને લઈને હાલમાં કોઈ સંકટ નથી. સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ભારત પાસે તેલ અને ગેસનો અંદાજે 50 દિવસનો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે. આથી, સામાન્ય જનતા કે ખેડૂતોએ ગભરાવાની જરૂર નથી. પેટ્રોલિયમ મંત્રાલય રશિયા સહિત વિશ્વની મોટી ક્રૂડ ઓઈલ સપ્લાય કરતી કંપનીઓના સતત સંપર્કમાં છે જેથી પુરવઠો ખોરવાય નહીં.
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ પર મર્યાદિત નિર્ભરતા
ભારત માટે રાહતના સમાચાર એ છે કે તેની કુલ ક્રૂડ ઓઈલ આયાતનો માત્ર 40 ટકા હિસ્સો જ ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Strait of Hormuz) ના માર્ગે આવે છે. બાકીનો 60 ટકા પુરવઠો અન્ય દેશો અને વૈકલ્પિક માર્ગો દ્વારા મેળવવામાં આવે છે. જો હોર્મુઝ માર્ગમાં કોઈ અવરોધ આવે, તો એલએનજી (LNG) ના પુરવઠામાં થોડો ઘટાડો થઈ શકે છે, પરંતુ સરકાર ઔદ્યોગિક ગ્રાહકો માટે ગેસનું પુનઃ ફાળવણી (Re-allocation) કરીને સ્થિતિને નિયંત્રણમાં રાખવાની યોજના ધરાવે છે.
સ્થિતિની દૈનિક સમીક્ષા અને રાજદ્વારી પ્રયાસો
વધતા તણાવને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત સરકાર અત્યંત સાવધ છે. પેટ્રોલિયમ મંત્રાલય દ્વારા દિવસમાં બે વાર તેલ અને ગેસની સ્થિતિની સમીક્ષા કરવામાં આવી રહી છે. આ બેઠકોમાં પેટ્રોલિયમ મંત્રી અને જાહેર ક્ષેત્રની તેલ કંપનીઓના (PSUs) ઉચ્ચ અધિકારીઓ સામેલ થાય છે. આ ઉપરાંત:
- વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી કતાર અને ઓમાનના ટોચના નેતાઓ સાથે સતત સંપર્કમાં છે.
- ભારત આંતરરાષ્ટ્રીય ઉર્જા એજન્સી (IEA) અને અમેરિકી અધિકારીઓ સાથે પણ વાતચીત કરી રહ્યું છે.
- વૈકલ્પિક પુરવઠાકારો સાથે લાંબા ગાળાના આયોજન પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.
કિંમતો અને ખેતી પર અસર નહીં થાય
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધવા છતાં, સરકારનું માનવું છે કે ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલની કિંમતો પર તાત્કાલિક કોઈ મોટી અસર નહીં પડે. નિષ્ણાતોના મતે, આ સંઘર્ષ દરમિયાન ક્રૂડના ભાવ 84-85 ડોલર પ્રતિ બેરલની આસપાસ રહી શકે છે અને તણાવ ઓછો થતા તે ફરી 74 ડોલરની નીચે આવી શકે છે.
વધુમાં, સરકારે ખેડૂતોને પણ આશ્વસ્ત કર્યા છે કે આ તણાવના કારણે દેશમાં ખાતર (Fertilizer) ના પુરવઠા પર કોઈ અસર પડશે નહીં. સરકાર પાસે પૂરતો સ્ટોક હોવાથી કૃષિ ક્ષેત્રે કોઈ મુશ્કેલી ઊભી થશે નહીં. આમ, ભારત વ્યૂહાત્મક રીતે પોતાની ઉર્જા સુરક્ષા જાળવી રાખવા માટે સંપૂર્ણ રીતે તૈયાર જણાય છે.
