દુબઈમાં સોનાના ભાવમાં ગાબડું: ઈરાન-ઇઝરાયલ જંગના કારણે રોકાણકારો માટે સોનેરી તક કે જોખમ?
વૈશ્વિક રાજકારણમાં જ્યારે પણ અસ્થિરતા આવે છે, ત્યારે રોકાણકારો શેરબજાર છોડીને સોના તરફ વળે છે, જેના કારણે સોનાના ભાવ વધતા હોય છે. પરંતુ ૨૦૨૬નું આ ઈરાન-અમેરિકા-ઇઝરાયલ યુદ્ધ કંઈક અલગ જ આર્થિક ચિત્ર રજૂ કરી રહ્યું છે. વિશ્વના સોનાના વેપારના કેન્દ્ર સમાન દુબઈમાં અત્યારે સોનું આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર કરતા પણ નીચા ભાવે અથવા તો મોટા ડિસ્કાઉન્ટ પર વેચાઈ રહ્યું છે.
શા માટે દુબઈમાં સોનું સસ્તું થયું?
દુબઈમાં સોનાના ભાવ ઘટવા પાછળ કોઈ આર્થિક મંદી નહીં, પરંતુ ‘લોજિસ્ટિકલ ડેડલોક’ એટલે કે માલસામાનની અવરજવરમાં ઊભી થયેલી અડચણ જવાબદાર છે.
૧. એરસ્પેસ બંધ અને નિકાસમાં અવરોધ: ઈરાન પર થયેલા હુમલા અને તેના વળતા પ્રહારને કારણે પશ્ચિમ એશિયાની એરસ્પેસ (હવાઈ માર્ગ) મોટાભાગે બંધ કરી દેવામાં આવી છે. ફ્લાઈટ્સ રદ થવાને કારણે દુબઈના વેપારીઓ જે સોનું ભારત કે અન્ય દેશોમાં નિકાસ કરતા હતા, તે હવે ગોદામોમાં જ પડ્યું રહ્યું છે. સ્ટોક સતત વધી રહ્યો છે અને તેને બહાર મોકલવાનો કોઈ રસ્તો ન હોવાથી, વેપારીઓ લિક્વિડિટી જાળવવા માટે પ્રતિ ઔંસ $૩૦ (આશરે ₹૨,૫૦૦થી વધુ) સુધીનું ડિસ્કાઉન્ટ આપી રહ્યા છે.
૨. પ્રવાસીઓની સંખ્યામાં જંગી ઘટાડો: દુબઈના ગોલ્ડ સૂક (Gold Souk) માં સોનાના વેચાણનો મોટો હિસ્સો પ્રવાસીઓ દ્વારા થતી ખરીદી પર નિર્ભર છે. યુદ્ધની સ્થિતિને કારણે દુબઈમાં પ્રવાસીઓનું આગમન તળિયે બેસી ગયું છે. સ્થાનિક બજારમાં ગ્રાહકો ન હોવાને કારણે જ્વેલર્સ તેમનો માલ ક્લિયર કરવા માટે સસ્તા ભાવે સોનું વેચી રહ્યા છે.
ભારત પર તેની શું અસર પડશે?
ભારત દુબઈથી સોનાની આયાત કરતો વિશ્વનો સૌથી મોટો દેશ છે. ભલે દુબઈમાં ભાવ ઘટ્યા હોય, પરંતુ ભારતીય ગ્રાહકો માટે આ સમાચાર ચિંતાજનક બની શકે છે.
-
પુરવઠાની અછત: જો યુદ્ધ લાંબુ ચાલે અને દુબઈથી ભારત આવતી નિકાસ અટકી રહે, તો ભારતીય બજારમાં સોનાની અછત સર્જાઈ શકે છે.
-
ભારતમાં ભાવ વધારો: અર્થશાસ્ત્રના નિયમ મુજબ, જ્યારે પુરવઠો ઓછો હોય અને માંગ વધુ હોય (ખાસ કરીને ભારતમાં લગ્નની સીઝન નજીક છે), ત્યારે ભાવમાં ઉછાળો આવે છે. દુબઈમાં ડિસ્કાઉન્ટ હોવા છતાં, ભારત સુધી સોનું પહોંચાડવાનો ખર્ચ અને જોખમ વધતા ભારતીય બજારમાં સોનું મોંઘુ થઈ શકે છે.
નિષ્ણાતોનો મત
બજાર વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે દુબઈમાં જોવા મળી રહેલું આ ડિસ્કાઉન્ટ કામચલાઉ છે. જો યુદ્ધ વધુ વકરે અને અન્ય સપ્લાય ચેઈન ખોરવાય, તો સોનાના વૈશ્વિક ભાવ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી શકે છે. અત્યારે જે લોકો દુબઈમાં છે તેમના માટે આ ખરીદીની ‘ગોલ્ડન તક’ છે, પરંતુ ભારતીય આયાતકારો માટે આ સમય પડકારજનક સાબિત થઈ રહ્યો છે.
જ્વેલરી ઉદ્યોગ સાથે જોડાયેલા લોકો માને છે કે જો આગામી ૧૫ દિવસમાં સ્થિતિ સામાન્ય નહીં થાય, તો ભારતમાં સોનાના દાગીના બનાવવાનો ખર્ચ વધી જશે, જેની સીધી અસર મધ્યમ વર્ગના ગ્રાહકો પર પડશે.
